انتشار تاریخ شفاهی زندگی و مبارزات آیت‌الله مطهری

تاریخ شفاهی زندگی و مبارزات آیت‌الله شهید مرتضی مطهری در قالب کتاب «شهید مطهری در حدیث دیگران» با تدوین رضا مختاری‌اصفهانی، از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشرشده است.

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، «شهید مطهری در حدیث دیگران» با راویانی چون آیت‌الله محی‌الدین انواری، حجت‌الاسلام عبدالمجید معادیخواه، دکتر محمدمهدی جعفری و محمد پیشگاهی‌فرد، سعی دارد فعالیت‌ها و زندگی استاد شهید مطهری را از چند زاویه پیش روی مخاطب قرار دهد.
 
این کتاب در برگیرنده روایات گوناگونی از زندگی سیاسی و اجتماعی شهید مطهری است و تدوین کننده اثر کوشیده، بدون جانبداری درباره هر حادثه روایت‌هایی را نقل کند.
 
این روایات‌ها به چهار شکل گردآوری شده‌اند. نخست در قالب مصاحبه‌‌هایی که نگارنده اثر انجام داده است. دسته دیگر مصاحبه‌هایی هستند که از کتاب‌ها و ویژه‌نامه‌ها برای پاسداشت استاد مطهری درباره زندگی وی فراهم آمده‌اند. دسته سوم شامل روایاتی هستند که در خاطرات شخصی افراد گردآمده‌اند و بخش دیگر مربوط به سخنرانی‌ها، مطالب روزنامه‌ها و اسناد موجود درباره شهید مطهری هستند.
 
کتاب «شهید مطهری در حدیث دیگران» در پنج فصل نوشته شده است. فصل اول به احوال شخصی، خانواده، محیط زندگی و تحصیلات استاد مطهری پرداخته و بیشتر بر مسایلی تکیه دارد که بعد‌ها در زندگی سیاسی و اجتماعی‌اش موثر بوده‌اند.
 
فصل دوم، فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی استاد مطهری را پس از هجرت او به تهران، همچون بررسی علل مهاجرت به تهران، روابط او با گروه فداییان اسلام و هیات موتلفه اسلامی‌ مورد نظر قرار داده است.
 
در فصل سوم تاریخچه حسینیه ارشاد مورد بحث است و علاوه بر روایات گوناگون، نامه‌های شهید مطهری درباره اختلافش با هیات مدیره حسینیه ارشاد و ماجرا‌های آشنایی شهید مطهری و دکتر علی شریعتی، مهم‌ترین مباحث این بخش هستند.
 
در فصل چهارم، دغدغه‌های سیاسی و اجتماعی استاد مطهری و مسوولیت‌های او در پیشبرد انقلاب مورد بررسی قرار گرفته و فصل پنجم به زندگی او در واپسین ماه‌های حیاتش اختصاص دارد.
 
در صفحه‌های 104 و 105 کتاب «شهید مطهری در حدیث دیگران» آمده است: «اختلاف نظر میان استاد مطهری و دکتر شریعتی بر سر چه بود؟ این موضوع در بیان‌ها و نظرگاه‌های مختلف به صور گوناگون دیده شده است. آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان همگامی دیرین در کنار آنان این تفاوت دیدگاه را چنین می‌بیند: «نوع تأثیر با هم متفاوت است، کما اینکه نوع تفکرات و نوع کارها هم با هم متفاوت است. مرحوم شریعتی کارش کارهایی بود جوان‌پسند و متکی به احساس و دیدگاه‌های او، دیدگاه‌های نزدیک به جریان‌های انقلابی. لذا در محافل جوان، به خصوص جوان روشنفکر خیلی زود گل کرد.مرحوم مطهری تفکرش یک تفکر عمیق فلسفی بود و بیشتر پایه‌ای و بنیانی مسائل اسلامی را بررسی می‌کرد، لذا کارش در بین محافل متفکرین و از جمله در میان حوزه‌های علمیه و در میان فضلا خیلی جالب توجه بود. یقیناً اگر به مبانی و اصول کار ملاحظه کنیم، می‌توانیم یک تفاوت‌های بنیانی را بین دو نوع تفکر پیدا کنیم، لکن در یک برهه‌ای از زمان این دو، هر دو در یک جهت و در یک خط حرکت می‌کردند. کما اینکه حسینیه‌ ارشاد را مرحوم مطهری بنیان گذاشت و دکتر شریعتی به دعوت شهید مطهری یکی از سخنرانان موفق حسینیه‌ ارشاد شد و نیز می‌دانیم که کارهای مشترکی را اینها با هم داشتند. مثلاً «محمد(ص)، خاتم پیامبران» را مرحوم مطهری طرحش را ریخت و اقدام اساسی‌اش را کرد و یکی از نویسندگان آن کتاب که دو مقاله در آن کتاب دارد، مرحوم شریعتی بود.
در یک برهه‌ای از زمان، آن وقتی که هنوز جزییات مسایل آشکار نشده بود، اینها در یک جهت و در یک خط حرکت می‌کردند. آن خط را اگر بخواهیم به طور کلی معرفی کنیم، باید بگویم «خط بازنگری متجددانه به اسلام» یا «نهضت بازشناسی» یا «تجدید حیات فکری اسلام». منتها دو مساله وجود داشت: یکی این که همانطور که قبلاً اشاره کردم، آقای مطهری به مسایل زیربنایی و فکری و فلسفی و اعتقادی می‌پرداخت. مرحوم شریعتی به مسایل اجتماعی و آنچه به جریان‌های موجود در جامعه نظر داشت، بیشتر اهمیت می‌داد.
کتاب‌های هرکدام از ایشان نشان‌دهنده این تفاوت هست. مساله دوم این است که وقتی که این دو جریان پیش رفتند و هر کدام به نقاط تعیین‌کننده‌ای رسیدند، معلوم شد که در پاره‌ای از مبانی با هم اختلاف نظر دارند؛ یعنی مرحوم مطهری طرفدار مراجعه به استنباط از منابع ناب اسلامی و کتاب و سنت بود، صد در صد معتقد به این بود که بایستی ما تفکرمان را از کتاب و سنت بگیریم، در حالی که مرحوم شریعتی تحت تأثیر بسیاری از افکار زمان خودش قرار داشت و از آن افکار اطلاع داشت و آن افکار در برداشت‌های اسلامی‌اش اثر می‌گذاشت. بنابراین با وجود وجوه مشترکی که با مطهری داشتند، یک مرزهای اختلافی هم با همدیگر پیدا می‌کردند و این دو مساله به نوبه خود حوزه تأثیر و نوع تأثیر را تعیین می‌کرد.»
 
کتاب «شهید مطهری در حدیث دیگران: تاریخ شفاهی زندگی مبارزات آیت‌الله شهید مرتضی مطهری» در قطع وزیری و 259 صفحه با شمارگان دو هزار نسخه و بهای 64 هزار ریال از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است.

خبرنگار : اکرم دشتبان