هرودوت و تاریخ شفاهی- 4

اهمیت سنت اشرافی در آتن در حالی روشن و قابل فهم است که در سایر نقاط بدین وضوح بیان نشده است. سنت اسپارتی، حتی آن قسمتی که به پادشاهان ارتباط می‌یابد، نسبتی با خاندان‌ها و خانواده‌ها ندارد، و صرفاً یک دیدگاه دولت‌شهری رسمی از گذشته‌ای می‌دهد که به راحتی می‌شد آن را به گروهی که ضرورت انسجام و یکپارچگی اجتماعی را می‌فهمد، نسبت داد. بیان سنت قَرَنتی در تاریخ هرودوت به قدری گنگ است که اصلاً نمی‌توان به منابع مستقیم یا نهایی آن پی برد؛

اتاقک‌های ضبط سرگذشت و تکلیف ملی مصاحبه با بزرگتران خانواده

از سال 2003 موسسه غیرانتفاعی استوری کورپس واقع در بروکلین افراد را تشویق کرد تا از یکدیگر سؤالات مهم و هدفمند بپرسند. این اقدام، به عنوان طرح تاریخ شفاهی بسیار موفق بود تا جایی که استوری کورپس توانست 6500 مصاحبه را بایگانی کند و مدعی است که این آرشیو منحصر به فرد، بزرگترین مجموعه‏ صداهای انسانی است که تاکنون جمع‏آوری شده است.

هرودوت و تاریخ شفاهی - 3

شاید بتوان گفت اهمیت گروهی که حفظ سنت شفاهی و صیانت از آن را بر خود تکلیف می‌دانند، بنیادی‌ترین و روشن‌ترین خصوصیت چنین سنتی به شمار می‌آید. آن باور شاعرانه به صحت یا دست کم اهمیت نمادین خاطرات عامیانه، جای خودش را به این فهم داده است که «هر گاه سنتی در صندوق مخفی و رازآلود دانش گروه خاصی جای بگیرد و به محدودة مراودات عمومی مردم راه نیابد، انتقال آن به نسل‌های بعدی با صحت و دقت بالاتری صورت می‌گیرد» (وانسینا، 31). خاطرات گروهی به خاطر برخورداری از صفت استمرار و انسجام بیشتر، در قیاس با چیزهایی که به شکل کلی از گذشته به یاد می‌آیند، دقیق‌تر و صحیح‌تر‌ند.

هرودوت و تاریخ شفاهی - 2

سنت‌های شفاهی یونان که هرودوت بر آنها تکیه داشت ظاهراً در همان محدودة زمان‌شناختی که سنت‌های سایر جوامع جاری بودند، عمل می‌شدند، لذا ابتدا می‌باید دربارة حاکمیت یک سنت شفاهی قدرتمند حماسی در یونان باستان، که قطعاً ریشه‌هایش بسیار قدیمی‌تر از عصر تاریکی است، توضیحاتی بدهیم. شاید تصور شود که این کار شرایط ویژه‌ای را پدید می‌آورد که بحث یونان باستان را به پروندة ویژه‌ای تبدیل می‌سازد.

تاریخ شفاهی برخط(آنلاین)

من زاده عصر اینترنت هستم. همیشه در منزل ما رایانه وجود داشته است. دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه تاریخ شفاهی دانشگاه کلمبیا OHMA: Oral History Master of Arts هستم و مقالاتی در کلاس خودم خوانده‏ام که تشریح می‏کنند نویسندگان تاریخ شفاهی چگونه در گذشته روایات صوتی را ضبط و ویرایش کرده‏اند. هر بار که یکی از این مقالات را می‏خوانم با مادرم تماس می‏گیرم که در دهه‏ها‏ی 70 و 80 میلادی در زمینه‏‏ی ‏ویرایش نوارهای صوتی کار می‏کرد.

صادق آیینگی تاریخ و ادب انقلاب اسلامی

در میان شناسانندگان و کوششگرانِ اندک‌شمارِ ادبیات دینی/ ادبیات اسلامی/ ادبیات شیعی، نام دو تن از پیشگامانِ ادب و اندیشه شایسته‌ی یادآوری است؛ نخست استادِ بی‌همتا محمدرضا حکیمی است و دیگر شادروان دکتر صادق آئینه‌وند. در این باب استاد حکیمی را کتابی است با عنوان «ادبیات و تعهد در اسلام» که به سال 1356 در 381 صفحه منتشر شد و پس از انقلاب در چند نوبت بازچاپ گردید و به دست خواهندگان رسید. اغراق نیست اگر گفته شود شناخت مبادی و مبانی ادبیات انقلاب اسلامی، خاصّه بر پایه‌ی نگرشِ دینی، مستلزم رجوع و ارجاع و توغل در محتوا و مندرجات این اثر است.

هرودوت و تاریخ شفاهی - 1

بی‏گمان دانش تاریخ را نمی‏توان از برخی نام‏ها جدا دانست. هرودوت یکی از آن نام‏هاست. در مقاله‏ای* که پیش رو دارید آزوین ماری به بررسی شیوه تاریخ‏نگری و تاریخ‏نگاری هرودوت و نسبت آن با تاریخ شفاهی می‏پردازد. درباره هرودوت سخن بسیار است و بسیار نیز گفته و نوشته شده است. از پرداختن به او می‏گذریم و علاقمندان را به منابع موجود درباره او رهنمون می شویم. اما نویسنده این مقاله آزوین ماری( -1937) استاد بازنشسته بالیول کالج دانشگاه آکسفورد و از متخصصین تاریخ هلنی و یونانی است. او این مقاله را در 1987 منتشر ساخته و حدود دو دهه بعد در یک بازنگری مقاله دیگری درباره همین موضوع نگاشته است که این دو مقاله در هفته‏نامه تاریخ شفاهی ایران در چند هفته آینده منتشر می‏شوند. اکنون بخش نخست از مقاله 6 قسمتی نخست ماری، «تاریخ شفاهی و هرودوت»، پیش روی شماست.

جهادگری، جانبازی و شهادت زنان در پشت جبهه‌ها

در دوران دفاع مقدس، مردم شهرها و روستاها، با هرآنچه که در توان داشتند برای پشتیبانی مادی و معنوی از رزمندگان جبهه‌ها تلاش کردند. در این بین سهم فعالیت‌های مادران و دختران این سرزمین در مساجد، حسینیه‌ها، پایگاه‌های بسیج، ستادهای پشتیبانی جنگ و حتی برخی از خانه‌ها چشمگیر بود. فعالیت این ستادها به دلیل گستردگی، تنوع، خودجوش بودن و مهمتر از همه ناگفته ماندن، امروزه نیاز به توجه بیشتری دارد.

صادق آئینه‌وند استاد برجسته تاریخ اسلام درگذشت

دکتر صادق آیینه‌وند در سال 1330 در یکی از روستاهای شهرستان تویسرکان بدنیا آمد. تحصیلات و ابتدایی را در زادگاه و دوران دبیرستان را در اسدآباد همدان به پایان رسانید و درهمین دوران بود که به فعالیت‌های فرهنگی و سیاسی پرداخت و با کانون فعالیت‌های جوانان ولی‌عصر همدان ارتباط یافت. وی در دانشگاه تهران به تحصیل در رشته زبان و ادبیات عرب پرداخت و فعالیت‌های سیاسی و فرهنگی خود را نیز ادامه داد.

«اندیشیدن جنگ؛ جنگ اندیشیدنی» از زبان مؤلف

من در کتاب اندیشیدن جنگ؛ جنگ اندیشیدنی، به‌طور خاص، دو مسئله را به بحث گذاشته‌ام: نخست، خود جنگ را که به‌زعم من، موضوعی در خور درنگ و اندیشه است. یقیناً دلایل بسیاری برای ضرورت ژرف‌کاوی درباره‌ی جنگ می‌توان برشمرد، چندانکه پیش‌تر برشمرده‌اند (از جمله آمیختگی شدید حیات بشری با جنگ، از ابتدای پیدایی موجودی به نام انسان بر روی کره‌ی زمین تاکنون؛ پیوستگیِ تقریباً همیشگی جنگ‌ها و انقلاب‌ها به یکدیگر؛ توانمندی توأمان و در عین حال متناقض‌نمای جنگ‌ها به ایجاد نابسامانی فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و ...، و پی‌افکنی سامانی جدید در مقولات برشمرده‌شده)، اما من در این کتاب عمدتاً بر دو دلیل تأکید داشته‌ام.