یادی از جمشید صداقت‌نژاد

نیمه نخست امسال از نظر فقدان و از دست دادن چهره‌های فرهنگی و هنری ایام تلخی برای دوستداران و فعالان این عرصه بود، چرا که درست از همان نخستین روزهای سال جدید، این مرگ‌ها رخ داد تا بهار نیز رويِ تلخ و نامهربان خود را به رخ دوستداران سینما و هنر کشیده باشد. از جمله این رفتگان جمشید صداقت‌نژاد روزنامه نگار و فیلمنامه‌نویس قدیمی سینمای ایران و نویسنده و رمان‌نویس پرکار بود که به دلیل ابتلا به سرطان و ایست قلبی آواز رفتن سرداد.

در جستجوی حقایق شهریور1320 مشهد، در زندان‏های عشق آباد(5)

هرچند وضعیت بهداشتی شهر مشهد در شهریور 1320 چندان مطلوب گزارش نشده است ولی با اقدامات انجام شده از سوی شهرداری و سایر مراکز، بهبودی نسبی در شهر ایجاد می‏شود. زیرا از نیمه‏های حکومت رضاشاه پهلوی به شهر مشهد توجه ویژه‏ای ‏می‏شود. به طوری که شهرداری مشهد اقدام به تسطیح معابر و آسفالت برخی از خیابان‏های شهر را در دستور کارش قرار می‏دهد. ایجاد مسلخ و طرح تغییر در حمام‏های عمومی را می‏توان از جمله این اقدامات عنوان کرد. همچنین ایجاد بیمارستان نوین شاهرضا(امام رضا فعلی)، تاسیس آموزشگاه عالی بهداشت و حضور پزشکان خارجی به خصوص آلمانی، نشان از توجه به بهداشت عمومی بود.

در جستجوی حقایق شهریور1320 مشهد، اپیدمی تیفوس(4)

در میان روایت‏های ثبت شده درباره وقایع شهریور 1320، موضوع بیماری‏ها و وضعیت بهداشتی مردم در زمان حضور روس‏ها در مشهد قابل تامل ‏است. وضعیت بهداشتی شهر چندان مطلوب گزارش نشده است. در واقع جامعه مشهد دوران گذر از جامعه سنتی را طی می‏کند و با ایجاد مراکز بهداشتی و پزشکی تا حدودی به مسائل بهداشتی مردم توجه شده است. هر چند در اواسط حکومت رضاشاه قانون تغییر حمام‏های خزینه عمومی به حمام دوش مصوب می‏شود ولی در گوشه کنار شهر حمام‏های غیر بهداشتی وجود دارند و عده‏ای بنا به اعتقادات خرافی استفاده از آن حمام‏ها را ترجیح می‏دهند.

در جستجوی حقایق شهریور1320 مشهد (3)؛ توقف فعالیت‏های آموزشی و عمرانی

در قسمت دوم این رشته مقالات به حضور ارتش سرخ در مشهد و نحوه استفاده از نیروی برق پرداخته شد. روس‏ها طبق قرارداد از نیروی برق شهری استفاده می‏کردند و بهای آن را هم پرداخت می‏کردند، ولی یکی موضوعاتی که در این باره موجب نامه‏نگارهای عدیده و بروز مناقشه شده است، پرداخت مالیات برق است. شرکت سهامی برق مشهد مدعی است در طول چهار سالی که نظامیان روس در مشهد اسکان دارند فقط بهای برق پرداخته‏اند و از دادن مالیات به بهانه‏های مختلف خوداری کرده‏اند.

در جستجوی حقایق شهریور1320 مشهد، ناخوانده مهمانی متجاوز(2)

در قسمت اول این مقاله به وضعیت نابسامان و شرایط سخت اقتصادی مشهد در شهریور 1320 اشاره شد. با انتشار خبر ورود و تجاوز ارتش سرخ به مرزهای خراسان رعب و وحشت در شهرها و مراکز نظامی به وجود می‏آید. از جمله علل ترس مردم مشهد از حضور روس‏ها به خاطر سابقه توپ بندی(بمباران) حرم مطهر در دهم ربیع الآخرسال 1330قمری است که در تاریخ‏های محلی با عنوان «عاشورای ثالث» ذکر شده ...

نگاهی به زندگی پروین غفاری، به انگیزه مرگ وی

پروین (پری) غفاری، بازیگر قبل از انقلاب، که با توجه به حضورش در دربار وارد سینمای فارسی شده بود، 11 تیرماه امسال درگذشت. بی‌شک بزرگترین رخداد و علت شهرت وی ارتباط عاشقانه‌اش با محمدرضا پهلوی از سن پانزده سالگی بود. او متولد 1309 در تهران بود؛ در خانواده‌ای که اصالتاً تفرشی بودند. پدرش میرزاحسن غفاری همدانی از مبارزان مشروطه بود که در واقعه به توپ بستن مجلس توسط کلنل لیاخوف، مجروح شده و به گفته دخترش پس از آن حادثه تا پایان عمر در راه رفتن به مشکلاتی دچار بود [لنگ می‌زد].

خاطرات دوران نازیها و سرکوب‏های استالینیستی در روسیه سفید، اوکراین، و روسیه

پیتر کولمن Peter Coleman از مرکز تحقیقات سالمندی Centre for Research on Ageing دانشگاه ساتهمپتون Southampton، خبر از پیشرفت طرح ضبط خاطرات سالمندان از دوران نازی‏ها و سرکوب استالینیستی در اروپای شرقی به سرمایه بنیاد آلمانی EVZ ( یادآوری مسئولیت آینده‘Erinnerung Verantwortung Zukunft’) و مدیریت اساتیدی چون آندریاس کروزه Andreas Kruse و اریک اشمیت Eric Schmitt از موسسه پیری شناسی دانشگاه هیدلبرگ Heidelberg ، می‏دهد.

در جسجوی حقایق شهریور1320 مشهد(1)

در سال 1383فرصتی فراهم شد تا در بخش تاریخ شفاهی مدیریت اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی به عنوان مصاحبه‏کننده در طرح «تاریخ شفاهی شهریور 1320 مشهد» مشارکت داشته باشم. ورود به این موضوع موجب شد تا بخشی از منابع و اسناد مربوط به این واقعه تاریخی مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. برخی از کتاب‏ها یک جانبه و احساسی به حادثه شهریور 1320 پرداخته‏اند و با ارائه اخبار جنگ موضوع را حماسی و برجسته کرده‏اند.

تاریخ شفاهی در عصر تصویر

در بستر یا متنی فرهنگی و تکنیکی که روز به روز تحت سیطرة تصاویر دیجیتالی قرار می‌گیرد، تاریخ شفاهی چه نقشی را ایفا می‌کند؟ نویسندة مقالة حاضر کوشیده است فرصت‌های نوظهور برای تاریخ شفاهی تصویری را بررسی کند به ویژه آنکه فرصت‌هایی در حوزة دسترسی، مشارکت مخاطبان، و همکاری‌های مبتکرانه پدید آمده است.

نخست وزیرِ پیژامه پوش

نیشّوماروُ نام کشتی نفتکش ژاپنی است که در هنگامۀ تنش های پس از ملّی شدن نفت ایران دلیرانه دل به اقیانوسها زد و چند سفر از ایران به ژاپن نفت آورد، و سهم مهمی در شکستن محاصرۀ سیاسی و اقتصادی و آشکار ساختن حقوق ملی و مسلّم ایران در آن ماه های بحرانی داشت.