در جستجوی حقایق شهریور 1320، پایان چهارسال و نیم اشغال مشهد (11)

تبلیغات و کمک‌های شوروی به حزب توده موجب شد تا این حزب به عنوان یکی از احزاب پرطرفدار مشهد مطرح شود و هر روز در راستای اهدافش دست به اقدامات حزبی زند. به جرات می‌توان گفت سال‌های 1322 تا 1324 بیشترین فعالیت حزب توده در مشهد رقم خورده است. یکی از مسائلی که در اواخر سال 1324 در مشهد به وقوع پیوست خروج روس‌ها از مشهد بود.

پیش به سوی عصر شفاهی دیجیتالی

به سوی آینده‌ای می‌تازیم که رقم خوردنِ مقدراتِ بشر به دست فناوریِ دیجیتالی در آن زمان به امری فراگیر و غالب تبدیل خواهد شد. اما از شگفتی‌های چنین حرکتی این است که می‌بینیم سنت شفاهی با بوق و کرنا به صحنه بازگشته و برای چنگ‌اندازی به شیوه‌های ارتباطی و بیانیِ دوران ما رقابتی سرسختانه را با سنت مکتوب آغازیده است. مشخصة جریان مذکور تنها به این محدود نمی‌شود که تصویر، صدا و متن را در دنیای تعامل‌گرایِ مجهز به رسانه‌های متنوع می‌توان یکپارچه و یکدست با هم آمیخت؛ که حتی امکان دیدنِ شنیده‌ها و خوانده‌های شما نیز فراهم است.

در جستجوی حقایق شهریور1320 مشهد، اتحادیه کارگری (10)

آقای حسین مشکینیان از فعالان کارگری و اعضای اصلی حزب توده در مشهد در مصاحبه‏ای با بخش تاریخ شفاهی مدیریت اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی، وضعیت کارخانه نخ‏ریسی و نساجی خسروی خراسان و فعالیت‏‏های کارگری در دهه بیست را چنین تشریح‏ می‏کند:

در جستجوی حقایق شهریور 1320 مشهد، شاخه کارگری حزب توده (9)

یکی از شاخه‏ها‏ی فعال حزب توده در مشهد شاخه کارگری حزب است. در یازدهم اردبیهشت ماه 1323 برای نخستین مرتبه کارگران روز اول ماه مه با انجام راهپیمایی جشن گرفتند. روزنامه راستی با پوشش کامل این خبر آن را چنین منعکس نموده است: «... در این روز تاریخی مشهد منظره‌ای به خود دید که می‌توان ادعا کرد در تاریخ ایران باید باقی بماند و برای بیداری توده و نهضت کارگری همیشه ضرب‏المثل شود. این موضوع را از نظر عظمت و شکوه جشن ماه مه در مشهد نمی‌گوئیم، بلکه از این نقطه نظر این روز اهمیت دارد که اولین دفعه‌ای بود در این کشور چندین هزار کارگر علناً در شهر حرکت کرده جشن بین‏الملل خود را با میتینگ برپا می‌داشتند.

حبیب رفت، اما میراث او باقی است...

حبیب‌الله عسگراولادی مسلمان در سال ۱۳۱۱ در یک خانواده‌ متدین دماوندی در تهران، متولد شد. شش سال اول کودکی خود را در تهران گذراند، سپس بنا به ضرورت زندگی به این شهر رفت و شش کلاس اول ابتدایی را در دبستان امید دماوند گذراند. وی دلیل پسوند فامیلی خود را چنین شرح می‌دهد:«به این دلیل پسوند فامیلی ما مسلمان است که در محله‌ ما (امامزاده یحیی) غیر از مسلمانان، افراد یهودی زیادی نیز زندگی می‌کردند. لذا اداره‌ ثبت احوال منطقه به‌خاطر مشخص‌شدن نوع مذهب افراد، آن را در شناسنامه و قبل از اسم افراد قید می‌کرد.

در جستجوی حقایق شهریور 1320 مشهد، حزب توده و کانون‌های فعالیت (8)

شرایط سخت اقتصادی و تبلیغات روس‌ها در مشهد موجب می‌شود تا حزب توده فعالیت رسمی‌اش را در مشهد آغاز کند. در واقع رشد و گسترش حزب توده محصول شرایط نابسامان اقتصادی و تبلیغات گسترده بعد از شهریور 1320 است. این حزب به صورت رسمی در سال 1322 فعالیتش را در شهر مشهد آغاز می‌کند. از جمله عواملی که موجب می‌شود تا فعالیت حزب توده در مشهد از گستردگی برخوردار باشد وجود کانون‌های کارگری و مراکز صنعتی است.

در جستجوی حقایق شهریور 1320 مشهد، طغیان و شورش‌های محلی (7)

هرچند روسیه و انگلستان به دنبال منافع خود در مشهد رقابتی پنهان را آغاز نموده بودند ولی روس‌ها نفوذ بیشتری داشتند و درصدد بودند تا نواحی اشغال شده را به سوی نظام کمونیستی سوق دهند. حرکت نرم روس‌ها در خاک خراسان علاوه بر اثرات سوء اقتصادی موجب گسترش هنجارها و مسائل حزبی و فرهنگی می‌شود.

مرگ سولیوان؛ آخرین سفیر آمریکا در ایران

ویلیام سولیوان (William Sulivan) آخرین سفیر آمریکا در ایران، در سن 90 سالگی و در 11 اکتبر در یک مرکز توانبخشی در واشنگتن درگذشت. به نقل از وب سایت واشنگتن پست، ویلیام سولیوان از جمله دیپلمات‌های کهنه‌کار آمریکایی بود که نقش بسیار پررنگی در جنگ مخفیانه آمریکا در لائوس و همچنین پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در ویتنام داشت. او مسئول جنگ مخفیانه در لائوس بود و بعد از آن به مذاکره برای پایان مداخله نظامی آمریکا در ویتنام کمک کرد.

یادی از مرحوم شیخ مصطفی رهنما و خاطراتش

شیخ مصطفی رهنما مبارز قدیمی دهه بیست و مدافع سرسخت فلسطین روز 8 مهر 1392 در سن 88 سالگی درگذشت. نگارنده این توفیق را داشت که به منظور تدوین خاطرات آن مرحوم که طی 14 جلسه مصاحبه در سال‏های 1387-1386 با مرکز اسناد انقلاب اسلامی بیان کرده بود، با ایشان ارتباط پیدا کرده و برای ایضاح برخی نکات مربوط به خاطراتش، چندین جلسه دیدار در کتابخانه شخصی‏اش دیدار داشته باشد. آن مرحوم یک واحد آپارتمان در ساختمان محل سکونتش در محله بازار قوام‏السلطنه را به کتابخانه شخصی اختصاص داده بود و معمولاً مراجعان را در آنجا به حضور می‏پذیرفت.

در جستجوی حقایق شهریور 1320، رقابت پنهان روس و انگلیس (6)

دهه بیست را می‌توان در ابعاد مختلف بررسی نمود، هرچندسال های 1320 تا اواخر 1324 را می‌توان دوران اشغال نام‏گذاری نمود ولی از لحاظ سیاسی شهر مشهد شاهد تحولات سیاسی- اجتماعی متعددی است. فتح‏الله پاکروان که بعد از قیام مسجد گوهرشاد سکان استانداری خراسان در دست داشت در خدمتگذاری به حکومت رضا خان کوتاهی نکرد و موضوع کشف حجاب را در شهر مذهبی مشهد عملی ساخت. با اشغال شهر مشهد وی نخستین مهره سیاسی است که در دوازدهم آذر ماه برکنار و روانه تهران می‌شود. پس از وی علی منصور به استانداری خراسان منصوب می‌شود.