آرزوهایی برای کتاب سال دفاعمقدس
احد گودرزیانی،نویسنده و روزنامه نگار: این روزها درباره خاطره دفاعمقدس، میتوان زیاد و بسیار گفت و نوشت. آنقدر آثار این حوزه زیاد شده است که خود به خود اجازه این کار را میدهد و میطلبد. به عبارت دیگر، گوشزد میشود که وقت نقد جدی آثار فرارسیده تا از دل وضعیت توام با بسیاری خاطرات منتشر شده و نقدهای جاندار، کتابهای بهتر و برتر خلق شود.
جشنواره کتاب سال دفاعمقدس* هر سال آثار اخیر این موضوع را با همکاری داوران بررسی میکند و کمترین نتیجه، آن است که تازهترین کتابهای جنگ، شناسایی و ردهبندی میشود.
در این مسیر، قالب خاطره همیشه اول بوده است. چون ما ایرانیها بیشتر خاطرهگو و خاطرهشنو و در این سال ها خاطرهنویس هستیم. به خصوص از سالهای دفاعمقدس به بعد که برای خاطرات جنگ، ظرف و سبک خاصی ابداع کردهایم و شناسایی مختصات آن هنوز کامل نشده است.
در دوره های اخیر داوری کتابهای خاطرات در جشنواره کتاب سال دفاعمقدس، چند گروه شاخص از آثار دیده میشود. یکی مفصلنویسیهاست که معمولاً سوژه های محکم و بکری دارند و به این دلیل، هر چه خاطره به ذهن راوی میرسد، طبقهبندی میشود. از کودکی و نوجوانی و مبارزات انقلاب تا بعد از جنگ. دیگری همان تجربه جاری است که کتابهایی در حجم 150 تا 200 صفحه تولید میشود و همه رقم سوژه در آنها دیده میشود. از کسی که خود خواسته خاطراتش از جنگ منتشر می شود تا کسانی که دنبال آنها رفتهاند و از متنها میتوان فهمید که خاطرات راوی چقدر اهمیت داشته و نویسندگان چه کردهاند؟
در این مسیر، خاطرات به دو گروه خودنوشت و شفاهی تقسیم میشوند و در گروه خاطرات شفاهی، نقش نویسنده پررنگ میشود و حاصل کار محصول مشترک راوی و نویسنده است.
در شاخههای جزییتر داوری کتابهای خاطره، خاطرات ارتشیان همیشه مورد توجه بوده است. کتابهای خاطرات آنها در سالهای اخیر بیشتر شده است که یک قدم بزرگ محسوب میشود و داوران جشنواره کتاب سال دفاعمقدس در بخش خاطره، امیدوارند قدمهای کیفی و محتوایی نیز برداشته شود. همچنان که بعضی نویسندگان، پیشقدم شده و خاطرات بکر رزمندگان و فرماندهان ارتش را که بیشتر در قالب گزارشی و نظامی نوشته میشد، در فضای ادبی سروسامان دادند و از ظاهر امر برمیآید، این کار فراگیر میشود و نتایج پرشماری در آینده دارد.
از دیگر شاخهها در کتابهای خاطره و در نقطه مقابل مفصلنویسی، کوتاهنویسی هاست که عیار آنها با زحمت نویسندگان در پرداخت نثر و جاسازی ظرایف وقایع در آنها سنجیده میشود. رقابت این کتابها در برابر گروههای دیگر کتابهای خاطره، نفس گیر میشود و چنین به نظر میرسد که برای داوری آنها باید زمینه و روش دیگری طراحی کرد.
از اینها که بگذریم، میماند آرزوهای تکراری برای نتایج جشنواره کتاب سال دفاعمقدس. اینها گفته و نوشته شده، اما باز گفتن آنها، شاید نتیجهای داشته باشد. اول اینکه کتابهای برتر و تقدیری فقط در مراسم اختتامیه معرفی نشوند. تا جشنواره بعد به بهانههای منطقی و معقول تجدید چاپ، معرفی و نقد شوند تا نامهای آنها در ذهنها بماند. همچنین نشستهای بررسی این آثار برگزار شود و میهمانان کسانی باشند که این کتابها را با دقت خواندهاند و در سخنان شان کلی گویی نکنند و مخاطب از ارجاعات آنها لذت ببرد و برای لحظاتی آن کتاب یا آثار برتر را کشف کند. در این فضا تلاش داوران جشنواره کتاب سال دفاعمقدس نیز معنا میشود و جایگاه پیدا میکند.
*برگزیدگان پانزدهمین جشنواره انتخاب کتاب سال دفاعمقدس سیام آبان ماه 90 معرفی شدند.
خبرگزاری کتاب ایران (IBNA)
تعداد بازدید: 4287
http://oral-history.ir/?page=post&id=2892