آقاي دكتر با تشکر از اين كه وقت تان را در اختيار ما گذاشتيد ، اصولا هدف از تشكيل چنين نشستها وكارگاههاي آموزشي چيست ؟
بسم الله الرحمن الرحيم . با آرزوي قبولي طاعات و عبادات همة روزهداران در ماه مبارك رمضان ، گروه تاريخ دانشگاه اصفهان ، در راستاي تبیین مباحث مرتبط با تاريخ شفاهي ، از مدتها قبل در برنامة كاري خودبرگزاری چنین نشست ها و کارگاههایی را قرار داد تا بتواند در جهت بازيابي و بازشناسي زمينههاي ناگفتة تاريخ ايران در دورة معاصر از منظر انديشمندان و مورخان گام بردارد .تاريخ شفاهي ميتواند در هر مقطعي مورد توجه باشد به ویژه در دورههاي گذشتة تاريخي .تاريخ شفاهي ميتواند از نگاه مورخان ، برخي از مباحثي را كه در لابهلاي متون مورد توجه است استخراج نماید .
لذا آنچه كه مورد توجه است بيشتر در محدودة مباحث تاريخ معاصر ايران است،تا بتوانيم زمينههاي مكتوم و ناگفتهاي را كه در مباحث مختلف وجود دارد، از طريق مصاحبه و از طريق نشستهايي با افرادي كه در زمينههاي مختلف حضور و در مقاطع مختلف به نوعي دخالت داشته اند یافت نمائیم ، و براي آينده ثبت کنیم. با عنایت به این بحث ما بر آن شديم كه نشستهاي مختلفي را در بحث تاريخ شفاهي به صورت آكادميك و در کنار اشکال عملی مصاحبه که تا امروز با افرادی كه در موضوعات تاريخي مانند: انقلاب اسلامي ، دفاع مقدس و همين طور دوران قبل از انقلاب ، صحنههاي مختلف حضور داشته اند دنبال کنیم . لذا ، ما از سال 82 وارد این محدوده شديم و توانستيم نشستهاي مختلفي را با گروهها و سازمانها و بخشهايي كه به نوعي كارشان مرتبط با تاريخ شفاهي بودبرگزار کنیم ، مثل مركز اسناد انقلاب اسلامي ، كتابخانة ملي ، دفتر ادبیات انقلاب اسلامي حوزه هنری ، و بخش تاریخ شفاهی آستان قدس رضوی . در واقع اينها خودشان يد طولایي در اين زمينه داشتند و آثاري را نیز تولید کرده اند . ما با اين چند مجموعه مرتبت تعاملات و نشستهايي داشته ايم تا بتوانیم در اين زمينه ، كار موثری در جهت روش مند کردن تاريخ شفاهي صورت دهیم و تا حدودي هم موفق بوده ايم.
آقاي دكتر ، لطفا سابقه ای از نشستهای قبل بازگو نمائید و اینکه این نشستها چقدر در رسیدن به اهدافشان موفق بوده اند؟
ما تا کنون پنج نشست برگزار كرده ايم اين نشستها در دانشگاه اصفهان ، دفتر ادبيات اسلامي حوزه هنری ،شکل گرفته و هر كدام بر روي موضوعی خاص از تاريخ شفاهي مثل مصاحبه ، خاطرهنگاري و مباحث تئوريك و نظري تاريخ شفاهي متمرکز بودند ، و از این موضوعات مورد بررسی قرار گرفته توانسته ايم مطالبي را استخراج و در شکل مجموعه مقالاتي منتشرشان کرده ایم تا بتوانيم با ارزيابي دوباره آنها توسط صاحب نظران . ببينيم که به جه اندازه موفق بوده ایم . گروه تاريخ با توجه به پيشتازيش و پيشگاميش در بحث تاريخ شفاهي ، توانسته تا کنون در اين زمينه ، قدمهاي مؤثري بردارد وبه آن اهدافي كه مدّ نظرش بوده ، تا حدودي دست بیابد و امیدواریم که و بتوانيم در نشست آينده هم اين بحث را دنبال كنيم .
چرا علیرغم برگزاری نشستهاي متعدد، هيچ تشكّل و سازمان صنفي ای براي فعالان اين رشته از تاريخنگاري تا کنون شكل نگرفته است ؟
اکنون يكي از برنامههاي اساسي ما در بحث تاريخ شفاهي اين بوده كه بتوانيم انجمن تاريخ شفاهي ايران را راهاندازي كنيم .پیش نویس اساسنامهاش را هم در گروه تاريخ تنظيم كرده ايم و ما در يك پيشهمايشي یا پيشنشستي كه قبل از نشست ششم در اصفهان برگزار خواهد شد ، به بررسي متن و محتواي اين اساسنامه با حضور افرادي كه دربخشهاي مختلفي كه قبلاً عرض كردم در تاريخ شفاهي فعاليت دارند خواهیم پرداخت .آنها در اصفهان حضور بهم خواهند رساند و پیش نویس اساسنامه را مورد بررسي قرار خواهند داد تا بتوانيم در نشست ششم انشاءالله ، هيئت مؤسّس را به تصويب برسانيم, بدین ترتیب بتوتنیم به صورت منسجم در راستاي كارهاي نظري و همين طور كاربردي تاريخ شفاهي به شکل متمركز كاري را آغاز كرده باشيم .
موضوع و یا موضوعات نشست ششم مشخص شده است؟
موضوع نشست ششم در مقولة آموزش است . به دليل اين كه آموزش در ابعاد مختلف ، حوزة وسيعي را در بر ميگيرد ، ما سير آموزش را چه در مكتبخانههاي قديم ، مدارس ابتدايي قديم ، مدارس متوسطة قديم و همين طور در حوزههاي علميه و...پی می گیریم و از كساني كه در اين زمينه اطلاعاتي دارند و به نوعي خودشان دخيل بوده اند كمك می طلبیم تا سیر تغییرات و تحولات در نحوة آموزش در مقطعهاي مختلف آموزش قديمي كه در ايران وجود داشته و همين طور آموزش در دوره جديد ,دوره ابتدایی، راهنمايي و متوسطه را كه به نوعي تحولات زيادي در این چند دهه گذشته سير كرده اند را ثبت كنيم . بخش آموزش ، يكي از دغدغههاي اساسي آيندة فرزندان ما هست ،و لازم است از اين تجربياتي كه در گذشته وجود داشته ، استفاده کنیم .به نظرم روش تاریخ شفاهی یکی از موثرترین راههای انتقال این تجربیات است . بُعد كاربردي تاريخ شفاهي می توانند امر آموزش را براي مسئولين و اشخاصي كه تصميمگيرندة كلان كشور هستند ، به عنوان راهكار و بخشهاي راهبردي موضوع آموزش در اختيارشان قرار بدهد آموزش پرورش نقش بسيار اساسي ، زيربنايي و بنيادي در تربيت فرزندان اين مرز و بوم دارد ، و بهره مندی کار بردی از تاریخ شفاهی در امر آموزش می تواند برنامه ریزی و تصمیم گیریهای خرد و کلان برنامه ریزان و سیاست گزاران آموزش و پرورش را دستیاب و به هدف نزدیک نماید.
در بُعد آموزش در دانشگاه و سير تحولات آن از طرفی خود می تواند موضوع تاریخ شفاهی باشد و از طرف دیگر آموزش می تواند برای تاریخ شفاهی درس و محتوای درسی تعریف و برنامه ریزی کند.
آقاي دكتر ، چه کسانی می توانند در نشست تخصصی اصفهان شرکت نمایند؟
از آن جهت كه هدفما اين است كه بتوانيم تاريخ شفاهي را در بخشهاي مختلفي مورد بهرهبرداري قرار بدهيم ، ورود افراد آزاد است ، اما از جهت دیگربه دليل اين كه ميخواهيم نشست تخصصي برپا شود تلاشمان در اين راستا است كساني را كه به نوعي در بحث تاريخ شفاهي كار كرده اند ، علاقهمند هستند و فعالیت دارند ، به این نشست دعوت نمائیم; و با توجه به اين كه نشست , تخصصی و به صورت كارگاهي است ،مایلیم متخصصین این امر دعوت ما را بپذیرند ، با این حال از كساني كه اعلام آمادگي كنند براي حضور در اين كارگاه و در اين نشست ;استقبال خواهیم کرد.
نقش گروه تاريخ دانشگاه اصفهان در بسط توسعة تاريخ شفاهي چیست؟
دانشگاه اصفهان اولين دانشگاهي است كه در ايران در بحث تاريخ شفاهي وارد فعاليت شده است، از سال 82 تا كنون در اين نشستها نقش مؤثري داشته و به دنبال اين است كه بتوانداین زمينه را به صورت يك رشتة علمي دربياورد ، واکنون هم در گرايش تاريخ محلي ( تنها رشته يا گرايشي که در ايران و در دانشگاه اصفهان در دورة دكتری تدريس ميشود ) واحد تاريخ شفاهي تدريس ميشود .
پس نظر گروه تاریخ دانشگاه اصفهان اين است كه تاريخ شفاهي را به عنوان يک گرایش درسي و علمي در دانشگاهها وارد كند .
به صورت يک گرايش تاريخ بتواند آن را در مقطع كارشناسي ارشد انجام دهد و به صحنه برساند و به عنوان يک گرايش ، دانشجو بپذيرد .
به غير از دانشگاه اصفهان آیا سازمان و گروههایی در برگزاري اين همايش با شما همكاري داشته اند؟
بله ، دفتر ادبيات انقلاب اسلامي حوزه هنری , آستان قدس رضوي ,كتابخانة ملي و مركز اسناد انقلاب اسلامي ، انشاءالله با ما همكاري خواهند داشت. همچنین شخصيتهاي حقيقي كه به نوعي در تاريخ شفاهي فعاليت كرده اند و در کنار ما قرار دارند .
آیا برنامه یا برنامه های دیگری برای یعد از ششمین نشست تاریخ شفاهی در 19 آبان 1388 در دست دارید ؟
بله. انشاءالله در همايش اعلام ميكنيم .
جناب آقاي دكتر کجباف متشکرم از اينكه با ما در این گفتگو شرکت کردید .
