vتاریخ و دو دهه­ شبکه­­ی جهان­پهنا

درگستره‌ی کنونی جهان وب و در دهه‌ی دوم موجودیت آن، باتوجه به دستاورد رضایتمندانه از دوران تاریخ دیجیتال، برای بررسی میزان بهره‌مندی مورخان از این رسانه‌ی نوظهور و این­که در دهه‌ی پیشِ رو چگونه بهتر می‌توانند از آن سود جویند، اکنون زمان مناسبی است. دور از اغراق می‌توان گفت حتی اغلب اندیشمندان بدبین به فناوری‌های جدید نیز، بیش از ده سال است که در کارهای خویش از این رسانه بهره می‌جویند.

vكوچه نقاش‌ها

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا) آيين رونمايي كتاب "كوچه نقاش‌ها"، عصر روز دوشنبه 14 تير ماه 89، با حضور حجت‌الاسلام مهدي خاموشي، رييس سازمان تبليغات اسلامي، مهدي چمران، رييس شوراي شهر تهران، مرتضي سرهنگي، مدير دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري، سيد ابوالفضل كاظمي، راوي اين كتاب و راحله صبوري، نویسنده آن و جمعي از همرزمان سيدابوالفضل كاظمي در سالن مهر حوزه هنري برگزار شد.

vتعطیلی تأسف‌بار مجموعه تاریخ شفاهی ادبیات ایران

شنبه ۲۲ خرداد۱۳۸۹ بود که در خبرگزاری مهر خواندم، دوست و همکار سال‌های دور و نزدیکم، محمدهاشم اکبریانی، سرویراستار مجموعه‌ کتاب‌های تاریخ شفاهی ادبیات ایران از پایان این طرح خبر داد و دلیل آن را هم فرسودگی کاری و پای کار نایستادن چهره‌های حرفه‌ای‌تر این مجموعه خبر داد و البته بازگشت مالی بسیار اندک برای مولفان و بخش تحریری ماجرا.
مجموعه‌‌ کتاب‌های تاریخ شفاهی ادبیات ایران که 11 عنوان آن منتشر شده و چهار عنوان دیگر آن هم قرار است انتشار یابد،

vكشتي تاريخ بر درياي زبان

تاريخ، ضبط و ثبت و بررسي و گزارش رويدادهاي گذشته بر پايه‌ي پيوستگي زماني است و در ادب فارسي به چند معني به‌كار رفته است: 1ـ زمان وقوع يك امر يا حادثه، نسبت به مبدأ معين (مبدأ تاريخ) 2ـ سير تدريجي زمان و حوادث، يعني تطور تاريخي 3ـ تدوين تاريخ يا تاريخ‌نگاري 4ـ علم تاريخ يا رشته‌اي از دانش كه به پژوهش رويدادهاي گذشته (تا آن‌جا كه بر ملت يا قومي اثر گذاشته‌اند) بر پايه‌ي پيوستگيِ زماني آن‌ها و با بررسيِ انتقاديِ اسناد و مدارك مي‌پردازد و معمولاً درباره‌ي علل وقوع رويدادها توضيحاتي مي‌دهد

vفراخوان مقاله دومين همايش تاريخ شفاهي ايران

پژوهشكده اسناد سازمان اسناد و كتابخانة ملي جمهوري اسلامي ايران، در نظر دارد همزمان با سي‌امين سالگرد دفاع مقدس، دومين همايش تخصصي تاريخ شفاهي را با محوريت تاريخ شفاهي دفاع مقدس با همكاري پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس، حوزة هنري سازمان تبليغات اسلامي، سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي، كتابخانه، موزه و مركز اسناد مجلس شوراي اسلامي،

vاهمیت تاریخ شفاهی سبزوار در مطالعات تاریخی

تاریخ شفاهی مقدمه ای است بر اسناد مکتوب از آن جهت که جریانات سیاسی در برخی از موارد موجب می شوند تا بخشی از تاریخ در هاله ای از ابهام باشد و منابع مكتوب پاسخگوي نياز پژوهشگران باشد.مقررات آرشیوی ازیک طرف و مصلحت اندیشی های سیاسی در برخی از موارد موجب می شود تا محققان به تاریخ شفاهی رویکرد داشته باشند .اهمیت تاریخ شفاهی و کارکردهای آن باعث شده تا درخارج از کشور دانشگاهها و مدارس پیشگام در تاریخ شفاهی باشند.تامل در این شیوه پژوهشی موجب می شود تا با بهره گیری از روایتهای جدید تحقیقات جامعی در زمینه تاریخ داشته باشیم .شهر سبزوار به جهت اهمیت تاریخی و نقش ارزنده ای که در منطقه دارد زمینه مناسبی برای تحقیقات تاریخ شفاهی است

vواپسين دستاورد دين‌پژوهي تاريخي

توصيف مكتوب احوال و اعمال انسان را به هر روش و مبتني بر هر مكتب و رعايت هر شيوه‌ی تنظيم و تدوين، مي‌توان تاريخ‌نگاري خواند كه در معناي خاص بر ثبت وقايع و احوال هر قوم يا جامعه‌ی جهاني اطلاق مي‌گردد. عامل متغير در فن تاريخ‌نگاري، انگيزه‌ها و اهداف و فوايد يا علل غايي تاريخ‌نگاري است كه بحث از آن‌ها معناي دقيق‌ترِ تاريخ‌نگاري را روشن مي‌كند تاريخ‌نگاريِ ديني، ثبتِ مكتوبِ عقايد و تجربيات ديني بشر است. اين دوره‌ی زماني، نوعاً با ابداع و اختراع كتابت، در حدود پنج هزار سال قبل (سه‌هزار سال پيش از ميلاد مسيح) و در خاور نزديك آغاز مي‌گردد. اما مكتب مطالعه‌ی تاريخي دين يا به بيان امروزي تاريخ‌نگاري ديني مكتبي فكري است كه در قرن نوزدهم در آلمان شكل گرفت

vتأملی در تاریخ شفاهی

در نگاه تفسيرگرايي (هرمونيتيكي)(1) از تاريخ، كل هستي به عنوان يك متن(2) نگريسته مي‌شود. ويژگي متن لايه لايه بودن آن است. در پس هر ورقه و لايه معنايي نهفته است. تفاوت متن با اثر، همين است. يعني اثر داراي لايه‌هاي متعدد نيست و شما در آن فقط با يك لايه برمي‌خوريد. ولي در متن به لايه‌هاي متعدد برمي‌خوريد. لذا بسياري از هرمونتسين‌ها معتقدند كل هستي يك متن است

vتاريخ؛ آموزشي براي آموزگاران(بررسي تازه‌ترين دستاورد‌هاي آموزش تاريخ در دو كتاب)

فلسفه­ی آموزش تاريخ، اگرچه ظاهراً در حاشيه­ی موضوع اصلي و فرع بر محتوا و هدف است، در تعيين اهداف و تأمين برنامه‌هاي درسي نقشي محوري را برعهده دارد. شيوه­ی تنظيم مطالب، گزينش دروس، انتخاب روش تدريس و بازآموزيِ مدرّس درس تاريخ همگي بر شالوده­ی همين فلسفه استوارند. آيا فلسفه و هدف آموزش درس تاريخ، ايجاد و يا تقويت انگيزه‌هاي ملي است؟ آيا در اين درس بر گرايشات مذهبي تأكيد مي‌شود؟

vآموزش تاریخ، آموزش زندگی است

به گمانم رسید که «آموزش تاریخ» را از تجارب زندگی معلمی خود آغاز کنم که تاکنون بیش از 50 سال بدان پرداخته ام. قریب مهرماه 1338 بود که پس از فراغت از دانشسرای عالی (1338 ـ 1335) به شهرستان شهرکرد رفتم که هنوز رابطه ی خود را با اصفهان قطع نکرده بود و اداره ی فرهنگ چهارمحال و بختیاری ضمیمه ی شهر بزرگ و تاریخی اصفهان بود. از نوادر اتفاقات، در دنیای کم تحرک آن روز، یکی هم این بود که به فاصله ی کمی، به اداره ی کل آموزش و پرورش چهارمحال و بختیاری مبدل شد.

vاولين نشست تخصصي تاريخ مجلس

اولين نشست تاريخ مجلس از سوي کتابخانه ،موزه و مرکز اسناد مجلس شوراي اسلامي در 5 خرداد 1389 برگزار می شود. محورها و شرایط تهیه و ارسال مقاله به شرح ذیل است:

vتاملي در مجموعه مقالات نخستين همايش تاريخ شفاهي

همايش تاريخ شفاهي كه به همت سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران در 16اسفند ماه 1385برگزار شد حاصل آن انتشار 15مقاله از سخنرانيهاي همايش مزبورمي باشد كه در اواخر سال 1387منتشر و در اختيار علاقمندان تاريخ شفاهي قرار گرفته است .مجموعه حاضر با مقدمه اي كه دكترسعيد رضايي شريف آبادي نوشته است شروع مي شود. سپس خانم نيك نفس گزارشي از روند برگزاري همايش تشريح كرده است.

vتحولات آموزشي دوران پهلوي

ي دهقان يكي از فرهنگيان قديمي و فارغ‌التحصيل دارالمعلمين عالي مي باشد كه حدود شصت سال از عمر خود را در امور فرهنگي و مدارس سپري كرده است. وي در اين گفت وگو ضمن تشريح اوضاع فرهنگي و بيان مشكلات موجود در راه توسعه و گسترش مدارس و مراكز آموزشي به شرح خاطراتي از جنگ جهاني اول و دوم، اشغال بخشهايي از خاك ايران توسط سربازان بيگانه، اوضاع آذربايجان و اعلام خودمختاري آن توسط پيشه‌وري پرداخته و نحوة عملكرد استانداران آذربايجان، وزيران فرهنگ، نخست‌وزيران و برخي ديگر از رجال عصر پهلوي را به نقد كشيده است.

vملي شدن صنعت نفت و آراء علما و مراجع

با گذشت 50 سال از واقعه 28 مرداد 1332 و سقوط دولت دکتر مصدق به نظر مي‎رسد هنوز در بعضي از محافل علمي، داوري منصفانه‎اي در مورد دوران ملي شدن صنعت نفت صورت نمي‎گيرد. بعضي دکتر مصدق را همچون ابليس مي‎دانند و شماري ديگر او را همچون قديس مي‎ستايند. شما شخصيت دکتر مصدق را چگونه مي‎شناسيد؟

vآموزش تاریخ شفاهی در ایران،شکافی دو سویه

تاریخ شفاهی یک رشته، روش و نگرش مدرن و تا اندازه ای برآمده از تکنولوژی است که زادگاه امروزی آن مغرب زمین می باشد. این پدیده تاریخی دنیای مدرن نیز بسان بسیاری دیگر از مقولات فرهنگی مرتبط با مدرنیته، از طریق ترجمه، وارد فضای فرهنگی و دانشی ایران شده است. اما یک اتفاق شگفت، این پدیده غربی را با دیگر موارد مشابه آن در ایران متمایز کرده است و آن سبقت گرفتن موارد تجربی و عملی تاریخ شفاهی نسبت به مبانی نظری و تئوریک آن است. فکر می کنم ادعای من نیاز به موشکافی و توضیح بیشتری داشته باشد.

vاهميت تاريخ شفاهي درحوزه آموزش مدارس اسلامي (مطالعه موردي: مدارس انجمن پيروان قرآن)

هدف پژوهش حاضر بررسي تاريخ شفاهي مدارس اسلامي پس از شهريور بيست در مشهد به خصوص مدارس انجمن پيروان قرآن است. روش تحقيق توصيفي وبا استفاده ازتحقيقات كتابخانه اي، ميداني و مصاحبه با معلمان و دانش آموزان اين مدرسه ها مي باشد.

يافته ها نشان مي دهد كه بجز ويژه نامه همايش بزرگداشت مرحوم عابدزاده موسس اين مدارس و مطالب مختصري كه در برخي نشريات به صورت پراكنده آورده شده است اطلاعات ديگري در اين موضوع در دست نيست.

مساله اصلي در اين نوشته ارائه كلياتي از ايجاد، نهادينه شدن و به افول گذاشتن و بيان مشكلات، مزايا و معايب در ارتباط با اين مدارس مي باشد.

vگزارشی از اولین دوره آموزشی روش مصاحبه در تاریخ شفاهی (آموزش و پرورش)

در اجرای طرح تدوین تاریخ شفاهی آموزش و پرورش اولین دوره آموزشی روش مصاحبه در تاریخ شفاهی به تاریخ 19 بهمن 1388 در سالن همایش دارالفنون برگزار شد.

در آبان 1388 ششمین نشست تخصصی تاریخ شفاهی با عنوان «تاریخ شفاهی آموزش» توسط گروه تاریخ دانشگاه اصفهان برگزار شد و برای اولین‌بار به موضوع تاریخ شفاهی و آموزش پرداخته شد.

v«اسرار شيدايي»،نخستين كتاب در زمينه تاريخ شفاهي معماري

ریيس انجمن مفاخر معماري ايران در بزرگداشت دكتر ايرج اعتصام و رونمايي كتاب «اسرار شيدايي» گفت: این کتاب شايد نخستين اثر در زمينه تاريخ شفاهي معماري باشد. گفته‌هايي كه در اين كتاب از زبان راويان درباره تاريخ معماري نقل شده، روشنگر بسياري از واقعيات اين حرفه است

vعمده كتاب‌هاي دفاع‌مقدس، خبري، وصفي و نقلي‌اند

عليرضا كمري، در نخستين روز از همايش 2 روزه "تدوين تاريخ شفاهي جهاد سازندگي"، تاريخ در معني متن را به 2 نوع "خبري، وصفي و نقلي" و "تاريخي ـ تحليل و تبييني" تقسيم كرد و گفت كه عمده كتاب‌هاي دفاع‌مقدس، بر اساس نوع اول نوشته شده‌اند.

vتاريخ شفاهي زندگي و مبارزات شهيد دكتر سيد رضا پاك‌نژاد


سعيد غياثي ندوشن در كتاب "تاريخ شفاهي زندگي و مبارزات شهيد دكتر سيد رضا پاك نژاد" به شرح حوادث كودكي تا شهادت وي پرداخته است. اين اثر توسط مركز اسناد انقلاب اسلامي به چاپ رسيده است./

vمعادلات پيچيده تاريخ سياسي معاصر کردستان

در حالي که هنوز شش ماه از انتشار جلد نخست «پس از60 سال» نگذشته است، به زودي چاپ دوم آن مجدداً به بازار عرضه مي شود. قرار است در نمايشگاه کتاب ارديبهشت ماه 1389 نيز- پس از تکميل گفت وگو با جلال طالباني- جلد دوم اين کتاب منتشر شود که در آن وقايع سال هاي 1989- 1966 يا 1368- 1345 بررسي و روايت مي شود و توسط نشر علم در 3650 نسخه منتشر خواهد شد.

vروایت تاریخی و روایت سینمایی


به نظرم باید به دنبال خاستگاه نخست سینمای تاریخی باشیم. من تاریخ اروپایی آن را نمی‌دانم اما هرچه بود و هست به تفنن به میان ما آمد. پیش از انقلاب گرایش اندکی در این زمینه بود؛ اما بعد از انقلاب، به تناسب اهمیتی که تاریخ یافت، این رشته از سینما نیز مهم شد.

vچشم¬انداز تاریخ


یکی از مسائلی که به نظر مي‌رسد در مباحث و مبانی نظری تاریخی کمتر بدان توجه شده است، جایگاه و موقعیت مورخ (Historian) در برابر آنچه که او «مي‌یابد» یا آنچه که او «مي‌سازد» است؛ یعنی تاریخ. اینکه گفته شد مي‌یابد یا مي‌سازد بستگی دارد به اینکه کدام یک از روش‌های تاریخ‌نگاری پوزیتیویستی یا تأویل¬گرایانه برای ما قابل قبول¬‌تر باشد

vروش پژوهش در تاريخ


روش تحقيق و پژوهش در علم به‌عنوان يکي از مباني اصلي و اوليه هر دانشي به‌شمار مي‌آيد و علوم انساني نيز به‌عنوان يکي از علوم تأثيرگذار در جامعه بشري، از اين امر مستثني نيست. در کشور ما به دلايلي که در اين گفتار، مجال پرداختن به آن نيست، علوم انساني از کمبود روش‌هاي تحقيق و پژوهش رنج مي‌برد.

vتاريخ‌نگار سرزمين‌هاي از ياد رفته


سرگذشت فرهنگ و زبان مردم تاجيكستان، همچون سرگذشت سياسي و اجتماعي‌شان، بسيار پرحاشيه و دردناك بوده است. همواره در معرض توفان‌هاي صعب و يورش‌هاي بي‌منطقِ فرهنگ‌هاي ضعيف‌تر وخشن‌تري كه نمي‌توانستند بدويت خود را در رقابت با اين زبان و فرهنگ كهنسال و غني پنهان سازند و برتري را با شمشير و شكنجه و عداوت جست­وجو مي‌‌كردند. زبان و فرهنگ تاجيكي، مانند زبان فارسي كنوني، از نظر تاريخي همان سيري را داشته كه ديگر شاخه‌هاي زبان‌هاي ايراني نو در منطقه‌ي وسيع شمال شرقي ايران، يعني خراسان، شمال افغانستان و آسياي مركزي، از همان دوران آغازين حمله‌ي اعراب به اين نواحي، پيموده‌اند.

vآموزش تاریخ در ایران و نظام­های آموزشی دیگر کشورها


جایگاه سنتی آموزش تاریخ در نظام آموزشی ایران، در مسیر انتقال به شیوه­ی نوین و امروزی، دچار فراز و فرودهایی شده است. این انتقال گرچه در بسیاری از کشورها (به­ویژه کشورهای جهان سوم ) هم کُند و فاقد چشم­انداز است، اما مقایسه­ی روش­های آموزش تاریخ در نظام آموزشی ایران (آموزش و پرورش تا آموزش عالی ) بدون تردید به شاخص­ها و عواملی وابسته است که این شاخص­ها در هریک از کشورهای جهان متنوع و بعضاً متضاد است. در این نوشتار بر­آنیم که تعدادی از این شیوه­های آموزشی را با هم مقایسه کنیم.

vدیوار نوشته های زندان قصر


امسال بهترین کتابی که در نمایشگاه خریدم، دیوارنوشته‌های زندان قصر بود. به دلیل ارتباط با زندانیان سیاسی قبل از انقلاب و بسیار خاطراتی که از آنان از زندان قصر شنیده بودم، وقتی در نگاه اول عنوان کتاب را دیدم، بی‌درنگ آن را گشودم.

vدفاع از تاریخ


بدون تردید دانش تاریخ در دهه­های پایانی قرن گذشته در حوزه نظری آماج انتقادات و حملات بنیادی فیلسوفان و اندیشمندان پست­مدرن بوده است. این انتقادات و حملات به اندازه­ای شدید و مبنایی بوده است که در صورت پذیرش و استمرار آن تقریباً دیگر چیزی از اعتبار و اهمیت تاریخ باقی نخواهد ماند. چرا که این فیلسوفان و اندیشمندان با قبول نظریه «تاریخ هم­چون داستان»، تمامی توان خود را برای «از اعتبار انداختن» دانش تاریخ به کار برده­اند.

vداستان و آموزش تاریخ


«هشتم ژوئن سال 793 در نظر راهبان مسیحی صومعه ی لیندیسفارن واقع در جزیره ی مقدس انگلستان، احتمالاً روزی بود مانند باقی روزها...»
این جمله ی آغازین کتاب عصر وایکینگ ها، نوشته ی دیوید شفر و ترجمه ی آرش عزیزی است که از سوی انتشارات ققنوس در سال 1387 و در 134 صفحه منتشر شده است. از ابتدا، نثر روایی و قصه مانند کتاب، خواننده را به مطالعه ی ادامه ی آن ترغیب می کند.

vاولین کارگاه آموزشی تاریخ محلی


گروه تاریخ دانشکده ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه اصفهان، در نظر دارد اولین کارگاه آموزشی تاریخ محلی را در 5 خرداد سال جاری بر گزار نماید. مجری کارگاه دکتر مرتضی نورائی و از اعضای هیئت علمی گروه تاریخ این دانشگاه است.

vبهارستان (6)


ششمین شماره فصلنامه بهارستان(فصلنامه اسناد، مطبوعات و متون) ویژه زمستان1388 از کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی در 1075 صفحه منتشر شد. رسول جعفریان مدیرمسئول و سردبیر این فصلنامه در یادداشت خود نوشته است:

vمسأله آموزش تاریخ و چند پرسش


آموزش تاریخ در اشکال متجددانه‌ی آن در قرن نوزدهم اساس نهاده شد. تا پیش از این زمان، به‌رغم وجود مکاتب تاریخ‌نگاری در تمام حوزه‌های تمدنی بشر، معلم و درس و مشقی مستقل به نام تاریخ در هیچ‌یک از نظام‌های آموزشی ماقبل تجدد واجد معنا و مفهوم نبود. به دیگر سخن، گرچه تا پیش از قرن نوزدهم پرشمار مورخانی در دامن تمدن‌های یونانی، چینی، هندی، اسلامی و اروپای جدید می‌زیستند، لیکن هیچ مورخی تا قبل قرن نوزده و بیست با درک محضر استادی که صرفاَ آموزگار تاریخ باشد یا با نشستن پشت میز کلاسی که عنوان تاریخ بدان اطلاق شود، به مقام مورخی نایل نشد.

vاز گويندگي‌ در راديو تا نمايندگي‌ مجلس‌


آنچه‌ در پي‌ مي‌آيد خلاصه‌ متن‌ مصاحبه‌ با سيد رضا سجادي‌ از گويندگان‌ پيشين ‌راديو ايران‌؛ شهردار شهرهاي‌ مشهد، اصفهان‌ و رشت‌؛ سرپرست‌ شهرداريهاي‌ استان‌ خوزستان‌؛ مديركل‌ راديو ايران‌ و يك‌ دوره‌ نمايندة‌ مجلس‌ شوراي‌ ملي‌(دورة‌ 23) است‌. ويژگي‌ عمدة‌ خاطرات‌ مصاحبه‌شونده‌، در مقايسه‌ با بسياري‌ از خاطرات‌ مشابه‌، اكتفا به‌ تجارب‌ و دانسته‌هاي‌ شخصي‌ و اجتناب‌ از وسوسة‌ تحليل‌، داوري‌ و كلي‌گويي‌ است‌.

vکودتاي ٬١٢٩٩ دولت مصدق ٬ نفت و تاريخ


در فروردين ماه سال ١٣٧٥ در مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران با آقاي حسين
مکي ٬ مورخ سرشناس تاريخ معاصر ٬ گفتگويي صورت گرفت.
اين گفتگو ٨ ساعت به درازا کشيد ٬ آقاي مکي با حوصله تمام سخن گفت ٬ و
حاضر در جلسه ٬ و نه مکي ٨٥ ساله ٬ اين گفتگو « جوانان » سرانجام به علت خستگي
پايان يافت.