باید فاصله جمعآوری و انتشار حداقل باشد
یکشنبه ۵ شهریور
گفتوگویی درباره تاریخ شفاهی جنگ
مدیرکل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاعمقدس استان گیلان گفت: امسال بنا داریم چند جلد کتاب تاریخ شفاهی استان را منتشر کنیم.
به گزارش سرویس فرهنگ حماسه خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) سرهنگ رسول جلایی در گفتوگویی با بیان مطلب فوق افزود: در بحث جمعآوری تاریخ شفاهی باید کارگاههای آموزشی را رونق داده و تقویت کنیم چون نگاهمان انجام مصاحبه توسط تدوینکنندگان قوی در این بحث است.
وی یادآور شد: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاعمقدس گیلان از سال 1386 بحث جمعآوری و تدوین تاریخ شفاهی را با رویکرد مصاحبه آغاز کرده و اولین کار مدون ما در این زمینه مصاحبه با «حاج حسن جوشن» پیر بسیجیان گیلان به عنوان رزمنده و پیشکسوت دفاع مقدس بود که ایستگاه صلواتیاش در لشکر 25 کربلا زبانزد بود و کتابش هم با عنوان"حاج جوشن" منتشر شده است.
سرهنگ جلایی همچنین اظهار کرد: طی سالهای 86 تا 90 بیش از 372 ساعت مصاحبه با موضوع تاریخ شفاهی انجام دادهایم و برای انجام این کار بیشتر از جوانان و افراد دارای انگیزه و علاقه و توانا استفاده کردهایم.
وی ادامه داد: همه افراد حاضر در دفاعمقدس موضوع تاریخ شفاهی ما هستند اما در فاز اول بیشتر به دنبال فرماندهان،مدیران و رزمندگانی دارای سابقه مسئولیت بیشتری در جبهه بودیم که البته این موضوع فقط معطوف به نیروهای نظامی از قبیل پاسداران، بسیجیان و ارتشیان نبود بلکه با بعضی از مدیران دستگاههایی که کار پشتیبانی جنگ را بر عهده داشتند از جمله هلال احمر،کمیته امداد،پرسنل جهاد و یا بانوان فعال در امر پشتیبانی و یا حاضر در مناطق جنگی نیز مصاحبههایی انجام شده و البته استقبال بانوان از این مصاحبهها مطلوب بوده است.
وی همچنین اظهار کرد: فرصت کمی برای جمعآوری تاریخ شفاهی باقی مانده است چون هر اندازه از دوران دفاع مقدس فاصله بگیریم دسترسی به شواهد کمتر میشود . بسیاری از مصاحبهشوندهها هم نمیتوانند وقایع و حوادث را به یاد بیاورند و بعضاً در بیان تاریخ،مکان و زمان،نام همسنگرانشان و شرح رویدادها دچار فراموشی میشوند و برخی صحبتهایشان با واقعیت فاصله دارد بنابراین باید ابهامات را برطرف کنیم.
سرهنگ جلایی در بخشی دیگر از این گفتوگو یادآور شد: در بحث تاریخ شفاهی باید مصاحبهکننده و مصاحبه شونده و زمینههای آموزشی را فراهم کنیم و به کارگاههای تاریخ شفاهی برای پرورش مصاحبهکنندهها توجه جدی داشته باشیم. این آموزش لازمه کار ماست. اگر نتوانیم مصاحبهکنندگان خوبی را پرورش دهیم در کاری که آغاز کردهایم با مشکل مواجه خواهیم شد؛ ضمن اینکه باید به این نکته توجه کنیم آنجا که مصاحبهکننده، تدوین کننده نیز بوده است موفقیت بیشتری داشتهایم؛ بنابراین باید تلاش کنیم از کسانی که قابلیتهای تدوین و تالیف دارند در انجام مصاحبه بهره بگیریم.
وی ادامه داد: تاریخ شفاهی بحثی جدید در استان است و شاید خیلیها متوجه همین کلمه "تاریخ شفاهی" هم نشوند و این بحث نه برایشان موضوعیت داشته باشد و نه حساسیت ایجاد کند. ما تا حدامکان خروجی کار را زود ارائه دادهایم، فاصله بین جمعآوری و انتشار را کم کردیم و این امر بازتاب خوبی داشته است.
مخاطب وقتی نتایج این مصاحبهها را چه در دوماهنامه «روایت هشتم» و کتب منتشره مطالعه کند معلوم میشود که مورد اقبال عمومی قرار گرفته است.
سرهنگ جلایی گفت: ما یک راه بسیار طولانی را در بحث تاریخ شفاهی پیشبینی کردهایم. شاید این کار تا پایان مصاحبهها و با تمامی افراد حاضر در جنگ یا پشتیبانان جنگ و یا هر کسی که درکی از موضوع دفاع مقدس داشته باشد ادامه یابد. در بنیاد گیلان همه فعالیتهایمان را با تکیه بر تاریخ شفاهی ترسیم کردهایم و به همه اسناد، تبلیغات، ادبیات و هنر و فیلم نگاه تاریخ شفاهی دادهایم چرا که اگر بتوانیم تاریخ شفاهی خوب و مرجعی را جمعآوری کنیم آن زمان در همه این بخشها و حوزههای یاد شده قابل استفاده خواهد بود.
وی همچنین اعلام کرد: 372 ساعت مصاحبه انجام شده در مورد تاریخ شفاهی جنگ استان گیلان را به مرحله تدوین رساندهایم. البته بخشی از این مطالب تدوین شده در نشریه تخصصی بنیاد حفظ آثار گیلان با عنوان"روایت هشتم" که هر دو ماه یکبار منتشر میشود چاپ شده است و بخشی نیز در دو کتاب به نامهای "حاج جوشن" و " کمپرسی 2" چاپ شدهاند.
سرهنگ جلایی در مورد بحث آموزش نیز گفت: بیش از 50 نفری که در کارگاههای برگزار شده حضور داشتهاند کارهای مربوط به تاریخ شفاهی را به دست میگیرند بنابراین هم برگزاری این کارگاهها و هم استمرارش خیلی مهم است و موفقیت ما در حوزه تاریخ شفاهی به موفقیت آموزشها بستگی دارد و اگر از بحث آموزش غفلت کنیم زحماتی را که تاکنون کشیدهایم بر باد خواهد رفت.
سرهنگ جلایی در مورد نحوه تعامل با سایر ارگانها نیز گفت: برای جمعآوری زودتر تاریخ شفاهی طرحی را سال گذشته به عنوان "گیل مردان و دفاع مقدس" در استان ارائه دادیم و در فاز اول، اولویت کار را برای 30 دستگاه استانی با سقف مصاحبه مشخص،تعیین کردیم. آنها فقط قرار بود در فاز اول کار وارد بحث مصاحبه با رزمندگان دستگاههای خودشان بشوند. توجیه ما این بود که این کار کمک میکند تا عملکرد دستگاههای مربوطه در پشتیبانی از جنگ هم بدست بیاید. این طرح که به امضای استاندار رسیده بود را به ادارات ارسال و یک کارگاه توجیهی هم برگزار کردیم. فرمهایش را هم توزیع کرده و روند کار را هم پیگیری کردیم ولی متاسفانه به رغم اینکه کار را شش ماهه یعنی تا پایان سال 90 بسته بودیم، انتظاری که داشتیم به طور مطلق برآورده نشد و دستگاهها با توجه به پیگیریهای مکرر بنیاد، کار را خیلی جدی نگرفتند در صورتی که گفته بودیم اگر مصاحبهکننده هم نداشته باشید بنیاد حاضر است این افراد را به شما معرفی کند. در کل سازمانها و ارگانها نمره خوبی از این برنامه و همکاری نگرفتند.
وی در بخشی دیگر از صحبتهایش یادآور شد: مرکز ملی اسناد و کتابخانه دفاع مقدس پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس موتور محرکه پروژه تاریخ شفاهی در کشور است چون انگیزههای ما را تقویت کرده و جهتگیریها را به سمت و سوی تاریخ شفاهی برد. دستورالعملهای خیلی خوبی را برای هدایت ما صادر کرد که در بحث مصاحبهها چه قابلیتهایی را باید مصاحبه کننده داشته باشد و چه قابلیتهایی را مصاحبه شونده. کارها را در یک بازه زمانی بسیار خوب طراحی کرد. در یک ضربالعجل در بسیاری از استانها کارگاههای تاریخ شفاهی برگزار کرد. استادان خوبی را از مرکز کشور به استانها آورد و مسئله خیلی مهم و موثر اینکه زمینههای بسترسازی فراهم کرد.
وی گفت: تاریخ شفاهی و انتشار دستاوردهای آن میتواند انگیزههای خوبی را برای کسانی که در دفاع مقدس حضور داشتند و تاکنون صحبت نکردهاند، به جهات مختلف ایجاد کند. اما از سوی دیگر باید گفت که تاریخ شفاهی امروز در ردیف فعالیتهای اساسی بعضی از دستگاههایی که متولی بحث ایثارگری در استان هستند قرار ندارد، لذا ما احساس میکنیم این یک کار بر زمین مانده است که باید به آن توجه کنیم و تجربه میگوید وقتی این کار،دستگاههای زیادی را متوجه خودش نمیکند پس کاری که ما داریم انجام می دهیم نه تکرار است و نه موازی کاری. این طور هم نیست که یک دستگاهی از کسی مصاحبهای گرفته باشد و ما هم دوباره دنبال همان اشخاص برویم. موردی که قبلا اشاره کردم و الان هم بر آن تاکید دارم این است که ما باید فاصله بین جمعآوری و انتشار مطالب را به حداقل برسانیم. البته یک ایده میگوید چون فرصت کم است پس اول برویم تا هر اندازه که میتوانیم مصاحبهها را جمعآوری کنیم و تدوینش بماند تا در یک بازه زمانی دیگر به فکرش باشیم. هر چند نمیگویم که این یک نظر صددرصد غلط و یا درستی است اما معتقدم اگر ما این طور کار کنیم انگیزه برای کسانی که قرار است با آنها مصاحبه شود، کم میشود. با این توجیه هم نمیشود آنها را مجاب کرد که در آینده، مطالبتان منتشر میشود.
سرهنگ جلایی در همین راستا توضیح داد: کسی که مصاحبه میکند میخواهد نتبیجه و خروجی کارش را ببیند. لذا یکی از کارهایی خوبی که ما در دو ماهنامه روایت هشتم به آن پرداختیم این بود که بلافاصله با انجام هر مصاحبهای سعی کردیم در کوتاهترین فرصت در نشریه منتشر کنیم. این طوری، افراد، بیشتر به ما اعتماد میکنند، ضمن اینکه اگر بخواهیم فرهنگ دفاع مقدس را ترویج کنیم راهی جز اجرای پروژه تاریخ شفاهی و انتشار این مصاحبهها نداریم. یعنی اگر امروز این کار را نکنیم دستمان خالی میماند. قبل از این در بحث تاریخ شفاهی خیلیها ورود جدی نکردهاند ولی دیگر امروز، خیلیها حرفهای آنچنانی برای گفتن ندارند، لذا همزمان باید به این کار توجه شود و این تجاربی است که ما در بحث تاریخ شفاهی بدست آوردیم.
سرهنگ جلایی یادآور شد: اگرچه ما از تاریخ شفاهی صحبت میکنیم ولی هنوز نظرات متفاوتی در مورد تاریخ شفاهی ارائه میشود. هنوز نظریهپردازان یک وحدت نظر واحد در خصوص اینکه تاریخ شفاهی چیست و چطور باید به آن پرداخت، ندارند. لذا بعضی از فعالیتهای قبلی انجام شده در کشور در ردیف تاریخ شفاهی قرار میگیرد و تعدادی دیگر قرار نمیگیرد.
وی در مورد آثار ارائه شده ناشی از جمعآوری تاریخ شفاهی نیز گفت: چند سال پیش کتابی به عنوان "ده متری چشمان کمین" دیدم که بر اساس ساختار تاریخ شفاهی نوشته شده بود. بعضی از کارهای سپاه و ارتش که به صورت کتابهایی در قطع پالتویی منتشر شده هم خوب هستند چون مطالب به صورت واقعی بیان میشوند و تحریف انجام نشده است.
خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) سرویس : فرهنگ حماسه - حماسه
تعداد بازدید: 3962
http://oral-history.ir/?page=post&id=3067