صیادشیرازی، صاحب‌دلی با یونیفرم نظامی

به مناسبت 21 فروردین، سیزدهمین سالگرد شهادت

دست‌نوشته‌های امیرسپهبد شهید علی صیادشیرازی، بین سال‌های 1364 تا 1368 که در اثری با عنوان «یادداشت‌های روزانه شهید سپهبد علی صیادشیرازی» منتشر شده، نشانگر دید همه جانبه او نسبت به دفاع‌مقدس، از منظر علوم نظامی و علوم الهی است.

خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) ـ در جمع درجه‌داران و نظامیان، کمتر کسی یافت می‌شود که پس از عبور از بحران جنگ و دغدغه‌های آن، به فکر ثبت تجربه‌ها و ناگفته‌های آن باشد تا دانشجویان و آیندگان، بعدها از آن بهره ببرند.

امیرسپهبد شهید علی صیادشیرازی از معدود فرماندهان دفاع‌مقدس بود که با نگاهی فراتر از یک فرمانده صِرف جنگ، علاوه بر ثبت خاطرات خود به عنوان یکی از هدایت‌کنندگان ارشد جنگ، توجه ویژه‌ای به گردآوری و ضبط خاطرات دیگر فرماندهان سپاه و ارتش داشته است.

در نخستین گام، «هیات معارف جنگ» را در سال 1374 به عنوان یک سازمان افتخاری و داوطلبانه، راه‌اندازی کرد و بدون وابستگی به هیچ سازمانی خاص، نخستین اردوگاه آموزشی ـ پژوهشی دانشجویان دانشکده افسری امام‌علی(ع) را در نیمه اول سال 1375 در غرب کشور و منطقه کردستان تشکیل داد و به تدریج، به استان آذربایجان غربی و مناطق جنوب کشور هم کشیده شد.

دانشجویان در دوره‌هایی که به پیشنهاد شهید صیادشیرازی با عنوان «معارف جنگ» برای آنان دیده شده بود، در مناطق عملیاتی حضور پیدا و فرماندهان جنگ بر اساس زمان و مکان هر عملیات، خاطرات و نقش نیروهای خود را در حضور دانشجویان تشریح می‌کردند و همزمان، صوت و تصویر آن‌ها برای ذخیره در مرکز اسناد هیات معارف جنگ، ثبت و ضبط می‌شد که بخش زیادی از این خاطرات، به گفته‌های شهید صیادشیرازی اختصاص دارد.

تدوین کتاب بر اساس این خاطرات و گفته‌های فرماندهان، در هیات معارف جنگ آغاز شد و هر کتاب توسط شهید صیادشیرازی و دیگر فرماندهان ارتشی، مورد بررسی محتوایی قرار می‌گرفت اما اجازه نشر آن‌ها صادر نمی‌شد. سپهبد صیادشیرازی معتقد بود که باید تمامی توان و وقت نیروی هیات معارف جنگ در آن مقطع، صرف ضبط خاطرات شود.

پس از ترور و شهادت امیرسرتیپ علی صیادشیرازی در سال 1378، «هیات معارف جنگ» به «هیات معارف جنگ شهید سپهید شهید علی صیاد شیرازی» تغییر نام و با سرپرستی امیرسرتیپ ناصر آراسته، به کار خود ادامه داد و اکنون با هدایت این فرمانده جنگ، فعالیت خود را به صورت منسجم انجام می‌دهد و در طول این سال‌ها حدود 70 عنوان کتاب درباره دفاع‌مقدس چاپ کرده‌اند.

«یادداشت‌های ویژه شهید سپهبد علی صیادشیرازی» یکی از این کتاب‌هاست که زوایای شخصیتی صیادشیرازی را به عنوان یکی از مقامات ارشد ارتش جمهوری اسلامی ایران به تصویر می‌کشد. ایبنا به مناسبت سیزدهمین سالگرد شهادت امیرسپهبد علی صیادشیرازی،‌ نگاهی به این اثر دارد.

یادداشت‌های شخصی صیادشیرازی
امیرسرتیپ سید حسام هاشمی که در دوران مبارزه با ضد انقلاب در کردستان، دوشادوش شهید صیادشیرازی حضور داشته، چند ماه قبل ار ترور وی، بخشی از دفترچه‌ یادداشت‌های روزانه علی صیادشیرازی را به عنوان یکی از دوستان صمیمی دریافت می‌کند تا راه مناسبی برای سامان دادن به این دست‌نوشته‌ها بیابد.

علی صیادشیرازی، تمامی برنامه‌های روزانه و دل‌نوشته‌های خود را از سال 1361 تا 1370 در این دفترچه‌ها یادداشت کرده بود و سید حسام هاشمی با شماره‌گذاری و دسته‌بندی بر اساس تاریخ و زمان، سر و سامانی به آن‌ها می‌دهد و حاصل تنظیم دست‌نوشته‌ سال‌های 1364 تا 1368، کتاب «یادداشت‌های ویژه شهید سپهبد علی صیادشیرازی» می‌شود.

بخشی از مقدمه این اثر، به نقل از سید حسام هاشمی و در تشریح سیر تنظیم یادداشت‌های علی صیادشیرازی، این‌گونه نوشته شده است: «در زمستان سال 78 اینجانب اکثر شب‌ها به مطالعه مطالب این دفترچه‌ها پرداخته، سپس به فکر دسته‌بندی مطالب افتادم. ابتدا تمام اوراق دفترچه‌ها را شماره‌گذاری و سپس به ترتیب زمان فهرست‌بندی نموده و هر کدام را در ابتدای دفترچه چسباندم تا مشخص گردد هر دفترچه شامل چه مطالب و هر مطلب دارای چند صفحه می‌باشد... همان طوری که تاریخ و زمان نگارش این یادداشت‌ها نشان می‌دهد، شهید آن‌ها را در زمان‌های خاص و حالت خاصی نوشته است، اغلب این یادداشت‌ها را در اواخر شب و یا نیمه شب و یا قبل از نماز صبح، هنگامی که از تمام مشغله‌های زندگی روزانه فاصله گرفته بود، برای تسلی دل و پرورش روحش می‌نوشت.»

تلفیق عقل و عشق
یادداشت‌هایی که در دوران دفاع‌مقدس به قلم شهید صیادشیرازی نوشته شده‌اند، به سه موضوع پرداخته‌اند. بخشی از آن‌ها، روایت حوادث رخ داده در طول روز است و بخش دیگری از آن‌ها، دیدگا‌ه‌های شهید صیادشیرازی درباره چگونگی هدایت هر چه بهتر جنگ در مقابل عراق است.

یکی از نکات قابل توجه درباره تفکرات شهید علی صیادشیرازی،‌ این است که با وجود دید علمی و کلاسیک شهید صیادشیرازی در قبال جنگ‌تحمیلی عراق علیه ایران، توکل به خدا و قدرت ایمان را فراموش نکرده و در جای جای نوشته‌هایش بر این موضوع تاکید می‌کند.

وی در یکی از یادداشت‌های خود در 23 آبان سال 1366، دکترین نظامی در ارتش اسلام را این‌گونه تبیین کرده است: «دکترین نظامی، بیانگر سیاست و مشی حکومت‌ها در کاربُرد ارتش‌هایشان می‌باشد که وجه ممیزه خوبی برای مقایسه ارتش‌های جهان به شمار می‌رود... دکترین نظامی در ارتش اسلام که بیانگر استراتژی نبرد حکومت اسلامی در هر مقطع زمانی می‌باشد، بر پایه اصالت‌های مکتب مبین اسلام استوار بوده و در حکومت اسلامی می‌تواند به استناد 3 ماخذ تدوین گردد: «قانون اساسی»، «تجربه تاریخ» و «مشی ولایت».

صیاد شیرازی معتقد است که دفاع‌مقدس، زیباترین واژه‌ای است که می‌توان برای استراتژی نبرد حکومت اسلامی در دفاع از مملکت اسلامی از آن استفاده کرد. همچنین استحکام و انسجام پر محتوا بر پایه انضباط معنوی و ظاهری و روحیه اطاعت ولایتی را دیگر ارکان اساسی دکترین نظامی ارتش اسلام معرفی می‌کند.

کتاب «یادداشت‌های ویژه شهید سپهبد علی صیادشیرازی» شامل دست‌نوشته‌های وی بین سال‌های 1364 تا 1368 به همت هیات معارف جنگ وارد بازار نشر شده است.

خبرنگار : مریم اسدی جعفری