عليرضا كمري، مسوول واحد پژوهش دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري و يكي از سخنرانان همايش"تدوين تاريخ شفاهي جهاد سازندگي"، معتقد است تاريخ جنگ سپاه و ارتش، به عنوان 2 كنشگر فعال جنگ، بدون ذكر نام جهاد سازندگي، معنا پيدا نميكند.
دومين و آخرين روز اين همايش از ساعت 8:30 صبح چهارشنبه (23 دي 88) در ساختمان شماره 2 وزارت جهاد كشاورزي آغاز خواهد شد./
به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) عليرضا كمري، در ادامه نخستين روز از همايش 2 روزه "تدوين تاريخ شفاهي جهاد سازندگي"، پرداختن به تاريخنگاري را نشاندهنده هوشمندي دانست و گفت: هر ملت و قومي كه تاريخ نداشته باشد، هويت ندارد. به همين دليل، اقوامي كه تاريخ ندارند، سعي در جعل كردن آن ميكنند. غفلت ما در برابر 8 سال دفاعمقدس، باعث خواهد شد كه افرادي در آينده بگويند، چرا كاري كه بايد انجام ميداديد را محقق نكرديد!
وي با بيان اينكه بحث درباره حفظ و ثبت پديدههاي تاريخي به 2 صورت ثبت حياتمند و پويا و ثبت غيرپويا امكانپذير است، خاطرنشان كرد: اگر اتفاقات تاريخي در آرشيو بمانند، به اين معني است كه اين آرشيو راكد، جريان حياتمند و پويايي را در بستر تاريخشناسي به وجود نياورده است.
نويسنده و تدوين كننده كتاب "حرمان هور" ادامه داد: اگر سندي در دوران انفجار اطلاعات، در چرخه مطالعات و مسير توليد قرار نگيرد، گويي وجود نداشته است. در حيات تاريخي پويا، مطالعات تاريخي و اسناد و مدارك، در چرخه توليد و بازنويسي قرار ميگيرند و حافظه تاريخي جامعه را فعال ميكنند. نظام تعليم و تربيت و اطلاعرساني ما توان انتقال تجربيات جنگ را به نسل جوان نداشته و اين از پاسخهاي جوانان نسبت به دفاعمقدس مشخص است.
عليرضا كمري، اضافه كرد: تاريخ در صورتي به شكل حياتمند بروز ميكند كه بودهها و شدهها در مسير توليد علمي و اطلاعرساني، به شكل فعال عرضه شوند. هر پديده، اعتبار تاريخي ندارد. ارزش تاريخي يك واقعه، به پيوند آن حادثه با هستي و هويت يك ملت در ابعاد وطني، ملي، منطقهاي و جهاني وابسته است. بنابراين دفاع مقدس، يك واقعه تاريخي با تمام وسعت ملي، جهاني و منطقهاي است.
وي يادآور شد: زماني كه دفتر سياسي سپاه پاسداران شكل گرفت، راويان شروع به گفتوگو با فرماندهان و گردآوري اسناد در صحنه عمليات كردند و آغاز اين مطالعات تاريخي، كاملا" هوشمندانه بود. شرح واقعه تاريخي در متن، غالبا" به شكل كتاب ديده ميشود، در صورتي كه ميتواند به شكلهاي گوناگوني مانند؛ تاريخ تصويري نيز ارايه شود.
اين محقق جنگ، با بيان اينكه ميتوان بر اساس چينش عكس، تاريخ عملياتهاي دفاعمقدس را بر حسب تقسيمات شهرستاني يا به شكل شفاهي نشان داد، تصريح كرد: به طور مثال انگليسيها بيست سال پيش، مجموعهاي صوتي با عنوان "تاريخ انقلاب ايران از زبان BBC" را منتشر كردند كه بعدها به صورت كتاب چاپ شد. بر همين اساس، براي بازنمايي وقايع تاريخي ميتوان از ظرفهاي ديگري چون؛ تاريخ شفاهي و تاريخ تصويري نيز استفاده كرد.
مسوول واحد پژوهش دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري، تاكيد كرد: نويسندگان و صاحبنظران نبايد تاريخ شفاهي را در مقابل تاريخ كتبي بگذارند. اين در حالي است كه منظر و قالب تاريخ شفاهي متفاوت از منظر تاريخ شفاهي است.
كمري افزود: اظهارات شفاهي، گفتاري و دهاني، منبع اول تاريخ شفاهياند. ما ميتوانيم متنهايي را بر اساس چينش اظهارات مطلعان واقعه، تنظيم و درباره آن متن، از اسناد استفاده كنيم. بايد ديد كه در محور زمان، چه كساني در آن مقطع حضور پيدا كردهاند. يعني راويان و نقشپردازاني كه حوادث را شكل دادهاند يا ديده و شنيدهاند، چه كساني اند؟ حاصل گفتوگو با مطلعان، مانند تار و پود در هم تنيده ميشود و تاريخ شفاهي را شكل ميدهد.
وي در ادامه، تصريح كرد: دلالت متني زباني در تاريخ شفاهي، متفاوت از جنس دلالت زبان كتبي در تاريخ كتبي است. به طور مثال؛ شكل و آهنگ گفتاري در متن كتاب "خاطرات شعبان جعفري"، نشاندهنده طبقه اجتماعي اوست.
نويسنده و تدوين كننده كتاب "نامههاي فهيمه"، تاكيد كرد: اساس خاطره در خودگويي يا حديث نفس است. اما در تاريخ، موضوع معطوف به حادثه بيروني است، نه شخص.
وي تعبير محادثه يا هم سخني را براي مصاحبه بهتر دانست و اظهار داشت: مفهوم مصاحبه در تاريخ، به معني گفتوگوي فعال، روشمند و پيگيري است كه منجر به كشف حقيقت شود. در واقع خاطره، ما را از اكنون به گذشته ميبرد و تاريخ، گذشته را به اكنون ميآورد.
مسوول واحد پژوهش دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري، درباره جايگاه جهاد سازندگي در دوران دفاعمقدس، خاطرنشان كرد: بدون ترديد، تاريخ جنگ سپاه و ارتش، به عنوان دو كنشگر فعال جنگ، بدون ذكر نام جهاد سازندگي، معنا پيدا نميكند. البته تكميل مشي و نگاه تاريخشناسي براي تاريخنگاري سپاه، منوط بر اين است كه ارتش نيز بر اساس مباني نظري خود، تاريخنگاري را آغاز كند.
عليرضا كمري در پايان يادآور شد: بررسي و تبيين تجارب و شرح كار ويژه جهاد سازندگي در امور مطالعاتي، عملياتي و فني ـ مهندسي، مثل پلسازي و جادهسازي و دوري از رويكرد احساسي، ادبي در زندگينامههاي جهادگران، بسيار ضروري است. چون ما در اين آثار قصد داريم كه يك مهندس برجسته را از نظر عملياتي به جامعه معرفي كنيم نه از حيث خصوصيات شخصي.
اين همايش، به همت دفتر كل امور ايثارگران وزارت جهاد كشاورزي و پژوهشگاه علوم و معارف دفاعمقدس برگزار ميشود.
گزارشگر : مريم اسدی جعفری
