نیروهای مذهبی در دوره پهلوی دوم-۱۷
پیشینه یک توده ای های نفتی : از انتخابات مجلس 15 تا کودتای 28 مرداد
یک نکته قابل تامل در باره انتخابات مجلس دوره پانزدهم در اصفهان، واکنش نیروهای مذهبی به کاندیداتوری برخی افراد مساله دار می باشد. از آن جمله اهالی نجف آباد نسبت به نامزدی دو تن از کاندیداهای آن شهر که یکی(حبیب اشراقی) متهم به وابستگی به بیگانگان و دیگری(ابوالقاسم پاینده) منتسب به بهائیت بودند، عکس العمل نشان داده و با ارسال دو تلگراف به ترتیب خطاب به قوام السلطنه نخست وزیر- با بیش از 500 امضاء(1) - و محمد رضا شاه(2) درخواست رد صلاحیت آنان را کردند، که البته پاسخ داده شد انتخابات آزاد است و هرکس می تواند به هر شخصی رای دهد. در این نوشتار به منظور بازکاوی نقش و عملکرد یکی از این کاندیداها –پاینده- با یک اشاره پسینی تاریخی به یک مورد از توطئه های نامبرده، در صدد طرح یک فرضیه اولیه با عنوان«توده ای های نفتی» برخواهیم آمد.
گزارش های مذکور در خصوص سوابق و موقعیت ابوالقاسم پاینده حاکی است، که نامبرده هر از چند گاهی از حوزه انتخابیه نجف آباد، فریدن، کرون و عربستان از مناطق اطراف اصفهان به عنوان نامزد مجلس شورای ملی کاندیدا شده، اما به دلیل وابستگی به بهائیت و برخی موارد سوء دیگر از طرف اهالی طرد می گردید. وی پیش از این هم به دلیل همین اتهامات از نجف آباد رانده شده و در تهران تحت حمایت بهائیان به انتشار مجله صبا روی آورد. در این اسناد برخی زوایای وابستگی های ایشان آشکار و نقش وی به عنوان یک توده ای نفتی در خلال وقایع آستانه کودتای 28 مرداد 1332 بررسی شده است.
توده ای نفتی در آن واقعه، به کسانی اطلاق می شد که به نام و اسم حزب توده، با انجام برخی اقدامات تحریک آمیز، در صدد بر می آمدند، به نیروهای مذهبی نسبت به خطر تداوم دولت ملی مصدق برای اسلام و روحانیت هشدار دهند. عوامل پشت پرده این جریان نظیر دربار و حامیان آن با علم به اینکه نیروهای مذهبی نسبت به رشد و احتمال به قدرت رسیدن حزب توده- به عنوان یک جریان ضد مذهب- حساس هستند، با استخدام و به کار گیری برخی عناصر مزدور مذهبی و غیر مذهبی از جمله آیت الله بهبهانی و پاینده ها، نامه های متعددی با عنوان حزب توده خطاب به علما و مجتهدین مطرح تهران، قم و شهرستان ها به نگارش در آورده و به صورت پستی ارسال می کردند. در این نامه ها به علما هشدار داده می شد، ما- حزب توده- به زودی[ با سوء استفاده از آزادی و فضای باز سیاسی دولت دکتر مصدق] به قدرت می رسیم و آخوندها را با عمامه هایشان به دار خواهیم زد. این عناصر وابسته حتی به اسم حزب توده تظاهرات ضد مذهبی راه انداخته و شعارهای تحریک آمیز علیه دین سر می دادند. نقل است که آنان در قم نیز به تظاهرات پرداخته و حتی موقعی که آیت الله بروجردی مدتی به علت گرمای قم در روستایی به نام وشنوه در اطراف قم مستقر شده بودند، به آن روستا رفته و در آنجا به تظاهرات پرداختند.
به هر حال در این راستا در برخی از خاطرات و از جمله در یاد مانده های آیت الله منتظری، زوایای یک نقشه توطئه آمیز که توسط پاینده اجرا گردیده، برملا شده است . هرچند این موضوع مربوط به بعد از بحث مورد نظر این نوشتار یعنی دوره نخست وزیری مصدق است، ولی از آنجا که پیش بینی امضا کنندگان تلگراف به شاه در خصوص وضعیت پاینده را اثبات می کند، حائز اهمیت و قابل تامل ویژه است. ایشان خاطر نشان می سازد: کارگزاران دربار با طرح نقشه ای ، عده ای از «توده ای های نفتی» را به قم گسیل نموده تا علیه روحانیت شعار دهند . آیت الله بروجردی نیز با مقامات مربوطه تماس می گرفت و از چنین جوی گله می کرد، بدون اینکه از کنه قضیه و مسایل پشت پرده و توطئه آمیز آن اطلاع داشته باشد. نامبرده اضافه می کند که حتی این تظاهر کنندگان درطول تابستانها نیز که آیت الله بروجردی در «وشنوه» یکی از روستاهای قم اقامت می گزید، به آنجا آمده و تظاهرات راه می انداختند . اما در همین ارتباط ماجرایی را به نقل از حاج آقا حسن رضویان نجف آبادی یکی از اهالی متنفذ نجف آباد ذکر می کند که از جهاتی قابل تامل است . واقعه از این قرار بود که شخص اخیر که به دفتر کار ابوالقاسم پاینده ، صاحب امتیاز مجله صبا رفت و آمد داشت، در یکی از روزهای قبل از کودتا مشاهده می نماید پاینده لیستی از اسامی علما و روحانیون متنفذ را به منشی اش داده و از او خواست که متن را به آدرس آنان ارسال نماید . نامبرده اضافه می کند که بعد از سقوط مصدق ، وقتی از محتوی آن متن ها از او سوال کردم ، گفت: موضوع آنها تهدید علما بود( اینکه اگر دولت مصدق دوام یابد، توده ای ها آزادانه به فعالیت پرداخته و زمینه برای به قدرت رسیدن آنان فراهم می شود و در این صورت اسمی از اسلام و روحانیت نخواهد ماند). به این ترتیب معلوم شد که پاینده وابسته به دربار بوده و چون با علما ارتباطاتی داشت ، برای این ماموریت انتخاب شده بود.(3)
اما چنانکه گذشت، تلگراف اعتراض اهالی نجف آباد، فریدن، کرون و عربستان به کاندیداتوری ابوالقاسم پاینده برای دوره پانزدهم مجلس به دلیل وابستگی وی به بهائیت بود. در این تلگراف که به تاریخ 2/12/1325 به« پیشگاه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی» مخابره شده با اشاره به اینکه: « آقای ابوالقاسم پاینده مدیر مجله صبا که دارای مذهب بهایی و سوابق اخلاقی و اصالتش در نجف آباد به طور نامطلوبی معروف و در چند سال قبل به واسطه اعمالی که نسبت به ولی نعمت خود مرتکب شده شبانه از اصفهان فراری و در تهران مورد حمایت محافل بهایی قرار گرفت.» خاطر نشان گردیده: «این شخص اخیراً خود را کاندید انتخابات از طرف اعلیحضرت همایونی معرفی و به وسیله بستگانش این عنوان خلاف واقع را انتشار داده، شایع کرده که از مقامات عالی ارتش برای انتخاب من، دستورات و توصیه هایی صادر گردید. با اینکه یقین داریم اعلیحضرت همایونی همیشه طرفدار و حامی دموکراسی و مذهب مقدس اسلام بوده و می باشند و با محبوبیتی که در قلوب پانزده میلیون زن و مرد دارند اجازه نخواهند فرمود عناصر بی شخصیت و فاسد عقیده بر جامعة تحمیل شوند.» سپس درخواست کرده اند: « استدعا داریم به مقامات ارتش امر فرمایند از تشبثات این شخص جلوگیری شود و کسی را که در سرتاسر حوزه انتخابیه نجفآباد و فریدن و کرون و عربستان بیش از چند رای فامیلی مسلکی نخواهد داشت، [مورد حمایت قرار نداده و] قلوب چهارصد هزار سکنه شاه پرست این حوزه را با این قبیل انتشارات افسرده نسازند و نخست-وزیر توانای ایران نیز مقامات مربوطه را اوامر اکید صادر فرمایند که از نیرنگهای این قبیل اشخاص جلوگیری به عمل آید.» در پایان نیز اسامی زیر به عنوان امضاء کنندگان تلگراف آمده است: «از طرف اهالی حوزه نجفآباد و فریدن و کرون و عربستان: ابوالقاسم آقازاده، رحمن محمدی، ابوتراب اسلامی، جواد دیبائی، عباس مظاهری، صادق علوی، نصراله سشتی، تقی سعیدی،جواد سعادت، رمضان سلطانی، ربیع سلطانی، سید یعقوب میری، جلال مدنی، عماد آذری، حاج حسین ترتیی، صادق دهدار آذری».
گفتنی است که در تلگرافی مشابه، اما خطاب به: «جناب اشرف آقای نخست وزیر، کپیه جناب آقای موسوی زاده، کپیه کمیته مرکزی حزب دمکرات ایران، کپیه وزارت جنگ، کپیه ستاد ارتش، کپیه اصفهان، جناب آقای استاندار، کپیه تیمسار فرمانده محترم لشگر»، ضمن اشاره به برخی موارد تلگراف فوق خاطر نشان گردیده: « و اصولاً آقای پاینده در سرتاسر حوزه وسیع فریدن و نجفآباد بیش از چند رأی از کسان و هم مسلکانش ندارد و همه سال در موقع انتخابات با این قبیل شایعات اسباب زحمت مردم را فراهم می نماید.» سپس درخواست شده: « مستدعی است امر فرمائید مقامات مربوطه از تشبثات او جلوگیری فرمایند.» در انتهای این تلگراف نیز اسامی ذیل آمده است: «از طرف اهالی نجف آباد و فریدون و کرون و عربستان: اسداله جعفری، ابوالقاسم آقازاده، محمدعلی عمادی،صمد کلانتری، فضل اله کمیان نژاد، سید محمود خجسته، عبداله امامی، نقی اشراقی، قاسم ندین، حیات قلی ابدالی، داراب جهانوزی، سیدرضا رضوی، فضل اله زاهدی، حسین سمیعی».
البته در همین دوره از انتخابات اهالی مناطق مذکور به نامزدی یک کاندیدای دیگر به نام حبیب اشراقی نیز اعتراض کردند، که آن هم به دلایلی تقریبا مشابه بود. این تلگراف بنا به رشد آگاهی سیاسی نیروهای مذهبی و حضور جدی در عرصه انتخابات از یک سو و کثیر الامضاء بودن آن- قریب 500 امضاء- از سوی دیگر حایز اهمیت ویژه می باشد. از این رو به منظور ارزیابی تکاپوهای نقش و جایگاه نیروهای مذهبی در عرصه انتخابات دوره 15 مجلس شورای ملی، عین متن تلگراف مذکور و به خصوص اسامی مفصل تلگراف به شرح ذیل ذکر می شود:
[شیر و خورشید]
وزارت پست و تلگراف و تلفن
تلگراف
از:تهران، به: شهری، شماره قبض: 332233، شماره تلگراف: 59، عدد کلمات: 1718، تاریخ 3/10/1325
مقام منیع حضرت اشرف آقای قوام السلطنه نخست وزیرمحبوب و رهبر معظم حزب دمکرات ایران
رونوشت توسط جناب آقای اعزازالدوله نیک پی کمیته مرکزی حزب دمکرات ایران، رونوشت جناب آقای موسوی زاده، رونوشت جناب آقای آرامش، جناب آقای محمود محمود، رونوشت، روزنامه اطلاعات، اقدام، آتش، صبا.
محترماً به عرض می رساند. با آنکه حضرت اشرف در نطق تاریخی خود صریحاً آزادی انتخابات را تأکید و دلها را از مسرت شاد فرموده اند با کمال تأسف بعضی مقامات منتسب به دولت روی علل خاصی اصرار دارند آقای حبیب اشراقی را که در اصفها ن و اطراف حسن شهرت ندارد به نمایندگی نجف آباد و فریدن تحمیل کنند. آقای حبیب اشراقی فرزند کسی است که معروف است برای استفاده از مبلغان مسیحی برقرآن مجید رد نوشته و قلوب مسلمانان را داغدار کرده است. خود او نیز جز عمال رسمی قونسلگری بیگانه است و برای مردم نجف آباد و فریدن مرگ از تحمل چنین ننگی بهتر است. دوره گذشته مرتضی قلیخان صمصام به زور سواران بختیاری، سیف پور فاطمی نوکرنشان دار بیگانگان را به ما تحمیل کرد و امسال نیز باز گفتگو از یک نوکر بیگانه است.
حضرت اشرف به خدا در میان مردم نجف آباد و فریدن اشخاص صالح و وطن پرست و لایق نمایندگی به قدر کافی هست و برای ما نهایت سرشکستگی است که نماینده ما را از میان نوکرهای بیگانه انتخاب کنند با اعتماد به مراتب عظمت و بزرگواری حضرت اشرف استدعا داریم دستور فرمایید از اعمال نفوذ به نفع بیگانگان و بیگانه پرستان جلوگیری شود تا ما بتوانیم آزادانه نماینده صالح خود را از میان افراد لایق و مورد اعتماد محل انتخاب کرده و به مجلس بفرستیم که همیشه خدا و مصالح عالیه مملکت را که حضرت اشرف همیشه برای رعایت آن می کوشند، در نظر داشته باشد.
از طرف عموم مردم نجف آباد و فریدن: مرتضی ایزدی – ناصر قلی ایزدی، اسماعیل داوری، غلامعلی داوری، حسینعلی بهمن پور، عباسعلی کارشناس،اسداله ایزدی، حسین غفاری – حسن غفاری – سید ابوالفضل ابطحی – شیخ حسن باستانی ملاحسن باستانی- کریم باستانی – قربانعلی حاجی حسن – عشقعلی حاجی حسن دائی علی – اسماعیل ملاکریم نجف آبادی- میرزا رضا موسوی- میرزا محمدعلی موسوی، زین العابدین – حاجی یداله موحدی – حاجی فرج اله موحدی – آقا کریم فاتح – هادی موسوی – محمود نکوئی – عبدالکریم ایزدی – حسن آقازمانیان – بابارضا زمانیان – امیر زمانیان – غلامحسین زمانیان – محمد علی زمانیان- نعمت اله زمانیان – غلامعلی باستانی – محمود حاجی بابای – علی عابدینی – حسین عابدینی – حاجی ملا حیدر ایزدی – حاجی ملاحسن کرباسی- آقای یداله راستی – عبدالحسین آصفی – دکتر مرتضی میردامادی – مهندس حسن پزشکی – حاجی عشقلی ایزدی- یداله ایزدی – حاجی رجبعلی انتظاری- حاجی براتعلی موحدی شیخ جعفر محمودیان – آقای جلال ایزدی – مشهدی عباس ایزدی- حاجی محمد حسین ایزدی – ابراهیم زمانی – دکتر حسینعلی یزدانی – دکتر اسماعیل یزدانی – میرزا محمدعلی یزدانی – باقر منتظری – حاجی اسداله منتظری – حیدرعلی منتظری – حاجی یداله منتظری – تقی ملا کریم نجفآبادی – غلامحسین ایزدی – عباس معین – حسن معین – غلامعلی حمامی – باقر محمودیان – علی محمودیان – سید محمد محمودیان- براتعلی محمودیان- سید ابوالقاسم حسینی – سید محمد ابراهیم ابطحی – آقاجواد سجادی – شیخ حسینعلی منتظری- آقا ی عباس ایزدی – آقا شیخ ابوالقاسم مسافری – آقاشیخ نصراله – آقا شیخ غلامحسین زکی – شیخ قاسمعلی ملگ آبادی – سید جلال حسینی – سید علی اکبر – حاجی آقا جعفر چشمه ای سید هاشم ایزدی – سید باقر ریزی – سید عباس ریزی – محمد ایزدی – حاجی نصراله حری – عشقعلی منتظری – اکبر منوچهری – محمدعلی آقایی- غلامعلی حسن حمیدی – مهدی ایزدی – عبدالحسین معین – علی کارشناس – غلامعلی مددی – عبداله معین – مندعلی – عباس رستمی – مرتضی عیوبی – غلامرضا شاطری – قاسم پورحمیدی – حسین ملک محمدی – غلامحسین جعفرپور- حسن ابری – مندعلی سلیمانی نژاد – برات محمودیان – رجبعلی محمودیان – عباس معینی – علی محمد موحدی – حسین منوچهری قنبرعلی رجایی – محمد موحدی – غلامحسین زمانیان – حیدر موحدی – اسداله – حسنعلی شاطری- عزیزاله موحدی – محمد محمودیان – محمود محمودیان – نصراله دیانی – حسن جلالی – یداله علی منتظری – محمدعلی اسماعیلی – عباس اشتهاری- قربانعلی موحد احمد – حسن آقا صافی – محمود ایزدی عزیزاله فقهی – عباس راستی – یداله ودودی – محمود فقهی – غلامرضای – محمود شریفیان – امراله پورحمیدی – رجبعلی – علی عابدینی – حسن غلامی – رضا قلی معینی – غلامحسین مطهری – حسن عسکری – فتح اله جانبخش – الهی عباسقلی زمانیان – حسن علی اکبر – اسداله محمودیان – علی اصغر نوراله غلامعلی آذری – رضا دیانی – عباسعلی طروات – غظنفر توکلی – احمد آذری – عباس معینی – خانعلی لطفی – حیدر پاینده – مهدی زمانیان – اسداله موسوسی – محمدعلی شریفی – عباسعلی – طراوت – احمد حبیب الهی – علی محمد مهدیانی – عباس یزدانی – براتعلی علائی – مهدی احمدی – اسداله غیور – مختار ثابت – رضا قلی نادمی – محمود منزی – صادق قادرخانی – حیدرعلی مسعودی – غلامعلی پزشکی – محمدعلی هادی – جعفر کاظمیان حسین شاه بندی – باقر شریفی – مشهدی علی موسوی – جعفر محمدی - غلامحسین حاجی علی محمد – حسین کمرانی – محمدباقر جولائی – یداله محمدی – اسداله راستی – حیدرعلی همایونی – سید جعفر مدرس – براتعلی یوسفی – علی جولایی – جعفرقلی کارشناس – غلامرضا معین – اسماعیل طراوت – حسینعلی پور سیدعلی – حاجی حسین موسوی – لطفعلی زمانی – غلامرضا ابتین محمد کرباسی – عبدالکریم کرباسی – ابوالقاسم کرباسی – غلامعلی یوسفی – محمود فرقانیان – اسماعیل حاجی محمد – علی شهراشوب – قنبر علی فرقانی – نادعلی کلی – کاظم پاینده – ابوالقاسم موسوی – باقر الفی – علی موسوی – حسین – آصفی محمود شریعتی – علی محمد وسیله – براتعلی شریفی – میرزا رضا موسوی – غلامرضای علی عسکری – حسین موسوی – محمدعلی موسوی – محمدباقر موسوی – حسنعلی قادری- علی محمد حسنعلی عسکری. ابراهیم اطهری. نوروزعلی پاینده – مصطفی رستگاری – حسین صفدری. حسین کاظمی – علی اکبر – محمدعلی ابوترابی – عباس حمزه – اسداله عندلیب – اکبر حاجی صادقی – حسینعلی حزچی – سبزعلی غلامعلی – علی کافی – موسوی – یداله کیوه – اسداله کیوه ای – جعفر چاوشی – کریم – چاوشی – قربانعلی چاوشی – قربانعلی پزشکی – مصطفی عبدی – محمدعلی کاظمی – حسین حسنعلی عسکری – مرادعلی مهدیه – عباس پزشکی – مندعلی مهدیه – حسن علی عسکری – سید محمدعلی حجی – فتح اله – قاسمعلی – یداله چاوشی – صادق چاوشی – حسین چاوشی – مشهدی احمد چاوشی – ابراهیم نام آور – غلام رضا علی مددی – خدا رحم عیسی خانی – محمد حسین قریشی – اسداله یوسفی – محمد رجائی – قاسم یوسفی – عباسعلی ستمی – علی منتظری – محمد منتظری – همایون ابراهیمی – جلال – امیرعلی کاظمی – حیدر یابنده – حاجی و سید رضا موسوی – سید جمال موسوی – فتح اله آذری – محمود صادقی کریم حسنعلی عسگری – عبداله کلاهیان – حیدر صادقی – سید حسن حجتی – حسینعلی سلطانی – سید اقانوریان – کاظم عابدین – مرادعلی بابایی – قربانعلی روشائی – سیف اله صافی – حسین جوزی – باقر صافی – غلامرضا عباسیان – حسن آقامحمدی – فرج اله موحدی – رضا کچی – محمود کافی موسوی – حسین سرمدی – محمد عابدین – رجبعلی معینی – عبداله حجتی – صفرعلی عابدین کاظم ابوترابی- ابوالقاسم عابدین – عبداله کاظمی – فضل اله مهرپرور – علیمحمد ایزدی – حسینعلی غفوریان – حسن کاظمی – عباس کاظمی – عباس زمانیا – عبدالکریم علی محمد – محمود آذری – مصطفی ایزدی – غلامحسین آذری – مصطفی ایزادی – حسن آقای انتظاری – حسن آقا زمانیان – حسین ابراهیمیان رجبعلی صافیان – مشهدی محمد – علی حاجی ابوالقاسم – میرزا حسن حاجی علی اکبر – کربلایی عباس شریفی – حسین سلطانعلی منوچهری – رمضانعلی دیانی – مرتضی حجتی – محمود ایزدی – مشهدی حسن گوسفند شناس – مهدی صادقی – ابراهیم صادقی – حسینعلی انتشاری حسن آقا صافی – اسداله کارشناس – اسداله معینی – عباس معینی حسین دهقانی – میرزای کارشناس – مهدی کارشناس – علی اکبر کارشناس – حسینعلی قناعت کاری – فتحعلی – احمد انتشاری – غلام علی احمدی – عباس – حسینعلی – اسماعیل کاظمی – سید احمد آیتی – مشهدی حسن ایزدی – حسین ایزدی – علی اکبر ایزدی – رضا رضوانی – خلیل – اسداله حزی – حسین حری – کاظم حری – محمد غفوری – کریم کسرائی – دکتر حسین صادقی – احمد صادقی – محمد صادقی حسین صادقی – عباس عرفانی – حسینعلی یابنده – محمد پاینده – حسن پاینده – حسین پاینده – احمد پاینده – نورزعلی پاینده – پاینده – حسنعلی پاینده – یداله پاینده – اسداله پاینده – اسماعیل پاینده – غلامحسین پاینده – حیدر پاینده – مهدی پاینده – ابراهیم پاینده – اسماعیل فرودی – ابراهیم صالحی – حسنعلی – صالحی – رضا مامای – محمدعلی آقائی – تقی منتظری – محمدعلی کمرانی – حسین حری – عباس فاضل – احمد فاضل – احمد فاضل – عباس آقا قمی – یداله ذبحی – حاجی آقا ذبحی – احمد ذبحی – عباس – ایرانپور – جواد آقا خسروی – استوار داود – خسروی – شیخ ابوالقاسم موحدی – محمد مرتضوی – احمدی امامی – سید مرتضی امامی – اسداله پزشکی – مهدی پزشکی – بخشعلی پزشکی - بخشعلی پزشکی – عباس پزشکی – عبدالحسین پزشکی – سید صادق پزشکی سید ابراهیم پزشکی – نصراله راستی – باقر امامی – رضا مرتضوی – عبدالحسین مرتضوی – حسین مرتضوی – حسین مرتضوی – مرتضی مرتضوی رضا فاضل – مرتضی فاضل – عبدالجواد فاضل – مهدی فاضل – دکتر مرتضی میرداماد سید باقر میردامادی – محمد جعفر معین نجف آبادی – محمد رضا معین – محمد مهدی معین – حسین مین – غلامحسین معین – میرزا محمود معین – ابوالقاسم معین – رضا شافعی – یداله نادری – سعادت نادری – احمد شریف – اکبربجبیان – عباس معین – علی منتظری – غلامحسین منتظری – عبدالمنتظری – رضا منتظری – حسن منتظری – عباس امیرکاوه – تقی باقری – حسین شریفی – مرتضی رحیمی – ابراهیم رفیعی – علی اکبر رفاهی – مصطفی گلستانه میردامادی – حسنعلی صادقی یداله صادقی – اسماعیل مددی – عبدالحسین رضائیان – یداله روحانی – روح اله روحانی – حسین منتظری – فتح اله رجائی – حسین رجائی – تقی شادروان جعفرقلی معین – رضا عرفانی علییرضا معین – میرزا معین – میرزا محمد معین – رضا عرفانی – علیرضا معین – میرزا آقا معین – میرزا محمد معین – احمد معین – عباس ترفانی – علی دادگر – مهدی دادگر – آقا سید رضا دادگر – سید مهدی گلستانه – مصطفی گلستانه شیرعلی غیور نجف آبادی – سبزعلی علی غیور نجف آبادی – محمد ابراهیمی – اسماعیل مدرس – رضا مدرس- حسین مدرس – حسن مدرس – مهدی مدرس – علی محمد صادقی – یوسف صدیقی – محسن صدیقی – رحیم جانکی – کاظم جانکی – محمد کریم طاهری – رضا قلی بابائی – فضل اله یدانیها – قاسم رجایی – ابوالقاسم ایزدخواه – فتح اله ایزدی حاجی حسن ایزدی – علی ایزدی – محمد فرزند علی ایزدی – حسن فرزند علی ایزدی – رجبعلی ایزدی – عباس حاجی رجب – براتعلی قربان – حسین عابدین – قربانعلی عابدین – علی محمد رجبعلی ایزدی علی محمد غلامعلی ایزدی – اسفندیار ایزدی – احمد ایزدی – علی میرزا مهدی – ابراهیم ایزدی – محمدعلی فرزند استادعلی – حسین معینی فرزند غلامحسین – آقا محمدعلی معین فرزند حسین – میرزا حسن حجتی – حسین قاضی – حسینعلی بابایان – صادق – مهدی حجتی – جمال مرتضوی – حسن مرتضوی – محمد مرتضوی – فرزند حسن مرتضوی – مصطفی مرتضوی – حسن مرتضوی – محمد مرتضوی – فرزند حسن مرتضوی – مصطفی مرتضوی – رسول مرتضوی – سید رضا حسینی – سید صالح حسینی سید اسماعییل حسنی – سید جلال حسنی – محسن آذری – حیدرعلی آذری – حسین آقا حجتی – سید مهدی نوریان - احمد آقا یوسفی – محمدحسین حجتی – علی حجتی – حاجی باب نادری – حیدرعلی آذری – موسوی تقی پور – نوروز علی حاجی آقا – مشهدی لطف علی – و چندین امضاءلایقره دیگر
[حاشیة چپ:] جواب نوشته شود این گونه انتشارات از ناحیه بعضی اشخاصی که از طرف دولت دخالتی درامر انتخابات شود، کاملاً خلاف واقع و انتشارات شایعه قابل تعقیب است. دولت هیچگونه دخالتی در انتخابات ندارد و انتخابات کاملاً آزاد و مردم می توانند با کمال آزادی به هر کس مایل باشند رأی بدهند.
[امضا، ناخوانا] 5/10/1325
[مهر:]ورود به دفتر ریاست وزراء
شماره:371570
تاریخ:7/10/1325
حاصل سخن اینکه، فضای باز سیاسی بعد از سقوط رضا شاه، فرصتی فراهم آورد که نیروهای مذهبی همچون سایر عناصر و جریان های فکری، در عرصه مناسبات و چالش های سیاسی از جمله انتخابات عرض اندام کرده و نسبت به کاندیداهایی که طی ادوار پیشین بنا به وابستگی ها و اعمال نفوذ انتخاب و یا انتصاب می شدند، واکنش نشان دهند. آنان با افشای ماهیت وابسته و بعضا اقدامات مخالف اسلام و دین آنها، در صدد مقابله با کاندیداتوری آنان بر آمدند. کثیر الامضا بودن این تلگرافات از جمله تلگراف اخیر بیانگر آگاهی سیاسی و مشارکت عمومی در سرنوشت شهر و نماینده منتخب خویش است. اسناد تاریخی از این نوع از آنجا که تا حدودی می توانند، روح حاکم بر فضای سیاسی زمان را نشان دهد، از اهمیت ویژه ای برخوردارند.
۱- آرشیو مرکز اسناد نخست وزیری، شماره پرونده،1014،
۲-آرشیو مرکز اسناد نخست وزیری، شماره پرونده،9222،
۳-خاطرات آیت الله منتظری ، به کوشش «چند تن از شاگردان معظم له» قم ، نشر دفتر معظم له ، 1379 ، صص 160-161
رحیم روح بخش
roohbakhsh1965@yahoo.com
تعداد بازدید: 7664
http://oral-history.ir/?page=post&id=1508