نگاهي به تاريخ شفاهي به عنوان روشي نوين در عرصه جمع آوري، نگهداري و ساماندهي منابع شفاهي در كشور ما هنوز نهادينه نشده است. انبوهي از خاطرات ثبت نشده و سنتهاي فراموش شده به همراه غناي فرهنگي اين مرز و بوم ضرورت توسعه، گسترش و ساماندهي آن را پديدار مي نمايد.
بازنگري مجددي در برداشت از علم تاريخ و تدريس مبتني بر فرضيات، عينيت بخشيدن به انگاره ها و نمادسازي تاريخي در سطوح مختلف جامعه به منظور هويت بخشيدن ديني و ملي و پر كردن گسستهاي بيم نسلها از ضروريتهاي انكارناپذير وجود تاريخ شفاهي است.
تعداد كم مراكز تاريخ شفاهي، عدم توجه دانشگاهها ،ناشناخته ماندن اهمیت این روش درجمع آوری و ساماندهی منابع اطلاعاتی از موانعي است كه سد راه گسترش آن وجود دارد.
در اين مقاله نگاهي كلي به وضعيت تاريخ شفاهي در دانشگاههاي مطرح دنيا شده، وسپس جايگاه تاريخ شفاهي در دانشگاههاي ايران و كاركردهاي مختلف دانشگاه در گسترش تاريخ شفاهي بررسي خواهد شد و در آخر برخي راهكارها براي فعال کردن نقش دانشکاهها در گسترش تاریخ شفاهی ارائه خواهيم كرد.
ـ تاريخ شفاهي در دانشگاههاي دنيا
شروع، گسترش و پيشرفت تاريخ شفاهي در دنيا با دانشگاهها عجين بوده است و دانشگاههاي بزرگ خصوصاً در آمريكا همواره از بانيان ايجاد پروژه هاي بزرگ تاريخ شفاهي و تشكيلدهندگان آرشيوهاي بزرگ بودهاند. قديميترين و بزرگترين مركز نگهداري تاريخ شفاهي در دنيا در دانشگاه كلمبيا مي باشد كه در سال 1948 به وسيله آلن نوینز1 برنده جايزه پولتيزر2 تأسيس شد. اين دانشگاه بيش از 8 هزار مصاحبه و يك ميليون مصاحبه را تاكنون تهيه و ساماندهي كرده است. در كنار اين تاكنون دو هزار نفر تاكنون در انجام پروژه ها مشاركت داشته يا از مشورت علمي آنها استفاده شده و هزار كتاب از مجموعه منابع شفاهي نوشته شده است كه صدها نويسنده مقاله، پايان نامه نيز از اين منابع به طور مستقيم استفاده كردهاند. 3 در اين دانشگاه از تاريخ شفاهي به عنوان يكي از روشهاي مهم پژوهشي استفاده شده و تلاش زيادي در جهت گسترش آن برداشته است. در اواخر دهه 50 و دهه 60 میلادی که اوج فعاليت دانشگاه در زمينه تاريخ شفاهي بوده ،دانشگاه های زیادی به تاریخ شفاهی توجه کردند و به نوعي پايهگذار اولين تشكيلات رسمي تاريخ شفاهي در دنيا نيز شدند.
از مراکز مهم تاریخ شفاهی،دانشگاه كاليفرنيا (Roho) 4است که از سال 1954 با انجام پروژه هاي تحقيقاتي تاريخ شفاهي فعاليتهاي خود را شروع كرده است و امروزه با داشتن اداره تاريخ شفاهي به صورت گستردهاي در زمينه آرشيو و ساماندهي منابع شفاهي به فعاليت مي پردازد. 5. دانشگاه اوكلاهاما6 در سال 1959 با تلاش تاريخدانان و كتابداران بخش ويژه اي در كتابخانهاش براي تاريخ شفاهي ايجاد كرد و در سال 1966 اولين كنفرانس بين المللي تاريخ شفاهي را برگزار نمودكه زمينهساز ايجاد انجمن بين المللي تاريخ شفاهي (OHA) 7 در سال 1968 گرديد. 8 اين دانشگاه همچنين اولين برنامه هاي آموزشي تاريخ شفاهي را در دنيا برگزار نمود. 9
دانشگاه كانكتيكوت10 در سال 1968 با اولويت مستند سازی تاریخ دانشگاه و منطقه آرشيو بزرگي را ايجاد كرده است. 11 ديگر از مراكز مهم دانشگاهي كه در طي چند دهه همواره به عنوان مراكز اصلي تاريخ شفاهي نام برده شده است، دانشگاه اينديانا12 مي باشد كه در سال 1968 تأسيس شد اما از 1981 جان بودنار13 آرشيو آن را تبديل به مركز مهم تحقيقات تاريخ شفاهي نمود و خبرنامه و جزوات تاريخ شفاهي آن اهميت زيادي دارد. 14
انستيتو تاريخ شفاهي دانشگاه بايلر15 نیزاز مهمترين مراكز تاريخ شفاهي در دنيا مي باشد. اين انستيتو با داشتن كارگاه آموزشي Online، منابع آموزشي و حمايت از پروژه هاي مصوب نقش زيادي در گسترش تاريخ شفاهي داشته است. 16 علاوه بر دانشگاههاي ذكر شده كه در زمره مهمترین مراکز به شمار مي آيند دانشگاههاي متعددي در آمريكا و ساير كشورهاي جهان به فعاليت در اين زمينه مشغول هستند. دانشگاه ساوت ولز17 (unsw) 18 وملبورن در استراليا،19 دانشگاه نيكومكزيكو،20 دانشگاه فلوريدا،21 دانشگاه ميسيسيپي در آمريكا،22 دانشگاه آبردين در اسكاتلند،23 دانشگاه وندربيت در اتريش،24 دانشگاه آمستردام در هلند،25 دانشگاه توكيو در ژاپن،26 دانشگاه بوگازيسي درتركيه27 و دهها دانشگاه ديگر در زمينه تاريخ شفاهي مشغول به فعاليت هستند. در گزارشي كه در انتهاي سال 2006 در مورد وضعيت آكادميك تاريخ شفاهي در دانشگاه توسط خانم ليندا شاپس به نمايندگي انجمن جهاني تاريخ شفاهي توسط پرسشنامه28 تهيه شده است اطلاعات باارزش در مورد وضعيت تاريخ شفاهي در دانشگاهها به دست مي آيد. بيش از 7/56 درصد از اعضاي انجمن جهاني تاريخ شفاهي از دانشگاهها هستند29 و 18 مركز منطقه اي تاريخ شفاهي در دنيا با مديريت دانشگاهها تأسيس و راهبري مي شوند كه بيانگر اهميت نقش دانشگاهها در اين مورد ميباشد. همچنين انجمن بين المللي تاريخ شفاهي (IOHA) 30که در سال 1979 شكل گرفته 31 اكثر نشستهاي خود را در دانشگاهها برگزار كرده و بسياري از دانشگاهها در دنيا عضو آن هستند وآخرين نشست آن در سال 2006 به ميزباني دانشگاه سيدني در استراليا بوده است. 32
تاريخ شفاهي در دانشگاههاي ايران
به جرأت مي توان گفت كه هيچ دانشگاهي در ايران تاكنون به بحث تاريخ شفاهي نپرداخته است غير از گروه تاريخ دانشگاه اصفهان كه در سال ارديبهشت 2384 به همت دكتر نورايي كارگاه آموزشي برگزار كرده و در پاييز همان سال جلسه ديگري نيز برگزار نمود و دانشگاه شيراز كه زمينه هايي از علاقه به اين موضوع را با توجه به حضور آقاي دکترخيرانديش و دکتروطندوست نشان ميدهد، هيچ فعاليت عمدهاي در اين زمينه صورت نگرفته است.نكات زيادي درباره عدم راهيابي اين رشته به دانشگاههاي ايران و خصوصاً عدم توجه گروه های تاريخ به آن وجود دارد، خصوصاً كه نگارنده مقاله تلاشهايي را براي مطرح شدن آن در سطح دانشگاه نموده كه تاكنون موفق نبوده است. با توجه به تجربيات شخصي اهم اين دلائل را مي توان چنين بيان كرد:
1ـ عدم وجود مراكز تحقيقات تاريخ شفاهي در سطح كشور كه اهميت آن را بيشتر مشخص مي نمايند. كليه مراكزي كه امروز در زمينه تاريخ شفاهي مشغول به فعاليت هستند مانند سازمان اسنادوکتابخانه ملي ايران،33 مركز اسناد انقلاب اسلامي،34 مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران،35 دفتر ادبيات انقلاب اسلامي، آرشيو تاريخ شفاهي كتابخانه مركزي آستان قدس36 اكثراً به فعاليت در زمينههاي كاري خاصی مشغول هستند و معدود حركات انجام شده در زمينه تاريخ شفاهي مانند برگزاري كارگاه آموزشي در كتابخانه مركزي آستان قدس در دي سال 1384، اولين نمايشگاه تخصصي تاريخ شفاهي در ايران در دي ماه 1385 در كتابخانه مركزي آستان قدس براساس تلاشهاي فردي بود تا فكر گروهي در كشور.
2ـ عدم آشنايي مراكز دانشگاهي با تاريخ شفاهي و كاركردهاي آن، حتي گروههاي تاريخ كه در دانشگاه بيشترين ارتباط را با آن دارند کمترین آگاهی نسبت به آن ندارند. برخي دروس ارائه شده مانند تاريخ معاصر، تاريخ محلي ارتباط مستقيمي با تاريخ شفاهي داردو این روش می تواند به عنوان ابزار پژوهشي مورد توجه قرار گیرد
3ـ مقاومت در دانشگاهها نسبت به پذيرش افكار جديد و ترس از مطرح كردن مواردي كه قبلاً در زمينه آن اطلاعات کمی وجود داشته است.
4ـ عدم ارتباط مراكز دانشگاهي با آرشيوها براي كسب اطلاعات بيشتر در زمينه تاريخ شفاهي و كاربردهای آن.
5ـ عدم انسجام گروههای تاریخ در کشور و نبود یک انجمن برای بحث و گفتگو در چنین مواردی که نیاز به تصمیم جمعی دارد
6- عدم وجود کتابخانه های قوی مرکزی در بسیاری از دانشگاهها
7- عدم توجه دانشگاهها به نقش مهم مراکز دانشگاهی در زمینه های مختلف سیاسی ،اجتماعی و فرهنگی در مناطق
نقش دانشگاهها در گسترش تاريخ شفاهي
بررسي نقش دانشگاهها در شناسايي و استفاده از تاريخ شفاهي در دنيا نشان مي دهد ضمن آنكه مهمترين مراكز تاريخ شفاهي در دانشگاهها هستند. بيشترين آرشيوها و نگهدارندگان منابع شفاهي نيز در دانشگاهها ميباشند چنانچه جمله انگليسي (Oral History in University) را در گوگل جستجو نماييم هزاران صفحه مطلب در اينترنت به دست مي آيد كه قابل توجه است. از ميان 500 سايت اول بررسي شده در اين مورد كه براي استفاده در اين مقاله جستجو گرديد بيشتر از 450 سايت مربوط به دانشگاههاي آمريكايي بوده است. نتايج اين تحقيق نكات جالبي را در مورد چگونگي فعاليت دانشگاهها در اين زمينه مشخص ميكند كه مهمترين آنها عبارت است از:
1ـ اكثريت فعاليت هاي دانشگاهها با شروع يك پروژه تاريخ شفاهي بوده است. بيشتر اين دانشگاهها ابتدا قصد مستندسازي تاريخ خود را داشتهاند و بعد از انجام كردن و پي بردن به اهميت بيشتر كار اقدام به تأسيس مراكزي نموده اند كه مي توان به دانشگاه كلمبيا، دانشگاه وندربيت، دانشگاه ميشيگان،37 دانشگاه اينديانا، دانشگاه كانكتيكوت، دانشگا كاليفرنيا، دانشگاه نيومكزيكو،38 دانشگاه آبردين و دانشگاه ملبورن اشاره نمود.
2ـ سه گروه در دانشگاه عهدهدار گسترش تاريخ شفاهي و نگهداري آن بودند.1- گروههاي تاريخ 2- كتابخانههای مرکزی 3- مراکزی که دانشگاهها مستقلا به همین منظور به وجود آورده اند
بررسي سابقه مراكز نشان ميدهد كه اكثر مراكز تاريخ شفاهي زير نظر گروههاي تاريخ مانند دانشگاه فلوريدا، دانشگاه پرتلند،39 دانشگاه اركانزاس،40 دانشگاه ممفيس، دانشگاه لوئيزويل، دانشگاه بگوزيسي، از اين دسته هستند. علاوه بر گروههاي تاريخ كتابخانههاي دانشگاهي نيز نقش مهمي در زمينه انجام پروژههاي تاريخ شفاهي و ساماندهي آن بر عهده دارند. از مهمترين دانشگاههايي كه كتابخانه عهدهدار اين كار هستند مي توان به كتابخانه دانشگاه كلمبيا، كتابخانه دانشگاه نيوساوت ولز، كتابخانه دانشگاه نوادا، كتابخانه دانشگاه پزشكي نيوجرسي42 و دانشگاه ميسيسيپي اشاره نمود.
علاوه بر اينها، در مواردي دانشگاه به طور مستقيم تصميم به ايجاد مراكز تاريخ شفاهي نموده اند كه وابستگي به كتابخانه يا گروه تاريخ ندارد. دانشگاه اينديانا، دانشگاه كانكتيكوت، دانشگاه كاليفرنيا، دانشگاه لوا،43 را از اين دسته ميتوان برشمرد.
چگونگي شكلگيري و گسترش تاريخ شفاهي در دانشگاهها به نوعي نمادي از پيشرفت و سیر تدریجی تاريخ شفاهي در دنيا ميباشد كه آن را ميتوان به صورت ذيل خلاصه نمود:
1ـ شكلگيري تفكرات اوليه در مورد اهميت تاريخ شفاهي با تكيه بر ضبط خاطرات و مستند سازي تاريخ شفاهي دانشگاهها كه هر كدام از دانشگاهها به صورت مجزا به ضبط تاريخ شفاهي يا برنامههاي خاص پرداختند.
2ـ آشكار شدن اهميت خود تاريخ شفاهي به عنوان روشي براي جمع آوري منابع متنوع و متعدد شفاهي در منطقه و لزوم حفظ و نگهداري منابع در محل خاص و ساماندهي آن جهت دسترسي عموم كه دانشگاهها نقش مهمي در پيريزي آرشيوهاي اوليه شفاهي خصوصاً در كتابخانههاي دانشگاهی داشتند مانند دانشگاه نوادا، دانشگاه اينديانا، كاليفرنيا، ميسيسيپي و...
3ـ انجام پروژه هاي متعدد تاريخ شفاهي در دانشگاهها كه اولين پروژه هادر اين زمینه درمركزدانشگاهی صورت گرفت مانند برنامه تاريخ شفاهي دانشگاه دوك44 كه با كمك بنياد راكفلر كه ماحصل آن كتابي بود كه توسط تئودور وزنگارتن45 نوشته شد.46و یا پروژه تاريخ شفاهي دانشگاه كاروليناي شمالي اشاره نمود47 كه صدها ساعت مصاحبه با خانوادههاي منطقه انجام داده و جايزه انجمن تاريخدانان آمريكا را در سال 1988 به خود اختصاص داد. 48
4ـ رويكرد دانشگاهها به آموزش تاريخ شفاهي و آكادميك كردن به منظور گسترش زمينههاي آن در ميان محققان مستقل كه زمينههاي ايجاد مراكز مهم تاريخ شفاهي در دانشگاهها به وجودآورد. امروزه بسياري ازمراکز دوره آموزش تاريخ شفاهي را به عنوان يك دوره درسي تدریس می کنند، اما مهمترين مراكز آموزش تاريخ شفاهي در دنيا زيرمجموعه دانشگاهها قرار دارند كه ميتوان به انستيتو بايلر تنها انستيتوي تخصصي تاريخ شفاهي در دنيا، مركز تحقيقات كتابخانه كلمبيا كه بهترين كارگاههاي آموزشي دنيا را برگزار ميكند. اداره تحقيقات بنكرافت كه عمده فعاليتهاي خود را در زمينه گسترش تحقيقات در زمينه تاريخ شفاهي بنا گذاشته است. دانشگاه اوكلاهاما و... اشاره نمود. 49 با توجه به مطالب طرح شده نقش دانشگاهها را در گسترش تاريخ شفاهي ميتوان به شرح ذيل تقسيم نمود:
1ـ آموزش : مهمترين وظيفه دانشگاهها آموزش تاريخ شفاهي و فراهم سازي زمينههاي رشد آن در ميان محققان و عموم ميباشد. اين مهم ميتواند از طريق پايهگذاري مراكز تحقيقات تاريخ شفاهي، ارتباط بيشتر با محققان و دانشمندان، تهيه منابع آموزشي تاريخ شفاهي، ارائه برنامه درسي آموزش تاريخ شفاهي، پرورش اساتيد نخبه در اين زمينه ميسر گردد.
2ـ جمع آوري منابع شفاهي : ايجاد منابع شفاهي و جمع آوري آنها با توجه به وجود محققان مستقل در شهرها و تنوع منابع شفاهي مهم مي باشد. دانشگاهها ميتوانند علاوه بر اين که خود با تعريف برنامههاي تاريخ شفاهي اقدام به جمع آوري منابع نمايند، از محققان و دانشمنداني كه به دلائل خاص در زمينه تاريخ شفاهي فعاليت ميكنند نيز حمايت نموده و منابع شفاهي را در دانشگاهها گردآوري كنند.
3ـ ساماندهي و حفظ اطلاعات شفاهي : اكثر دانشگاههاي معنبر داراي كتابخانه هاي مركزي مي باشند كه با فعال کردن آنها ميتواند جايگاه خوبي براي گردآوري و نگهداري منابع فراهم نمود. ارتباط بين كتابداران و تاريخ شفاهي رابطه نزديكي و دو جانبهاي ميباشد و کتابداران نقش اصلي در بازيابي اطلاعات نمايه سازي، ورود اطلاعات به سيستمهاي رايانهاي و اطلاع رساني را در این زمینه به عهده دارند. تقويت كتابخانهها مي تواند يكي از مناسبترين راهها براي گسترش تاريخ شفاهي در دانشگاه باشد.
4ـ به عهده گرفتن نقش محوري در منطقه : معمولاً دانشگاههاي مهم در منطقهاي كه واقع شدهاند به عنوان قطب علمي و تحقيقاتي و آموزشي به شمار ميآيند. اين محوريت مي تواند در مورد تاريخ شفاهي و گسترش آن اعمال گردد. چنانچه دانشگاههاي مهم دنيا مانند اينديانا، كلمبيا، نوادا، كارولينا و... همگي اين نقش را در منطقهاي خود به عهده دارند و با ايجاد انجمنهاي منطقهاي كار هدايت و رهبري ساير مراكزي كه در اين زمينه به فعاليت مشغول هستند را به عهده دارند. هم اكنون هجده مركز تاريخ شفاهي منطقهاي در دنيا وجود دارد. 50 در تحقيق انجمن جهاني تاريخ شفاهي 8/77 درصد ذكر كردهاند كه تاريخ شفاهي را به عنوان يك روش پژوهشي پذيرفتهاند و 5/65 درصد ذكر كرده اند كه ديد مثبتتري در مورد تاريخ شفاهي به عنوان يك روش پژوهشي پذيرفته شده دارند. 51
راهکارها و راهبردها
با توجه به جايگاه تاريخ شفاهي در دانشگاههاي دنيا و وضعيت آن در دانشگاههاي ايران به منظور شكلگيري و گسترش تاريخ شفاهي در دانشگاهها ميتوان پيشنهادات ذيل را ارائه نمود:
1ـ انتخاب يك مرجع به عنوان مسئول شكلگيري وگسترش تاريخ شفاهي در دانشگاهها كه ميتواند به گروههاي تاريخ در دانشگاههايي كه گروه تاريخ دارند، كتابخانه مركزي و يا ايجاد واحد مستقلي در زير مجموعه پژوهش دانشگاهها اشاره نمود و يا هر دو به طور مشترك.
2ـ شروع برنامههاي تاريخ شفاهي با اولويت مستند سازي تاريخ دانشگاهها خصوصاً در دانشگاههاي قديميتر به منظور آشنايي بيشتر مجموعه هاي دانشگاهي با اهميت تاريخ شفاهي.
3ـ بستري سازي مناسب براي پروژههاي خارج از دانشگاهها در قالب تهيه موضوعات متناسب با منطقه و حمايت از محققان و تاريخ شفاهيدانان مستقل اهتمام به آموزش تاريخ شفاهي و تهيه منابع آموزشي تاريخ شفاهي براي استفادهكنندگان در قالب برگزاري دورههاي بلند آموزشي و واحدهاي درسي، دورههاي كوتاه مدت آموزشي (كارگاههاي آموزشي) درزمينههاي مختلف كاري در تاريخ شفاهي مانند مصاحبه، پياده سازي، نمايه سازي و انتشارات.
4ـ ايجاد شبكهاي از مراكز تاريخ شفاهي و تاريخ شفاهيدانان مستقل در منطقه خود به نحوي كه نوعي رهبري را با توجه به امكانات آموزشي، تحقيقاتي خود بر عهده داشته باشند.
5ـ اهتمام به جمع آوري و نگهداري منابع شفاهي خصوصاً در كتابخانههاي مركزي با رعايت ضوابط و استانداردهاي كاري.
قطعاً شكلگيري مركز تاريخ شفاهي در دانشگاهها و بسترسازي جهت گسترش آن از مهمترين اهدافي است كه بايد در برنامهريزيهاي كوتاه مدت و بلند مدت مورد توجه دانشگاهها قرار گيرد چه اين امر ضمن آن كه به مستندسازي تاريخ دانشگاهها كمك مينمايد، در تقويت جايگاه علمي دانشگاهها و نقش راهبري علمي آنها در منطقههاي خود، خدمت به فرهنگ و ثبت و ضبط تواريخ منطقهاي در زمينههاي مختلف سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي برداشته شود.
فهرست منابع
1- Allen Nevins
2- Politzer
3- http://www.Columbia.Edu.Cu/ web/ indir/ oral/ about. htm.
4- Regional Oral History Office
5- http://Bancroft. Berkeley. Edu/ Roho
6- uclahama university
7- Oral History Association
8- http://www.emoha.Diskinson
9- http://www.Library.Ucla.Libraries
10-Connecticut
11-http://www.Oral History.Unconn.Edu
12-Indiana
13-John Bodnar
14-http:// www.Indiana.Org
15-Baylor university
16-http:// www.Baylor.Edu
17-university new southwales
18-http:// info. Library. Unsw.Edu. Au/ archives / about. htm
19-university of melborn- http://www.Ee.Unimel.Edu. Au/ about
20-New mexico Oral history Archives- Http://library.Un,. Edu
21-Florida- Samuel Proctor Oral History program
22-Missisipi
23-Aberdin- http: www.abdn. Ac.Uk/ History/ oral history
24-Vanderbit/ http:// www.Library.Vanderbit.Edu/ heard/ about
25-Amesterdam- http://www.glow bell. Ac
26-Tokyo university- http://tufs. Ac. Jp/ 2 / coe / area/ang / oag
27-Bogazici- http: // hist. about.edu.Tv/oral history.htm.
28ـ به مؤلف اين مقاله نيز پرسشنامه فرستاده شد كه بعد از پر كردن به انجمن جهاني تاريخ شفاهي ارسال گرديد.
29- linda shops, Backgr http://www.emoha.Diskinson
ound paper, P 27.
30-Oral History Association
31-http:// www. Ioha.Fgv.Br/ loha/ English/ index.htm.
32-http:// ioha. Fgv. Br/ ioha/ English/ Sydney 2006.htm
33-http:// www.nlai.Ir
34-http:// www.Irdc.Ir
35-http:// www.iichs.Org
36-http:// www.aqlibrary.org/ oral history
37-http:// www.Lib.msu.edu. index.cfm
38-http:// www. Elibrary.unm.edu/ oanm/ Num
39-Portland- http:// www.history.pdx. edu
40-Arkansas- http://ualr.Edu/ history / oral history. htm
41-Louisville – http:// library. louisville.edu/ uarc/ ohchtm
42-Newjersy – http://namclij.Edu/ lib web/ syeccoll/ oralhistory. htm
43-Lowa- http://www. Lib. uiowa.edu
44-Duke
45-Theodor.Rosengarten
46ـ كتاب وي تحت عنوان All Gods Dangers نوشته شد.
Theodor Rosengarten, All Gods Dangers:The life of Nate show (NewYork, Alfred A. Knopf, Inc. 1974)
47- North Carolina
48-Like family:the making of southern cotton Mill word. Jacquely Dowd Hall, james leloudis, … chapel Hill:university of North carolina press, 1987
49- Linda Shops, Oral History, 22
50ـ تعدادي از اين مراكز منطقهاي عبارتند از :
Michigan Oral Association
New England Association for Oral History
Northwest Oral History Mid – Atlantic Region
Southwest Oral History Association
Texas Oral History Association
51- Ibid. 53
