تاریخ‌شفاهی و غنی‏سازی تاریخ‏نگاری فتح خرمشهر

تدوین تاریخ جنگ عراق و ایران یا دفاع‌مقدس و میهنی هشتساله، یکی از ضرورت‏های تاریخ‏نگاری و تعهدات ملی محققان این عرصه است که مؤسسات و مراکز متعددی از سپاه پاسداران گرفته تا ارتش جمهوری اسلامی ایران، جهادسازندگی، بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‏های دفاع‌مقدس و دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه‌ی ‌هنری سازمان تبلیغات اسلامی از اوان دوران دفاع‌مقدس به آن اهتمام ورزیده‏اند.

صدام و رویای تجزیه ایران

در سال 1359 رژیم حاکم بر عراق در سراسر خوزستان و کردستان از جمله اهواز و خرمشهر دست به تشکیل سازمان‏ها و گروه‏های علنی و مخفی برای براندازی نظامی جمهوری اسلامی زد. مرکز فرهنگی خلق عرب که در اوایل پیروزی انقلاب در اهواز تشکیل گردیده بود مستقیما از کنسولگری عراق در خرمشهر تغذیه می‏شد.

ادبیات جنگ و دست‌های پنهان

مسأله ادبیات جنگ در ایران تا حد زیادی به قضیه‌ای لاینحل تبدیل شده. با وجود آثار زیادی که در این حوزه چاپ می‌شود درصد کمی از آن‌ها در فضای ادبیات ایران جایگاهی جدی پیدا می‌کنند. این ژانر در تمام سال‌های گذشته عمدتاً متولیانی دولتی داشته که تلاش کرده‌اند برای ادبیات و نویسنده‌گانی که دغدغه‌اش را دارند، حد و مرزی تعیین کنند.

اینترنت و تاثیر آن بر آینده رشته تاریخ

حضور پدیده اینترنت در دو دهه اخیر در بسیاری از کشورها، تحولات مثبت بسیاری را به همراه داشته و حوزه تحقیقات و پژوهش های علوم انسانی، مخصوصاً تاریخ ، نیز از این تحولات به دور نبوده و نیست. به نظر می رسد استفاده از این پدیده در حوزه های علمی و پژوهشی، با تمامی قابلیت ها و امکاناتش، همانند هر ابزار دیگری دشواری ها و خطرات خاص خود را به همراه داشته است.

تحقق نهضت «خاطره‌نویسی» و آینده کتاب‌های دفاع مقدس

سی‌ودومین هفته دفاع مقدس در پیش است و کمی بیش از 24 سال از پایان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران می‌گذرد. در سال‌هایی که بر این سالگردها گذشته، سخنان بسیاری بر زبان همه کسانی که تعلق خاطری و مسوولیتی و تحلیلی به موضوع‌های این مناسبت‌ها داشته‌اند، جاری شده و کمتر از این شفاهی‌نگری، اما بر اساس بسیاری از همان سخنان (چه به صورت خاطره‌گویی و روایت وقایع و چه به صورت اظهارات تبلیغی و ترغیبی) کتاب‌هایی تالیف و به چاپ رسیده‌اند.

محاکمه آیت‏الله طالقانی

آزادی آیت‏الله طالقانی از زندان در 4 خرداد 1342 براساس طرح یک نقشه از قبل طراحی شده به منظور فراهم آوردن مدارک و اسناد قطعی درباره محکومیت وی و رهبران نهضت آزادی صورت گرفت تا بدین وسیله با استناد به اقدامات این گروه و پیوند آن با حرکت روحانیت، نقش آیت‏الله طالقانی و گروه یاد شده را در بروز ناآرامی‏ها‏ی کشور به عنوان محرک بشناسانند.

سرگذشت رادیو، مبنایی برای تدوین تاریخ شفاهی صدا

گرچه پیشینه‏ ی استفاده از رادیو ماشین ضبط صوت به اوایل دوران پهلوی یعنی دهه 1300 خورشیدی باز می‏گردد اما نخستین مرتبه میرزا عبدالحسین‏خان دیبا امتیاز تأسیس مرکز انتشار اخبار و اصوات را به وسیله دستگاه بی‏سیم از طرف وزارت فواید عامه دریافت کرد گرچه این امتیاز هیچگاه عملی نگردید.(1)

نخستین فرار شاه

کیم روزولت (نوه تئودور روزولت بیست و ششمین رییس جمهور آمریکا) مامور اجرای عملیات کودتای 28 مرداد که در تیر ماه 1332 با گذرنامه جعلی و نام مستعار «جیمزلاکریج» وارد ایران شده بود تغییراتی در طرح اولیه کودتا داد و قرار شد فضل‏الله زاهدی(1) با فرمان نخست‏وزیری وارد عمل شود.

برکناری هویدا

پس از ترور حسنعلی منصور نخست‏وزیر‏ ایران(1) در اول بهمن 1343، به دست محمد بخارایی، از اعضاء شاخه اجرایی هیئت مؤتلفه اسلامی که از تصمیم منصور برای اعطای امتیازات جدید به شرکت‏های خارجی خشمگین بودند، کشته شد، هویدا کفیل نخست‏وزیر‏ شد و پس از مدت کوتاهی شاه بی‏درنگ نخست‏وزیر‏ی را به امیرعباس ‏هویدا از بستگان منصور و معاون دبیر کل حزب ایران نوین واگذار کرد.

رمضان 1357 اصفهان؛ خونی تازه در رگهای انقلاب

حکومت نظامی در ایران در قانون مشروطه، در 1290 ش تصویب شد. اما برای اولین بار در ایران، یک روز بعد از به توپ بسته شدن مجلس، در تهران حکومت نظامی اعلام شد. دو بار قبل از کودتای سیاه1299 ش، شاهد حکومت نظامی بودیم. هنگام کودتا هم، در تعدادی از شهرها حکومت نظامی اعلام شد. هنگام اشغال ایران، باز با حکومت نظامی مواجه بودیم. مقطع مهم دیگر، بعد از کودتای 28 مرداد بود که با حکومت نظامی مواجه هستیم. بعد از قیام 15 خرداد 1342 باز حکومت نظامی در چند شهر داشتیم. اما از آن زمان تا 1357ش، دیگر حکومت نظامی در کشور برقرار نشد.