ازنا در انقلاب اسلامی (قسمت پایانی)

صادق شفیعی

قسمت نخست را در شماره پیش خواندیم. قسمت پایانی در ادامه می آید:

محاکمه عوامل رژیم پهلوی در ازنا
پس از تثبیت نسبی امور مملکت به منظور برخورد با عوامل رژیم گذشته و ضد انقلاب، شهید صادقی از جانب امام خمینی (ره) در تاریخ 14/3/58 به عنوان اولین قاضی دادگاه انقلاب اسلامی‌‌شهرهای ازنا والیگودرز منصوب شد.(2/ بنیادی، 1386: 51) محاکمه و مجازات رئیس ساواک الیگودرز و برخی از عوامل جنایتکار رژیم گذشته، اعدام یکی از خوانین منطقه به علت فساد  وتجاوز به عنف در مهر ماه سال1358، بازداشت و محاکمه و حبس و مصادره اموال یکی دیگر از خوانین منطقه و محاکمه و تبعید برخی از عوامل خوانین  از اقدامات ایشان در این سِمت بود.

کودتای نوژه و عوامل مرتبط با آن در ازنا
کودتای نوژه طرحی بود که توسط تنی چند از افسران ارتش و ژاندارمری با تمرکز افسران نیروی هوایی به منظور سرنگون کردن انقلاب اسلامی‌‌و به قدرت نشاندن شاپور بختیار طراحی شده بود و توسط ستادی در پاریس هدایت می‌‌شد.
قبل از اجرای کوتاه برخی از خوانین منطقه به بهانه تفریح در منطقه عمومی‌‌دریاچه گهر در روستای دامنه اشترانگوه جلساتی برای ایجاد آمادگی لازم پس از کودتا برگزار کردند. مرکزیت فعالیت های آنها در روستای چمن سلطان از توابع الیگودرز بود. پس از شکست کودتا و افشا شدن ماهیت کودتاچیان و همدستان آنها، چند تن از کارمندان شرکت نفت ازنا بدلیل همکاری و همدستی با آنها بازداشت شدند. (مصاحبه شماره 1)

فرمان امام خمینی (ره) برای رسیدگی به مشکلات مردم منطقه ازنا
امام خمینی (ره) به علت فقر و محرومیت و عقب ماندگی شدید منطقه و مشکلاتی که به خاطر تقسیم اراضی خوانین ایجاد شده بود و نیز بخاطر مشکلاتی که ضد انقلاب درصدد ایجاد آنها بودند، طی حکمی حجت الاسلام مهدی کروبی را مأمور رسیدگی به مشکلات منطقه ازنا و الیگودرز کردند. وی از اعضای دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی‌‌ تهران بود و با محبوبیتی که به خاطر این انتصاب کسب کرد، توانست به عنوان اولین نماینده مردم الیگودرز وارد مجلس شورای اسلامی‌‌شود (مصاحبه 1 و 3 و11)
متن حکم امام به ایشان به این شرح است:

بسمه تعالی
جناب مستطاب حجت الاسلام آقای حاج شیخ مهدی کروبی دامت افاضاته
«طبق اطلاع واصله در منطقه الیگودرز مشکلاتی پیش آمده با توجه به اطلاعات و سوابقی که جنابعالی از منطقه دارید مقتضی است مسافرتی به الیگودرز و همچنین ازنا و مناطق عشایری آن حدود بنمایید. و در رفع مشکلات و ایجاد امنیت در آن منطقه به نحو صلاح می‌‌دانید با مشورت علمای اعلام منطقه و افراد ذی صلاح اقدام نمایید و به امور مستضعفین و نیازمندی های ایشان، از نظر عمران و آبادی و سایر احتیاجاتشان رسیدگی کرده و از طریق کمیته امداد و احیاناً اگر احتیاجی بود با تماس گرفتن با جناب آقای نخست وزیر و سایر وزرا و مقامات مربوطه در رفع نیازمندی های ایشان اقدام کوشش کنید.از خدای تعالی موفقیت جنابعالی را در این راه خواستارم».
روح الله الموسوی الخمینی
(10/صحیفه نور، ج9: 66)

تحرکات ضد انقلاب در ازنا
چند ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی‌‌برخی از خوانین خرده پا با همراهی برخی از عوامل وابسته به رژیم گذشته پس از  برگزاری جلساتی در منزل یکی از خوانین (پارک شهاب) و با تهیه اسلحه و مهمات اقدام به فعالیتهای ضد انقلابی کردند.
کمیته انقلاب در حین برگزاری یکی از این جلسات، منزل مذکور را مورد محاصره قرار داد و یکی از خوانین به همراه تنی چند ازعوامل رژیم گذشته بازداشت ‌‌شدند. از منزل فوق مقادیر زیادی مهر ادارات دولتی، مواد مخدر و اسلحه کشف شد. گزارش این اتفاقات به کمیته مرکزی انقلاب اسلامی‌‌در تهران ارسال شد و آقای کروبی، نماینده امام (ره) در منطقه، مأمور رسیدگی به این قضیه شد. (مصاحبه های 1، 7، 23)
این افراد پس از محاکمه در دادگاه انقلاب اسلامی‌‌الیگودرز به حبس و تبعید و مصادره اموار محکوم شدند.(8/ سمیعی، 1382: 782)

تشکیل برخی از ادارات در ازنا و نهادها در ازنا
با تلاش¬ها و پیگیری های شهید صادقی آرام آرام از تابستان 1358 برخی از ادارات همچون جهاد سازندگی، کمیته امداد، بنیاد شهید، ثبت احوال و بنیاد مسکن در ازنا مستقر شدند. اکثر اعضای کمیته انقلاب که کارمند، کشاورز، کاسب و یا دانش آموز بودند به فعالیت های قبلی خود باز  گشتند و لذا برخی از اعضای کمیته انقلاب با مراجعه به سپاه انقلاب اسلامی‌‌خرم آباد خواستار تأسیس سپاه در ازنا ‌‌شدند تا در این شکل وظایف کمیته انقلاب به سپاه محول شود. در اواخر شهریور 1358 یک هیئت سه نفره از سپاه خرم آباد بعد از تحقیقات اولیه به ازنا سفر نموده و حاج مصطفی آسترکی را به عنوان فرمانده و حاج روح الله نوری را به عنوان قائم مقام سپاه و معاون عملیات و سید حسن عظیمی‌‌را به عنوان مسئول واحد پشتیبانی سپاه در ازنا انتخاب کردند. به این ترتیب سپاه پاسداران انقلاب اسلامی‌‌پایگاه ازنا زیر نظر فرماندهی منطقه 8 خوزستان لرستان در محل میدان راه آهن شروع به فعالیت کرد.

ریاست جمهوری بنی صدر و تبعات آن در ازنا
در بهمن سال 1358 انتخابات عمومی‌‌برای تعیین اولین رئیس جمهور برگزار شد و ابوالحسن بنی صدر بعنوان اولین رئیس جمهور ایران برگزیده شد. بنی صدر با ایجاد دفاتر هماهنگی با رئیس جمهور در سراسر کشور، سعی در پی ریزی تشکیلاتی منسجم جهت بهره برداری از قدرت سیاسی آن بود (16/ محمدی، 1370، 162) دفاتر هماهنگی با رئیس جمهور وظیفه داشتند که اهداف و نظرات بنی صدر را در کشور دنبال کنند. روزنامه «انقلاب اسلامی» بنی صدر و روزنامه «میزان»، ارگان نهضت آزادی به جوسازی در این خصوص ‌‌پرداختند. سازمان مجاهدین خلق نیز با برگزاری گردهمایی متعدد و ایجاد درگیری عمومی‌‌به تبلیغ های گسترده در همین زمینه دست می‌‌زد. چندی بعد، بنی صدر علناً به حمایت از این سازمان پرداخت.(14/ کیهان، 24/3/1359)
در شهر ازنا  نیز نیروهای حامی بنی صدر، با تأسیس دفتر هماهنگی با رئیس جمهور  در کنار نیروهای مجاهدین خلق علیه انقلاب و نیروهای انقلابی فعالیت می‌‌کردند. ازجمله اقدامات آنها ایجاد مشکل واغتشاش هنگام سفر آقای هاشمی‌‌رفسنجانی به ازنا در زمستان 59، دعوت از بنی صدر برای حضور در ازنا، تجمعات و راهپیمایی های غیرقانونی، ایجاد درگیری های متعدد با نیروهای حامی‌‌انقلاب در خردادماه 1360 بود (مصاحبه های  1 و7و8و12 و13)

انتخابات اولین دوره مجلس شورای اسلامی‌‌در ازنا
انتخابات اولین دوره مجلس شورای اسلامی‌‌در مورخ 24/12/1358 برگزارشد.
نیروهای فعال سیاسی منطقه ازنا و درود با آگاهی از نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی وارد این عرصه شدند. حجت الاسلام کروبی، نماینده امام، مرتباً به منطقه سرکشی می‌‌نمود، درصدد بود که جوانی از الیگودرز به عنوان نامزد نمایندگی مجلس در ازنا و درود معرفی کرد. اما با توجه به علاقه مردم به شهید صادقی، قریب به اتفاق مردم منطقه از نامزدی او حمایت ‌کردند. (مصاحبه های 1 و3و11)
در این انتخابات رقابت اصلی میان شهید صادقی و مهندس هفده تن مسئول جهاد سازندگی شهر درود بود میزان آراء در اولین دور به حد نصاب نرسید و انتخابات به دور دوم کشیده شد. در دور دوم شهید صادقی و مهندس هفده تن بود که شهید صادقی با کسب اکثریت آراء به مجلس راه پیدا کرد. (اسناد موجود در دفتر بررسی و  نظارت  انتخابات  شهرستان ازنا)

سفر آقای هاشمی‌‌رفسنجانی به ازنا در سال 1359
در زمستان 1359 آقای هاشمی‌‌رفسنجانی رئیس مجلس وقت به ازنا سفر کرد و در مسجد امام حسین(ع) برای مردم سخنرانی کرد. هنگام خروج وی از مسجد برخی از نیروهای طرفدار بنی صدر و نیروهای مجاهدین خلق در اقدامی‌‌هماهنگ علیه ایشان شعار دادند سپس از پراکنده شدن مردم، این افراد به مسجد حمله برده و شیشه های آن را شکستند. (مصاحبه های 1و7 و23) این عمل باعث اعتراض شدید شهید صادقی شد و او طی بیانیه ای به افشای ماهیت عوامل هتک حرمت به مسجد پرداخت. در پی این اقدام، تعدادی از افراد مذکور بازداشت شدند. نیروهای حامی‌‌بنی صدر و مجاهدین خلق در اعتراض به بازداشت این افراد، از میدان ولی عصر تا مقر سپاه پاسداران (هلال احمر فعلی)، راهپیمایی اعتراض آمیزی انجام دادند. در راه با نیروهای بسیج درگیر شدند. (مصاحبه شماره 5) بنی صدر طی بیانیه ای از افراد بازداشت شده در ازنا حمایت کرد و ضمن مقایسه این افراد با بابی ساندرز (مبارز ایرلندی در زندان انگلیس) از این افراد ‌‌خواست که مقاومت کنند.(مصاحبه ها شمار1 و 3  و 9 و11) 

سفر بنی صدر به ازنا 
در اوایل بهار 1360 بنی صدر به دعوت دفتر هماهنگی با رئیس جمهور و به قصد تقویت نیروهای موافق خود به ازنا سفر ‌‌کرد. حفاظت از وی بر عهده نیروهای ارتشی خرم آباد قرار گرفت و از نیروهای سپاه ازنا خواسته ‌‌شد در مقر خود منتظر باشند تا در صورت نظر مساعد بنی صدر، از آنها "سان" ببیند.
پس از سفر بنی صدر به ازنا، حوادثی رخ دادند که اوج آنها در 30 خرداد 1360 بود. (مصاحبه های 1 و 3 و 7و8و9و10)

درگیری 30 خرداد سال در ازنا
پس از رأی عدم کفایت نمایندگان مجلس به بنی صدر، نیروهای حامی‌‌ او و مجاهدین خلق در اقدامی‌‌هماهنگ با پخش اعلامیه، تراکت‌، و پوستر از همفکران خود می‌‌خواهند در میدان راه آهن ازنا تجمع کنند. ولی با فرمان امام (ره) مبنی بر برخورد با هرگونه اغتشاش و با تیزبینی حجت الاسلام بهجتی امام جمعه وقت ازنا، مردم انقلابی شهر قبل از مجاهدین خلق در میدان راه آهن حاضر ‌‌شدند. با آمدن حامیان ‌‌بنی صدر و مجاهدین خلق، میان نیروهای انقلابی و آنها درگیری رخ داد. در پی درگیری، نیروهای حامی‌‌بنی صدر بازداشت شدند. (مصاحبه های 1 و 8 و 13 و 17 و 18)

فعالیت مجاهدین خلق در ازنا
فعالیت‌های سازمان در یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق به ازتا با نفوذ کمیته انقلاب اسلامی‌‌ازنا آغاز شد.
منافقین ازنا با منافقین الیگودرز درود و اراک در ارتباط بودند و با شایعه سازی، تجمعات غیرقانونی، بخش بیانیه و درگیری با نیروهای انقلابی فعالیت می کردند. بانزدیکی نیروهای منافقین و نیروهای حامی‌‌بنی صدر به یکدیگر به این فعالیت‌ها افزوده شد. روزنامه مجاهد نیز که ارکان سازمان مجاهدین خلق بود در سطح شهر ازنا توزیع می‌شد. پس از وارد شدن سازمان مجاهدین خلق به فاز مسلحانه علیه انقلاب، منافقین چندین عملیات تروریستی در ازنا انجام دادند. بمب گذاری در اماکن عمومی و ترور افراد عادی  ونیز طرح ترور برخی از شخصیت های انقلابی شهر ازنا، از جمله اقدامات آنها بود. پس از انجام اعمال تروریستی فوق اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی‌‌ منافقین در سطح منطقه را شناسایی و بازداشت کرد. افراد بازداشت شده در دادگاه انقلاب محاکمه و به تناسب جرایم خود به اعدام، حبس یا انفصال از خدمات دولتی محکوم گردیدند. از آن پس سازمان مجاهدین خلق در ازنا دیگر فعالیتی نداشته است (مصاحبه های 1و9 و12 )

منابع و مآخذ
1. احمدی نژاد، هادی،(1386)نامه جاپلق و شهرهای همجوار،تهران، نشرآموزش کشاورزی.
2. بنیادی ،عبدالله ، (1386)، زندگینامه شهید آیت الله محمدحسین صادقی، ازنا، چاپخانه اسلامی
3. جعفریان، رسول، (1386 )، سازمان های مذهبی سیاسی ایران ،تهران، خانه کتاب.
4. حسینیان، روح الله ، (1375)،یکسال مبارزه برای سرنگونی رژیم شاه (بهمن 56- بهمن 57)، تهران ،مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
5 . خلیلی، اکبر،(1378)،گام به گام با انقلاب اسلامی‌‌،تهران،انتشارات سروش.
6دالوند،حمیدرضا.(1385)، انقلاب اسلامی‌‌درلرستان، تهران،مرکزاسناد انقلاب اسلامی.
7.رضوی، مسعود،(1376) ،هاشمی‌‌و انقلاب اسلامی‌‌و تاریخ  سیاسی ایران از انقلاب تا جنگ ، تهران ،انتشارات همشهری.
 8. سمیعی ، عزیزالله ، (1382)، دانشنامه رجال و حاکمان کمره و جاپلق، تهران، نوای دانش.
9.سیمای تاریخی شهرستان ازنا و چاپلق ،(1374) ، ازنا، معاونت سیاسی اجتماعی استانداردی لرستان .
10. صحیفة نور،(1361) ،تهران ،مرکز  مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.
12. کودتای نوژه ، (1384) ،تهران ،مطالعات پژوهش های سیاسی.
13. کوشکی ،محمدصادقی، (1387)،تبار ترور مروری برتاریخچه و کارنامه  تروریستی سازمان مجاهدین خلق،تهران ،مرکز اسناد انقلاب اسلامی. 
14.کیهان ، روزنامه سراسری،(24 /3 /59)               
15. محمدی ری شهری ،محمد، (1383) ، خاطره ها، تهران ،مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
16. محمدی،م، (1370 )، تحلیلی برانقلاب اسلامی‌‌، تهران ،امیرکبیر.
مصاحبه ها
1.آسترکی،مصطفی : مبارز فعال قبل از  انقلاب ، عضو کمیته انقلاب اسلامی‌‌،اولین فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
تاریخ مصاحبه1 /4 /89 و 8 /4 /89  ،15 /4 /89 ،  20 / 4 /89 فایل صوتی موجوداست.
2.باقری، باقر:کارمند بازنشسته شرکت نفت ازنا  تاریخ مصاحبه  25 / 4/89 .
3. جلالی ،عزت الله : مبارز فعال قبل  از انقلاب ،عضو کمیته انقلاب اسلامی‌‌ازنا ، بازنشسته شبکه بهداشت درمان ازنا  تاریخ مصاحبه 28 /3 /89 ، 9 /3 /89، 11 /9 /86
4. دبیری، حسن: اهالی روستای مرزیان ، کاسب سرشناس ازنایی ، تاریخ مصاحبه  20 /2 /89 
5. دستگردی، حاج رضا:  بازنشسته سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تاریخ مصاحبه  4/8 /89.
6. ذاکری فر،  محمد:جانباز جنگ تحمیلی،بازنشسته سپاه پاسداران انقلاب اسلامی‌‌تاریخ مصاحبه  27 /8 /89.
7. رنجبر، مرتضی :جانبازجنگ تحمیلی :بازنشسته سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تاریخ مصاحبه  30 /3 /89 ،     8 /4 /89 ، 9/4 /89 .
8. سلیمانی،محمود:رزمنده دوران دفاع مقدس،کارمند بازنشسته اداره غله ،تاریخ مصاحبه 5 /4 /88 .
9. سلیمانی،  مرادحسین: عضو سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تاریخ مصاحبه   17 /3 /89، 18 / 8 /89  .
10. شفیعی، فرج اله:  اهل روستای مرزبان بازنشسته اداره آموزش و پرورش  تاریخ مصاحبه 1 /6 /89 .
11. صادقی،ابوالحسن : مبارز فعال قبل ازانقلاب ، بردارزاده آیه الله محمدحسین صادقی، تاریخ مصاحبه      7 /6/89.
12.صالحی،حاج جواد:  مبارز فعال قبل از انقلاب،رزمنده دوران دفاع مقدس،بازنشسته اداره آموزش و پرورش تاریخ مصاحبه، 13 /7 /89 ،1  /8 /89.
13. ولایتی،تقی : جانباز جنگ تحمیلی، بازنشسته سپاه پاسداران انقلاب اسلامی‌‌تاریخ مصاحبه 21 /3 /89،       11 /4 /89.

سایت های اینترنتی:
1. (7/4/89) ، " تاریخچه فرمانداری شهرستان ازنا" ، استانداردی اسنان لرستان ،  .http://www.ostan-Li.ir
2. (3/5/89) ، " شهرستان ازنا " ، اداره کل ثبت احوال لرستان ،  http://www.Lorstan.nocr-ir
3. (27/4/89) ، " زندگینامه شهید صادقی " ، سایت تبیان ، http://www.tebgan.net
اسناد:
1. اسناد موجود در دفتر بررسی و نظارت انتخابات شهرستان ازنا.
11. اسناد موجود در ستاد  اقامه نماز جمعه شهرستان ازنا.

 
تعداد بازدید: 7108