نیروهای مذهبی در دوره پهلوی دوم-۱۳

صرف نظر از سه جریان اصلی مذهبی تاثیرگذار در تحولات دوران ملی شدن صنعت نفت، یعنی جریان اصلی مرجعیت- آیت‏الله بروجردی- که حاشیه‌نشینی اختیار کرد، طیف سیاسی طرفداران آیت‌الله کاشانی که پیشگام مبارزه شد و گروه فدائیان اسلام که به آرمان تشکیل حکومت اسلامی روی آورد؛ پس از کودتا، بر اثر بی‌طرفی‏نسبی جریان اول و مصائب و صدماتی که به دو جریان دیگر وارد آمد، نوعی خلأ در رفتار سیاسی نیروهای مذهبی ایجاد گردید.

تاریخ شفاهی بزرگان علم و ادب ایران ضرورت عصر باستانی پاریزی

در این نوشتار که به قول استاد بزرگوار مرحوم دکتر باستانی پاریزی چیزی جزخودنمایی و عرق شرم برای نویسنده این سطور نیست ودریغ و آه و حسرت آنکه چرا باستانی رفت و ما نتوانستیم صدا‏ها‏، احساسات و لهجه شیرین بیانش را در شرح تجارب علمی طولانی استاد در زمینه تدریس، تحقیق و تألیف متون تاریخی ثبت و ضبط نماییم همواره باقی خواهد ماند . با از دست دادن گوهر‏ها‏ی گرانقدری که چراغ‏های روشنی و بصیرت نسل نواندیش ایرانند، فرصت سوزی درثبت تاریخ شفاهی اساتید جامعه ضربات جانکاهی را بر پیکره علمی ایران فرود خواهد آورد.

جامعة النجف، حرکتی نو در اصلاح نظام آموزشی حوزوی در نجف

کندوکاوی است در باره داستان تاسیس جامعه النجف و برنامه های درسی آن، مدرسه ای که به همت یکی از روحانیون فعال و نوگرای نجف در اوائل دهه چهل شمسی و با حمایت مالی یکی از تجار ایران تاسیس شد و سالها به کار تربیت طلاب می پرداخت. همچنین تاریخ شفاهی این مرکز آموزشی با نقل و بیان خاطراتی از محمد ابراهیم جناتی، شیخ عبد الله لنکرانی، محمد جواهری، و سید محسن تهرانی زاده، در مورد سید محمد کلانتر، و تلاش او در نشر دو کتاب مهم درسی حوزه (لمعه و مکاسب) و نظریات میرزا حسن بجنوردی، شیخ حسین حلّی و مرتضی آل یاسین در مورد این دو کتاب. نویسنده همچنین متن وقفنامه مفصل مدرسه در 28 فصل به تاریخ 1385 را آورده است.

نهضت خاطره‌نویسی

می‌دانیم که ملت‌ها در پی این بیزاری طبیعی، قهرمانی‌های فرزندان سرزمین‌شان را پاس می‌دارند و حاضر نیستند یاد و نام آنان زیر گام‌های سنگین زمان رها شود، به ویژه آن که فرزندان مام میهن در جنگی دفاعی جان باخته باشند... آنچه بعد فرو نشستن گرد و خاک هر جنگی به چشم می‌خورد، ویرانی‌ها و کشته‌هاست. این چشم‌انداز که پس از خرد شدن استخوان‌های اقتصاد یک کشور و نیز لطمات جبران ناپذیر انسانی پدیدار می‌شود، فرآورده‌ای جز نفرت به همراه ندارد.

یادی از سریال تلویزیونی دلیران تنگستان-۴ و پایانی

نگارنده از بازخوردهای زمان پخش نخست سریال دلیران تنگستان در سال‌های پیش از انقلاب اطلاع چندانی ندارد، هرچند که از توفیق نسبی سریال (در میان خیل آثار داخلی و خارجی‌ای که آن زمان پخش می‌شدند، در زمان خود دارای جذابیت‌های خاصی بودند و اقبال هم می‌یافتند) باخبر است اما حرف اصلی این است که به تصدیق بسیاری؛ عمده توفیق «دلیران تنگستان» مخصوص نمایش‌های چندباره‌اش در سال‌های پس از انقلاب است.

نیروهای مذهبی در دوره پهلوی دوم-۱۲

آیت‎الله بروجردی بعد از استقرار در قم و به عهده گرفتن ریاست حوزه اهتمام ویژه‎ای در امور حوزه و طلاب ورزید. به تدریج با تحکیم موقعیت و مرجعیت آیت‏الله عرصه‎های دیگر از جمله فرهنگ نیز مورد توجه ایشان قرار گرفت و در صدد الزام فرهنگ به تدریس شرعیات در مدارس متوسطه برآمد. چنانچه در یک مورد تعیین‎کننده در اواخر سال 1325 ش. به واسطة شیخ محمدتقی فلسفی واعظ شهیر به شاه پیغام داد چون زمینه برای لایحة اجباری کردن تعلیمات ابتدایی فراهم شده است تعالیم دینی را هم در کنار تعلیمات ابتدایی بگنجانند. فلسفی در خاطراتش نقل می‎کند که شاه را در کاخ مرمر دیدار کرد، پیغام آیت‏الله را به شاه اعلام و خاطرنشان نمود:

یادی از سریال تلویزیونی دلیران تنگستان -3

یکی از ویژگی‌های سریال دلیران تنگستان، دوبلاژ آن بود. سینمای ایران به‌ استثنای سال‌های ابتدایيِ هر دو شروعش (ابتدا با «دختر لر» [نخستین فیلم ناطق ایرانی] و بعدها فیلم‌هایی که تا چند سال پس از آغاز دوباره و بعد از فترت چندین‌ساله این سینما، به‌صورت صدابرداری سر صحنه و صدای خود بازیگران عرضه می‌شدند) تا دهه شصت نسبت به صدای سر صحنه بی‌اعتنا یا حداقل ‌کم‌توجه بود. سریال‌های تلویزیونی نیز (شاید به‌جز آن‌هایی که به‌صورت ویدئویی، تصویربرداری می‌شدند) از قانون نانوشته سینمای بومی پیروی می‌کردند. یعنی ابتدا به‌صورت صامت فیلمبرداری و پس از پایان تدوین، دوبله می‌شدند.

نیروهای مذهبی در دوره پهلوی دوم-۱۱

آیت‏الله بروجردی مرجع تقلید وقت شیعیان در دوران نهضت ملی شدن نفت و سال‎های دولت مصدق نقش چندانی در عرصة سیاست ایفا نکرد؛ چنانچه نسبت به کودتای 28 مرداد 1332 و سقوط دولت مصدق نیز سکوت پیشه کرد.[1] کودتاگران از این رویکرد ایشان استقبال کردند و تلاش نمودند برای مشروعیت و مقبولیت خویش رضایت خاطر آیت‏الله را جلب و خواسته‎های ایشان را تأمین نمایند. او نیز از این فرصت برای تحکیم مبانی دینی در عرصه‎های اجتماعی و فرهنگی سود جست و در یک مورد طی ارسال نامه‎ای به اولیای امور جهت ترویج احکام شریعت در مدارس با محورهای ذیل اقدام نمود:

پروژه تاریخ شفاهی

«تاریخ شفاهی این امکان را برای افراد فراهم می‌آورد تا داستان‌هایشان را با واژگان و صدای خود و نیز از طریق درک شخصی از چگونگی و چرایی رویدادها بیان کنند.» این جمله آغاز گر خبر انتشار یک کتابچه راهنما به قلم یک شفاهی کار کانادایی است. خانم اولگا مک آیور نویسنده این کتابچه راهنما هستند که چندی پیش خبر انتشارش به دستمان رسید. پس از مکاتبه، ایشان متن کامل را ارسال کردند. موضوع این کتابچه راهنما «چگونگی اجرای یک طرح تاریخ شفاهی برای بومیان کانادا» است که مجری آن دانش آموزان سال 12 دبیرستان هستند. ضمن قدردانی از خانم مک آیوِر، ترجمه متن کامل این کتابچه راهنما در ادامه می آید:

سفرنامه تاجیکستان -3

بخش نخست و بخش دوم را شماره پیش خواندیم. بخش سوم و پایانی درادامه می آید: با سفر به ورزاب دیگر مکان دیدنی‌ای در دوشنبه نمی‌شناختم که از آن دیدن کنم. خیلی دوست داشتم به شهرهای دیگر می‌رفتم اما متأسفانه همراهی نداشتم و جرئت تنها سفرکردن در کشوری غریب را هم. اما از اقبال خوبم این فرصت را استاد عزیزم سیف‌الله ملاجان که از همان روزهای اول ورودم به دانشگاه به من لطف ویژه داشتند، در اختیارم گذاشتند.