vعمده كتاب‌هاي دفاع‌مقدس، خبري، وصفي و نقلي‌اند

عليرضا كمري، در نخستين روز از همايش 2 روزه "تدوين تاريخ شفاهي جهاد سازندگي"، تاريخ در معني متن را به 2 نوع "خبري، وصفي و نقلي" و "تاريخي ـ تحليل و تبييني" تقسيم كرد و گفت كه عمده كتاب‌هاي دفاع‌مقدس، بر اساس نوع اول نوشته شده‌اند.

vتاريخ شفاهي زندگي و مبارزات شهيد دكتر سيد رضا پاك‌نژاد


سعيد غياثي ندوشن در كتاب "تاريخ شفاهي زندگي و مبارزات شهيد دكتر سيد رضا پاك نژاد" به شرح حوادث كودكي تا شهادت وي پرداخته است. اين اثر توسط مركز اسناد انقلاب اسلامي به چاپ رسيده است./

vمعادلات پيچيده تاريخ سياسي معاصر کردستان

در حالي که هنوز شش ماه از انتشار جلد نخست «پس از60 سال» نگذشته است، به زودي چاپ دوم آن مجدداً به بازار عرضه مي شود. قرار است در نمايشگاه کتاب ارديبهشت ماه 1389 نيز- پس از تکميل گفت وگو با جلال طالباني- جلد دوم اين کتاب منتشر شود که در آن وقايع سال هاي 1989- 1966 يا 1368- 1345 بررسي و روايت مي شود و توسط نشر علم در 3650 نسخه منتشر خواهد شد.

vمسافر كربلا

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، در اين كتاب 26 خاطره از خانواده و دوستان شهيد عليرضا كريمي (1345ـ1362) آورده شده كه "تولد پرماجرا"، "سيد سبزپوش"، "معنويت"، "صلوات آباد"، "عمليات محرم"، "گروهان ابوالفضل(ع)"، "مسافر كربلا"، "محاصره" و "بازگشت" از جمله اين خاطرات‌اند.

vباید‌ها و نباید‌های مصاحبه با بانوان

هریک از ما، شاید روزی در جایگاه مصاحبه‌شونده،یا مصاحبه‌کننده قرارگرفته باشیم، اما آیا قبل از مصاحبه به این اندیشیده‌ایم که چه راهبردی را باید در مصاحبه به کار ببندیم تا نتیجه‌ای سازنده و پرثمر به دنبال داشته باشد؟امروزه مهارت ارزیابی روانشناسی،ابزاری است برای انجام یک مصاحبه مفید و قوی که مصاحبه‌کننده و مصاحبه‌شونده را موفق و راضی از فضای گفت‌وگو خارج می‌سازد، یعنی اولین اصل موفقیت، شناخت مصاحبه‌شونده و روحیات خاص اوست که خطر ایجاد تنش وغافل‌گیری را در مصاحبه به حداقل می‌رساند.

vاطلاعیه شماره 3 ششمین نشست تازیخ شفاهی ایران

گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان طی اطلاعیه ای برنامه ششمین نشست تاریخ شفاهی ایران و کارگاه آموزش تاریخ شفاهی را اعلام کرد؛ و از از دانشجویان و استادان و عموم علاقه مندان به این گونه تاریخ نگاری دعوت نمود تا در این نشت یک روزه در مورخ ۱۹ آبان ۱۳۸۸و در دانشگاه اصفهان حضور به هم رسانند.

vآنهایی که می بخشند

همشهري هاي من حتماً به ياد دارند قصه مردي را که در صبحدم روزي از روزهاي بهار در پياده رو خياباني شلوغ به قتل مي رسد. شرح واقعه را من به اين صورت شنيدم و البته نه يک بار که بارها و بارها و بارها و با آب و تاب فراوان. او آدم شروري بود. مزاحم مردم مي شد و باج خواهي مي کرد.

vخوشه‌هاي خاطره

در اين كتاب 80 خاطره از دانش‌آموزن مدارس استان سمنان با موضوع انقلاب اسلامي و عناويني چون؛ عكس بدون روسري، شعار با نمك، رضا شاه در جعبه، مبارزات شبانه، پشت درهاي بسته، سرباز خائن، نداي انقلاب، حلبي و پهلوي، غارت مغازه‌ها و نوجوان فهميده تنظيم شده اند.

vزندگي و مبارزات آيت‌الله طالقاني

سيدمحمود طالقاني (1358 ـ 1289) از پيشگامان مبارزه عليه رژيم پهلوي بود كه در سال‌هاي آخر سلطنت رضا شاه عملا وارد مبارزه شد و فراتر از احزاب و گروه‌هاي سياسي، اجتماعي و حتي ايدئولوژيك عمل مي‌كرد.

vاولین کارگاه آموزشی تاریخ شفاهی دفاع مقدس

اولین کارگاه آموزشی تاریخ شفاهی دفاع مقدسبا مدیریت مرکز ملی اسناد پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس، با حضور 150 نفر از مصاحبه‌گران و پژوهشگران حوزه تاریخ شفاهی از ادارات کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استانها و برخی از مؤسسات دولتی و نهادهای انقلابی که در این عرصه فعالیت دارند، در 20 مهر 1388 برگزار گردید.

vمنتظر يوسف باش

كتاب \"منتظر يوسف باش\" با خاطرات سيده نساء هاشميان سيگارودي از 6 سال زندگي با شهيد محمد اصغري‌خواه، فرمانده گردان كميل لشكر قدس گيلان، توسط نشر شاهد به چاپ رسيده است

vنقدي بر روايي مصاحبه در تاريخ شفاهي

يكي از منابع مهم در كسب اطلاعات از رويدادهايی که جنبه عام و عمومی دارند(= جنگ، انقلاب، جنبش، اعتصاب، تظاهرات و غیره) بايگاني ذهن افرادی است که یا شاهد عینی ماجرا بوده‌اند و یا به عنوان کنشگر در پیدایش آن رویداد نقش بسزائی داشته‌اند و هم‌اینک نیز زنده‌اندو به نوعی در دسترس می‌باشند. از جانب پژوهشگران تاریخ به خصوص تاریخ شفاهی، تكنيك مصاحبه براي ورود به بايگاني ذهن افراد مزبور مناسب تشخيص داده شده است. ليكن نگارنده بر اين باور است كه تكنيك مصاحبه براي كسب اطلاع از رويدادهايي كه جنبه شخصي و خصوصي دارند مناسب است.

vجايگاه مصاحبه‌كننده در بازشناسي اطلاعات مصاحبه

در پروژه‌هايي كه بُعد زماني بر آن حاكم است، به دلايل گوناگون، از جمله كاهش قدرت يادآوري (به اعتراف اغلب مصاحبه‌شوندگان) اختلاف در اقوال وجود دارد. مصاحبه كننده اصرار بر سؤال دارد و مصاحبه‌شونده به هرشكل آنچه را به ياد مي‌آورد بيان مي‌كند يا به علت اين‌كه ناظر بر جرياني بوده، برداشت خود را از آنچه ديده، اظهار مي‌دارد. همچنين قضاوت‌هاي شخصي، حبّ و بغض و ديگر عوامل، روايت مختلفي را از يك واقعه پيش روي ما مي‌گذارد.

در پروژه‌اي مانند زندگي و سيره استاد بي‌نظير حضرت آيت‌الله حاج شيخ محمدهاشم مدرس قزويني(ره) به دليل محدود بودن ارتباط استاد با ديگران، نبودن منابع و اسناد، دستيابي به واقعيت يارسيدن به نزديک ترين نظر به واقعيت، در وقايعي كه بين اقوال مصاحبه شوندگان اختلاف وجود داشت، هم براي مصاحبه كننده و هم براي استفاده كنندگان از مصاحبه‌ها، مشكل بود.

vملي شدن صنعت نفت و آراء علما و مراجع

زمان ملي شدن نفت و در تمام مدت نخست‎وزيري دکتر مصدق من خيلي در مسائل سياسي وارد نبودم. به عبارت ديگر پست سياسي نداشتم ولي در مطالعاتي که بعداً داشتم و اطلاع پيدا کردم تصور مي‎کنم دکتر مصدق با توجه به سخنرانيهايي که مي‎کرد و گزارشهايي که به شوراي امنيت و دادگاه بين‎المللي لاهه داد پيدا بود در پي فرصتي است که دست خارجي و اجنبي را از ايران قطع کند. او به شدت از نفوذ شرکت نفت و مظالم انگليسيها در ايران شکايت داشت و مي‎دانست که شرکت نفت عامل اجراي سياست انگلستان در سراسر ايران است. مسائل مالي و اقتصادي امتياز نفت فقط يک جنبه کوچک بود و هرگز مصالحه‎اي در موضع نفت به درد دل او پاسخ نمي‎داد. دشمني او با انگلستان ديرينه بود زيرا هيچ گونه اهانتي را تحمل نمي‎کرد. او در برابر نفوذ خارجي در ايران روحيه‎اي عصيانگر داشت و لذا به حرفهاي آنها اعتماد نمي‎کرد. من از حرفهاي او احساس مي‎کنم که به شدت از انگليسيها عصباني بود و فکر مي‎کرد حالا که فرصتي به دست آمده بايد ريشه آنها را در ايران قطع کرد. اينکه آيا منافع ايران در گرو کنار آمدن با انگليسيها بهتر تأمين مي‎شد شبهه‎اي است که بعضي مطرح کرده‎اند ولي من کار او را به عنوان يک احساس ملي بهتر مي‎پسندم. شايد دکتر مصدق اين طور فکر مي‎کرد پيشنهادات ارائه شده بالاخره منتهي به همين چيزي مي‎شد که در قرارداد کنسرسيوم صورت گرفت هر چند که ظواهر زيبا و نرمي داشت.

vاطلاعیه شماره 2. ششمین نشست تخصصی تاریخ شفاهی

دبیرخانه ششمین نشست تخصصی وکارگاه آموزشی تاریخ شفاهی در اطلاعیه شماره ۲ خود موضوعات مورد نظر برای نگارش مقالات را مشخص کرد:

vبرگزاری ششمین نشست تخصصی تاریخ شفاهی

ششمین نشست و کارگاه آموزشی روز سه شنبه 19 آبان 1388 در دانشگاه اصفهان با موضوعیت آموزشی و تازیخ شفاهی برگزار خواهد شد

vتاریخ شفاهی در گفت‌وگو با دونالد ریتچ

دونالدريتچ، استاد تاريخ اداره تحقيقات كنگره امريكا که تاكنون با افراد بسياري از جمله سياستمداران و روشنفكران و افراد تأثيرگذار در سطح جهان مصاحبه كرده است،‌ خود در مصاحبه‌اي بلند به انتقال تجربياتش پرداخته است. او در اين مقاله به چنین سوال‌هایی پاسخ داده است: ويژگي يك مصاحبه خوب چيست؟ مصاحبه كننده چگونه بايد آماده شود؟ از اول بايد با چه كسي مصاحبه كرد؟ مصاحبه كننده‌هاي بالقوه را چگونه تشخيص مي‌دهيد؟ و ...

vراهنماي گام به گام تاريخ شفاهي

اين مقاله هم حاصل تجربيات نويسنده است و هم با بهره‌گيري از برخي منابع خارجي به تاريخ شفاهي و‌ توالي تحقيق آن در مصاحبه‌هاي تاريخ شفاهي پرداخته است.

vشگردهاي مصاحبه در تاريخ شفاهي

اين مقاله برآن است باتوجه به تجربه‌ها و مطالعات ميداني كه از مصاحبه با افراد مهم در حوزه‌هاي گوناگون تاريخ معاصر به دست آمده، به شگردهاي مصاحبه در تاريخ شفاهي بپردازد. در واقع اين شگردها در حوزة عمل كاميابي خود را نشان داده‌اند. شگردهايي كه متفاوت از شگردهاي مصاحبه‌هاي ژورناليستي هستند. اين شگردها از پيش از مصاحبه به كار مصاحبه‌گر مي‌آيند و مصاحبه‌گر بايستي همواره در كنش و فعاليت باشد. آنچه در مصاحبة تاريخ شفاهي مدنظر است پروژه و پروسه بودن آن است. سرعت و دقت دو عامل مهم منتج از اين نگاه مي‌باشند. دو عاملي كه از فرصت‌سوزي مي‌كاهد و هم بر عمق مصاحبه مي‌افزايد.

vفراخوان مقاله برای شانزدهمین کنفرانس تاریخ شفاهی، پراگ

انجمن بین المللی تاریخ شفاهی قصد دارد شانزدهمین کنفرانس بین المللی تاریخ شفاهی را تحت عنوان « بین آینده و گذشته: تاریخ شفاهی، حافظه و معنی» به میزبانی جمهوری چک برگزار کند

vبررسی انتقادی برخی مصاحبه‌های انجام‌شده مربوط به تاریخ انقلاب اسلامی



اگرچه فهمیدنی است که ضرورت رفع نیاز مخاطبان به کسب آگاهی از وقایع انقلاب، مراکز مسئول را به انجام مصاحبه با دست‌اندرکاران مبارزه و انتشار محصول آن به صورت خاطرات واداشته، اما شیوة عمومی انجام مصاحبه، ناتوانی یا پرهیز مصاحبه‌گر از چالش با اظهارات پاسخ‌گو، موجب شده که پرسش‌های بنیادینی بی‌پاسخ بمانند و در نهایت تلاش گسترده برای چاپ خاطرات بر ضد خود عمل کرده موجب بی‌اعتباری خاطرات منتشر شده گردد.

در این مختصر با ارائه نمونه‌هایی به ضرورت تغییر شیوه انجام مصاحبه و سودمندی بررسی انتقادی برخی مصاحبه‌های انجام شده مربوط به تاریخ انقلاب اسلامی پرداخته می‌شود.

vچنبره‌ گفتماني و تحريف‌هاي غيرنيت‌مند

اين مقاله براساس تجربه نويسنده و مجموعه‌اي از دوستانش در جمع‌آوري و تحليل اطلاعات گروهي از شهيدان، شكل‌گرفته است. نويسنده در اين تجربه به مانع از نظر خود بزرگي به نام يك نوع گفتمان و زبان رسمي برخورده است كه به مصاحبه‌‌شوندگان و حتي مصاحبه‌كنندگان اجازه استفاده از همه ظرفيت تاريخ شفاهي را نمي‌دهد و اين مقاله در وصف اين مانع نوشته شده است.

vخاطرات‌ حجت‌الاسلام‌ و المسلمین‌ دكتر حسن‌ روحانی‌

مركز اسناد انقلاب اسلامي جلد نخست "خاطرات‌ حجت‌الاسلام‌ و المسلمین‌ دكتر حسن‌ روحانی‌"، شامل خاطرات وي تا مقطع‌ زمانی‌ تسخیر لانه‌ جاسوسی، را منتشر كرده است.

vجستارهایی در منشور تاریخ­نگاری انقلاب اسلامی

من از رئیس وقت سازمان سیا که به­دلیل پیروزی انقلاب اسلامی از کار برکنار شد، پرسیدم: یعنی شما با این همه آدمی که در دنیا دارید، با این همه تجهیزات فوق پیشرفته، با این همه بودجه­ای که صرف می­کنید، نتوانستید انقلاب مردم ایران را پیش­بینی کنید؟ او در پاسخ گفت: آن­چه در ایران روی داده است، یک بی­تعریف است، کامپیوترهای ما آن را نمی­فهمند[2]

جیمی کارتر

vجريان‌ها و سازمان‌هاي مذهبي ـ سياسي ايران

كتاب «جريان‌ها و سازمان‌هاي مذهبي ـ سياسي ايران» با دو هدف عمده نگارش يافته است. يكي، در پي چگونگي رهبري يافتن روحانيت و مرجعيت به نسل انقلابي و در نهايت، جامعه و سياست ايران، و ديگري، رمز ماندگاري مذهب بر قلوب مردم، به رغم فشارهاي دوره­ی رضاشاه و فعاليت دوباره­ی مذهبي‌ها در پي سقوط رضاشاه است. نويسنده در ورود به طرح و بيان مسأله و چگونگي بروز احزاب سياسي و گروه‌هاي مردمي و نيز آشكار شدن فعاليت احزابي كه در تمام مدت گذشته به صورت زيرزميني عمل مي‌كردند، مختصر توصيفي از اوضاع نابسامان اجتماعي و سياسي ايران پس از شهريور 1320 ارائه داده است. او در «مروري آغازين» به طور اجمال با نيم‌نگاهي به دوره­ی خفقان رضاخاني و رضاشاهي، به درستي، آن را دوره‌اي مي‌خواند كه مردم ايران «در غفلت تجدد» فرو رفته بودند و «دين و تبليغات ديني بيش از همه در تنگنا قرار گرفته بود»[1] اما با اين وجود، مبارزاتي جهت زدودن سياهي استبداد انجام پذيرفت و دين و مذهب به كلي در سراشيبي نسيان نيفتاد.

vدرآمدی بر تاریخ­نگاری انقلاب اسلامی

بسم­الله الرحمن الرحیم. با تشکر از دوستان عزیز که وقت خود را در اختیار کتاب ماه تاریخ و جغرافیا گذاشتند. از زوایای گوناگونی می­توان در مورد تاریخ­نگاری انقلاب اسلامی بحث کرد. به نظر من، ما هنوز به صورت متعین و ثابتی از تاریخ­نگاری انقلاب اسلامی دست نیافته­ایم و به علت حضور بازیگران زنده، هنوز در جریان این حادثه قرار داریم؛ البته هم­زمان تاریخ­نگاری انقلاب اسلامی بسیار زنده و فعال است و از وجوه گوناگونی به آن پرداخته می­شود. برای ورود به بحث تاریخ­نگاری انقلاب اسلامی باید یک دسته­بندی از افرادی که در این حوزه قلم می­زنند و نیز سبک و سیاق و روش آنان انجام دهیم. یک دسته­بندی ساده و اولیه می­تواند شامل دو دسته افراد شود. گروه اول کسانی که در جریان انقلاب اسلامی قرار دارند و با آن همراهند و از داخل آن بلند شده­اند و گروه دوم کسانی که خارج از این جریان هستند و به نوعی می­توان گفت خارج از حوزه­ی مدافعان این جریانند. هرچند که حتماً هریک دسته­بندی­های دقیق­تری خواهند داشت. از آقای دکتر رجبی خواهش می­کنم بحث را آغاز فرمایند.

vمصاحبه و کاستی‌های آن

نويسنده، مقاله خود را با توجه به واژه «مصاحبه» و جايگاه آن در رسانه‌ها آغاز كرده است. او توان مصاحبه‌گران را از نخستين مسائل قابل توجه در مصاحبه مي‌داند و در همين محور كاستي‌هاي اين شخصيت و جريان مصاحبه را با توجه به آثار تاريخي شفاهي منتشر شده در سالیان اخير و تجربه مديريتي خود فهرست كرده است. جمله‌هاي پاياني اين مقاله چنين است: به نظر نمي‌رسد در آينده نزديك شاهد‌ مركزي دانشگاهي باشيم كه به آموزش و تربيت مصاحبه‌گر براي تاريخ انقلاب اسلامي بپردازد و يا حداقل دوره‌هاي آموزش كوتاه مدت داير شود.

vتنگناها و ناگزیری‌های مصاحبه‌گر در مصاحبه تاریخ شفاهی

تاریخ شفاهی از سپیده‌دم تاریخ شکل غالب انتقال تجربیات و خاطرات انسان‌ها بوده و در دوران متاخر نیز در پیدایش تاریخ‌نگاری نقش اساسی داشته است. در نیمه دوم سده بیستم با به کارگیری ابزار ضبط صوت استفاده از این شیوه در ثبت خاطرات و تجربیات افراد شکل گسترده‌ای به خود گرفت و از سوی بیشتر رشته‌های علوم انسانی مورد استفاده قرار گرفت. در تحقیق تاریخ شفاهی نقش مصاحبه‌گر، از چنان اهمیتی برخوردار است که چشم‌پوشی از آن این شیوه را از اعتبار خواهد انداخت. از این رو آشنایی با تنگناهای مصاحبه‌گر و تلاش جهت رفع مشکلات و موانع وی در ارتقا و پیشرفت تاریخ شفاهی نقش اساسی ایفا خواهد کرد.

v"گام به گام با انقلاب"

مجموعه دو جلدي "گام‌به گام با انقلاب" شامل تحقيقات و مشاهدات عيني "اكبر خليلي" درباره شكل‌گيري انقلاب اسلامي تا وقوع انقلاب دوم (تسخير لانه جاسوسي آمريكا)، توسط انتشارات سروش به چاپ چهارم مي‌رسد."گام به گام با انقلاب" از نخستين كتاب‌هایي است كه درباره تاريخ انقلاب اسلامي و در روزهای وقایع آن نوشته شده است.

vقوت‌ها و ضعف‌هاي مصاحبه در تاريخ شفاهي (جمع‌بندي تجربيات)

امتيازات و كاربست‌هاي تاريخ شفاهي، گروه‌بندي مصاحبه‌شوندگان از نظر نسبتي كه با حادثه دارند، نقش مكان و موقعيت در مصاحبه، سطح انتظار از تاريخ شفاهي، ميزان اعتبار اظهارات مصاحبه شوندگان، ميزان اعتبار و حجيت اسناد مكتوب و اقدامات تكميلي، عناوين بخش‌هاي اين مقاله است.
در يكي از بندهاي اين مقاله آمده است: طبيعي‌ترين و منطبق‌ترين انتظاري كه مي‌توان از تاريخ شفاهي داشت، شناخت ديدگاه روايتگر و ‌آشنايي با زاويه نگاه او به حادثه مي‌باشد. به عبارت ديگر «ديدن حادثه»‌ با عينك مصاحبه‌شونده، واقع‌بينانه‌ترين انتظار من است كه تقريباً در مصاحبه با هر كسي، با هر مختصات روان‌شناختي و غير آن صادق است. براي دستيباي به نتايجي فراتر از اين، بايد شرايط ديگري فراهم آيد كه متناسب با آن مي‌توان انتظارات را افزايش داد.

vگفت وگو با احمد نفيسي شهردار پيشين تهران

احمدنفيسي متولد 1298 از مديران پيشين سازمان برنامه و شهردار تهران در زمان نخست‌وزيري علي اميني و اسدالله علم و از كارگردانان اصلي گنگرة جنجالي آزادزنان و آزادمردان بود وي به اصرار شاه به سمت شهردار تهران منصوب شد، اما در آذر ماه 1342 بازداشت شد و در محافل سياسي و مطبوعاتي علت اين موضوع اختلاف نظر بين او و پيراسته ــ وزير كشور ــ قلمداد گرديد. البه اين ظاهر قضيه بود و تا اندازه أي با واقعيت فاصله داشت.

vجنگهای ایران و روس

سلسله نبردهايي که در سالهاي 1218 تا 1228 و 1241 تا1243 هجري قمري در منطقة قفقاز صورت گرفت و در تاريخهاي عمومي ايران از آن به جنگهاي ايران و روس ياد شده است، يکــي از درخشان‌ترين حماسه هاي مردمي در برابر اشغال ايران توسط بيگانه به شمار مي‌آيد. آنچه در تاريخهاي عمومي نقل مي‌شود بيشتر معطوف به شکستهاي ايران است و در نوشته‌هاي متأخر کمتر از حماسه‌سازيهاي مردم در برابر بيگانه سخن رفته است.

vتاریخ شفاهی کمیته های انقلاب اسلامی

تمامی انقلاب‌های جهان در روزهای نخست پیروزی نهادی تشكیل می‌دهند تا به پاسداری از اهداف انقلاب بپردازد. با مطالعه‌ی انقلاب‌های مختلف جهان به‌ویژه انقلاب كوبا چنین نهادی را مشاهده می‌كنیم.

vنقد و تحلیل داده‌های مصاحبه

در تاریخ شفاهی، مصاحبه به عنوان یک شیوه مستقیم گردآوری داده‌ها، در مجموع، یک فن بسیار تخصصی است که علاوه بر پرسشگران توانمند مستلزم کاربست روش‌های علمی است.

دستاورد مصاحبه یک رشته داده‌های خام یا روایت است که مانند همه داده‌های تاریخی دیگر نیازمند تصفیه و پالایش‌اند. این مقاله می‌کوشد، روش‌های نقد و پالایش داده‌های مصاحبه را بررسي كند.

vاهميت مصاحبه در تاريخ شفاهي

به نظر نويسنده، مصاحبه در مقوله تاريخ شفاهي بايدها و نبايدهايي دارد كه با الزامات و مشخصات مصاحبه در فرهنگ كار رسآن‌هاي متفاوت است. اين مقاله در اين خصوص به بيان نقاط تشابه و تفاوت كار مصاحبه در تاريخ شفاهي با مصاحبه‌گري در روزنامه‌نگاري يا براي رسانه‌هاي ديداري و شنيداري مي‌پردازد. همچنان‌كه پيش از آن و براي رسيدن به اين نقطه از اهميت نقل و روايت در حوزه انديشه ديني، مصاحبه در بيان نظري و مهارت‌هاي گوش كردن، نوشته شده است.

vمصاحبه و خاطرات، ابزار و بنياد‌هاي تاريخ شفاهي اند

محمدحسين منظور الاجداد ، در نشست سراي اهل قلم گفت: مصاحبه در مقوله تاريخ شفاهي به عنوان ابزار و خاطرات به منظور بنياد، محسوب مي‌شوند. خاطرات جزئي از صورت‌هاي ذهني افراد بوده و امكان فراموشي آن‌ها وجود دارد.

vنقدي بر سازمان ديپلماسي ايران عصر پهلوي

آنچه مي‌خوانيد مروري است بر عملكرد سي سال ديپلماسي وزارت خارجه ايران از سال 1329 تا 1359. مصاحبه‌شونده كه خود از مديران ارشد اين وزارتخانه بوده، باتوجه به ماموريتهاي متعدد و با تكيه بر اطلاعات و تجربيات اداري خود، ساختار داخلي وزارت خارجه، شخصيت عملكرد و روش هر يك از وزراي خارجه و شماري از سفيران ايران را به نقد كشيده است.

vبحث درباره چرايي انقلاب،جنبه انفعالي و كپي‌برداري داشته است

موسي حقاني، رييس موسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران، گفت: مهم‌ترين اصول در بررسي تاريخ‌نگاري انقلاب، بحث درباره چرايي و ماهيت، چگونگي وقوع، ثبت وقايع و رويداد‌ها و درنهايت، نتايج و دستاورد‌هاي انقلاب اسلامي است. بحث درباره چرايي و ماهيت‌هاي انقلاب،در طي اين سي سال‌، بيشتر جنبه كپي‌برداري و انفعالي داشته است.

vتاریخ شفاهی مسجد هدایت

مسجد هدایت‌ به‌ عنوان‌ یكی‌ از كانون‌های‌ مبارزه‌ی‌ سیاسی‌ـ مكتبی‌، سابقه‌ای‌ ممتد و مستمر در بیدارگری‌ و جنبش‌ اجتماعی‌ مردم‌ ایران‌ دارد. اهمیت‌ مسجد هدایت‌ به‌ واسطه‌ی‌ امام‌ جماعت‌ آن‌، یعنی‌ آیت‌الله سیدمحمود طالقانی‌ بوده‌ است‌.

vبه مجنون گفتم زنده بمان(كتاب مهدي باكري)

روايت فتح واژه‌اي آشنا و تداعي‌گر ياد و نام مرتضي آويني است كه از به تصوير كشيدن صحنه‌هاي جنگ تجربه‌اي ارزشمند به ميراث گذاشته است. اين مجموعه در تجربه ديگر تهيه و توليد كتاب با همان موضوع دفاع مقدس روي آورده است

vدردم نهفته بِه ز طبيبان مدّعي

در شمارة 69 مجله گنجينه اسناد، مقاله‏اي به قلم نگارنده و همكارش با عنوان «مقدمه‏اي بر استانداردهاي تاريخ شفاهي» به چاپ رسيد كه در آن نويسندگان كوشيده بودند با هدف فراهم كردن زمينه براي يكسان‏سازي شيوه‏هاي انجام مصاحبه در پروژه‏هاي تاريخ شفاهي، با اتكاء به رويّه‏هاي مورد استفاده در مراكز علمي معتبر جهاني و بهره‏گيري از تجارب و مطالعات انجام شده در پروژه تاريخ شفاهي در سازمان اسناد و كتابخانه ملي، راهكارهايي را به منظور تدوين استانداردهايي در اين دسته از مطالعات ارائه كنند.

vبه مناسبت سالگرد واقعه 18 ارديبهشت دانشگاه تبريز-ناگفته‌هايي از شهيد غلامي

موضع تحقيقي كه من براي درس نهضت‌ها و جنبش‌هاي اسلامي انتخاب كرده بودم، موضوع شهادت شهيد غلامي در حادثه‌ 18 ارديبهشت سال 57 دانشگاه تبريز بود و علت انتخاب اين موضوع اين بود كه قبلا ساكن خيابان شهيد غلامي تبريز بودم و اين ذهنيتي براي انتخاب اين موضوع بود.

vمفهوم و ماهیت مصاحبه در تاریخ شفاهی

بررسی «مفهوم مصاحبه» در گونه نوپای تاریخ‌نگاری موسوم به «تاریخ شفاهی» محور اصلی این مقاله است.

ماهیت مصاحبه به عنوان «ارتباط شفاهی» بر اساس اهداف و رابطه‌اش با کلیت ساختار متن معین می‌شود.

عموما در تاریخ شفاهی مصاحبه به عنوان ابزار اکتشافی (Heuristic Instrument) استفاده می‌شود. در حالی‌ که، در این مقاله تلاش شده است «مصاحبه به مثابه دیالوگ» در تاریخ‌نگاری شفاهی و کلیت مصاحبه‌ها به عنوان روایت تاریخی (روایت تجربی) در نظر گرفته شود.

بنابراین، تاریخ شفاهی در ابتدا باید مصداق تاریخ (Oral History) و سپس منبع و انبانی از اطلاعات (Oral Resources) برای تاریخ‌نگاری باشد.

vدوران انقلاب اسلامي مرحله جديدي در تاريخ‌نگاري ايران است

يك عضو هيأت علمي همايش تاريخ‌نگاري انقلاب اسلامي معتقد است كه دوران انقلاب اسلامي مرحله جديدي در تاريخ‌نگاري ايران و به ويژه تاريخ معاصر ايران محسوب مي‌شود و داراي شاخصه‌هاي متعددي است كه آن را از ادوار گذشته متمايز مي‌كند، بزرگترين ويژگي آن در عرصه سياست تغيير مناسبات تاريخي دولت-ملت است.

vتاریخ نگری و تاریخ نگاری جنگ ایران و عراق

انقلاب اسلامي و دفاع مقدس دو واقعه مهم تاريخ معاصر ايران است كه در تحولات منطقه‌اي و جهاني تأثير شگرفي بر جاي گذاشته است. از بدو پيروزي انقلاب اسلامي محققان و صاحب‌نظران مراكز علمي و امنيتي غرب تلاش‌هاي پيگيري جهت بررسي ابعاد و پيامدهاي انقلاب اسلامي آغاز كردند. جنگ تحميلي عراق عليه ايران و دفاع مقدس مردم ايران در واقع ادامه انقلاب اسلامي بود. همان مردمي كه انقلاب اسلامي را به پيروزي رسانيده بودند در سپيده‌دم پيروزي دفاع از مرزهاي ايران را با گوشت و خون و دندان بر دوش گرفتند. کوشندگاني از همان نسل كه دفاع از كيان اسلامي را بر عهده گرفتند پس از اتمام جنگ گام در تدوين و نگارش تاريخ دفاع مقدس نهادند

vتاریخ شفاهی زندگانی و مبارزات آیت‌الله شهید دكتر بهشتی

با پیروزی انقلاب اسلامی صدایی به گوش ‌رسید كه در آن اعتقاد به توحید و به كارگیری آموزه‌های دینی، شرط رسیدن به سعادت بود. باید گفت كه پیروزی انقلاب اسلامی، بیش از هر چیز مرهون رشادت‌ها و از خودگذشتگی رهبرانی بود كه پیش از ساختن جامعه، به خودسازی پرداخته و درون خود را مزیّن به اخلاق و معنویت كرده بودند. بی‌تردید یكی از برجسته‌ترین این رهبران، «آیت‌الله سید محمّد حسینی بهشتی» است كه در تمامی مراحل پرفراز و نشیب مبارزه و نیز در گذار انقلاب نوپای اسلامی از بحران‌های بنیان‌برافكن سال‌های اولیه‌ی پیروزی، نقشی بی‌بدیل داشت.

vهنر در گرماگرم انقلاب


"سينما و تلويزيون" عنوان كتابي 2 جلدي از مجموعه "هنر در گرماگرم انقلاب" است كه به بررسي بيش از 200 فيلم از سال‌هاي نخست انقلاب اسلامي پرداخته است. اين فيلم به قلم مجيد جعفري لاهيجاني، توسط پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامي به چاپ رسيده است.

vوظيفه تاريخ‌نگار، عبور از ديوار ضخيم سكوت راوي است


محسن كاظمي، نويسنده و پژوهشگر تاريخ انقلاب و دفاع مقدس گفت: از وظايف مورخ در بستر تاريخ شفاهي اين است كه ديوار ضخيم سكوت راويان را شكسته و با ظرافت آن‌ها را به گذشته برگرداند و محتواي ذهني‌شان را استخراج كند.

vتاريخ جنگ، بدون نام جهاد سازندگي معنا پيدا نمي‌كند


عليرضا كمري، مسوول واحد پژوهش دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري و يكي از سخنرانان همايش"تدوين تاريخ شفاهي جهاد سازندگي"، معتقد است تاريخ جنگ سپاه و ارتش، به عنوان 2 كنش‌گر فعال جنگ، بدون ذكر نام جهاد سازندگي، معنا پيدا نمي‌كند.
دومين و آخرين روز اين همايش از ساعت 8:30 صبح چهارشنبه (23 دي 88) در ساختمان شماره 2 وزارت جهاد كشاورزي آغاز خواهد شد.

vزندگي‌نامه شهيد آيت‌الله دكتر محمد مفتح


به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) اين اثر در 6 فصل و عناويني مانند؛ "زندگي‌نامه"، "فعاليت‌هاي علمي، آموزشي و فرهنگي"، "كارنامه سياسي، اجتماعي و تبليغاتي"، "ويژگي‌هاي شخصيتي" و "گزيده‌اي از ديدگاه‌ها و سخنان" به تبيين فرازهايي از زندگي، كارنامه علمي و آموزشي، فعاليت‌هاي مبارزاتي و سيره اخلاقي شهيد آيت‌الله دكتر محمد مفتح، پرداخته است.

vنقش تخیل در مصاحبة تاریخ شفاهی


اين مقاله مبتني بر تجربيات شخصي نويسنده آن در عرصه تاريخ شفاهي است. به نظر نويسنده مصاحبه كننده بايد آن چه را كه راوي مي‌گويد به سرعت در ذهن خود بازسازي كند تا بتواند اولاً در تقابل خيال خود با روايت راوي، آن‌چه به عنوان ناخالصي از تخيل راوي وارد واقعيت شده، بيابد و شناسايي كند. ثانياً خلاء‌هاي روايت را نيز به دست آورد و كاستي‌ها را برشمارد و بر آن‌ها اشراف يابد تا در گفت و شنود به آن‌ها دست يابد.

vچون پنجره سوي آسمان باز شدي


"چون پنجره سوي آسمان باز شدي" به سفارش ستاد "آيه‌هاي ايثار و تلاش" تهيه و شامل 41 خاطره گردآوري شده توسط حسين زكريايي درباره اميرسرلشكر شهيد مسعود منفردنياكي (1308 ـ 1364)، از زبان ملحيه صفربيگلو (همسر شهيد)، حسين حسني سعدي، عباس ميرزايي، حسين خرسندي، محمدباقر نيكخواه، حشمت حسن‌زاده، عبدالحسين والي‌زاده و ديگر همرزمان اين سردار شهيد است.

vوضعيت آموزش و بازتاب فعاليت هاي انجمن اسلامي دانشجويان مسلمان در پوناي هند


از آن زمان كه خواندن و نوشتن بياد دادن و ياد گرفتن را بشر به تجربه آموخت در سرنوشت خود و آيندگانش تاثيرگذار گرديد. لذا شيوههاي آموزشي و تبادل استاد و دانشجو، به طور رسمي و غير رسمي در سرنوشت علمي جوامع نقشي جدي ايفا نمود.

vبايدها و نبايد‌ها در تاريخ شفاهي


اين مقاله در دو بخش مقدمه و بايدها و نبايدها تنظيم شده است. نويسنده در مقدمه آورده است كه: فارغ از اين كه تاريخ شفاهي يك متولد كهن يا امري جديد است، در اين مقاله سعي شده است تا صرفاً به برخي از شيوه‌هاي مصاحبه در تاريخ شفاهي پرداخته شود و آنچه تحت عنوان بايدها و نبايد‌ها در تاريخ شفاهي مي‌گنجد، حاصل چندين سال تجربه نگارنده در مصاحبه با افراد و شخصيت‌هاي گوناگون و در قالب چند صد ساعت مصاحبه در مركز اسناد انقلاب اسلامي و ده‌ها ساعت مصاحبه در قالب پروژه براي وزارت علوم و دانشگاه آزاد اسلامي است.

vمصاحبه‌گري در مورد تاريخ شفاهي


در اين مقاله اهميت تاريخ براي آيندگان، مصاحبه‌ به ويژه در تاريخ شفاهي و شيوه‌هاي مصاحبه بررسي و مصاحبه‌گري توضيح داده شده است. همچنین تنگناهاي مصاحبه روشن و پيشنهاداتي مبني بر آموزش، كار گروهي و دقت نظر در ابعاد ظريف جنگ به مصاحبه‌گران توصيه شده است.

vدریا خانم


خاطرات آذر علامه‌زاده از سال‌های جنگ عراق علیه ایران با تدوین قاسم یاحسینی در قالب کتاب "دریا خانم" توسط انتشارات سوره مهر منتشر ‌شد.

vتاريخ شفاهي؛ ضرورت، منابع، بايدها و نبايدها


اگر بايدها و نبايدهاي مربوط به منبع اصلي (مصاحبه‌شونده) و منابع كمكي (مصاحبه‌كننده، مكان، زمان، اشياء و فضا) رعايت شوند، تاريخ شفاهي حاصل از آن، از اعتبار بالاتري برخوردار خواهد بود.

كليد واژه‌ها: تاريخ شفاهي، مصاحبه‌شونده، مصاحبه‌كننده، منابع اصلي و فرعي.

vمراحل انجام مصاحبه از ديدار نخست تا پايان مصاحبه


اين مقاله به نظر نويسنده‌اش مراحل انجام مصاحبه را از آغاز تا خاتمه دربرمي‌گيرد و نتيجه تجربه‌اي است كه نگارنده در مدت ده سال مصاحبه با راويان متعددي از همه اقشار و گروه‌ها در مركز اسناد انقلاب اسلامي انجام داده است.

مراحل انجام مصاحبه در اين مقاله، چنين طبقه‌بندي شده است: معرفي و تعريف موضوع، مرحله شناسايي و طبقه‌بندي افراد، طرح سوال، ارتباط با راوي، تشكيل جلسه فرهنگي، جلب اعتماد و اطمينان، تشكيل اولين جلسه، پايان مصاحبه.

vپاسياد پسر خاك


پاسياد پسر خاك" در دو فصل پيش از انقلاب و پس از انقلاب تدوين شده و محمد قبادي، در فصل اول به پيشينه خانوادگي، تولد، تحصيل و فعاليت سياسي و آشنايي ابوترابي‌فرد با شهيد سيدعلي اندرزگو پرداخته است.
فصل دوم اين اثر، شرح فعاليت‌هاي سيدعلي‌اكبر ابوترابي در كميته استقبال از امام خميني(ره) و دوران دفاع مقدس و احوال وي در دوران اسارت در زندان‌‌هاي ارتش متجاوز صدام را دربر دارد.

vگلایه خاطره‌نويسان اردبيلي از كلي‌گويي راویان


خاطره‌نويسان اردبيلي، گفت‌وگو با شخصيت‌هاي سياسي و نظامي را به خاطر كلي‌گويي و به حاشيه رفتن، بسيار دشوار خواندند و بر پرهيز از جبهه‌گيري نسبت به گفته‌هاي مصاحبه‌شوندگان تاكيد كردند.\

vراویان بی‌ادعا


یکی از مباحث مطرح در تاریخ شفاهی، مقوله مصاحبه شوندگان و میزان اطلاعات آن‌ها می‌باشد. پژوهشگران تاریخ شفاهی در برخی از موارد به نکاتی اساسی توجه دارند، بخصوص با چه کسانی باید مصاحبه کرد؟ و اطلاعاتی که از راویان مختلف به دست می‌آید از چه درجه اهمیتی برخوردار است؟

vتاريخ شفاهي و شفاهي نگاري بيهقي


به جرأت مي‌توان گفت كه قدر و منزلت و جايگاه ابوالفضل بيهقي و تفكرات تاريخي حداقل در میان پژوهشگران تاریخی به شايستگي شناخته و معرفي نشده است. كتاب تاريخ بيهقي يكي از منابع با ارزش در دوران خود و الگو و نمونه ای براي قرون بعد مي‌باشد. بررسي منابع نوشتاري و محتواي كتاب نشان مي‌دهد كه مندرجات آن يا از مشهودات خود او بوده كه در طي ساليان با دقت تمام به رشته تحرير درآمده يا از اطلاعاتي است كه با كنجكاوي و علاقه فراوان از اشخاص و رجال مطلع وثقه به دست آورده و مهمتراين كه با استفاده ازاین منابع در موردحوادث و وقايع با تيزبيني و اشراف خاص خود اظهارنظر صحيح مي‌نمايد.

vتحلیلی بر روش‌شناسی کمی و کيفی در تاریخ شفاهي


دیر زمانی است که تاریخ شفاهی به عنوان یکی از منابع پژوهشی در کنار منابع اسنادی مورد توجه مراکز پژهشی و محققان تاریخی و سیاسی قرار گرفته‌است. گرچه این موضوع از سابقه مدیدی در غرب برخورد‌ار است اما توجه به آن در کشور ما مربوط به دهه اخیر است. هم‌اکنون مراکز متعددی نظیر مرکز اسناد انقلاب اسلامی، موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی و سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران در داخل کشور و موسسه تاریخ شفاهی‌ هاروارد به مدیریت حبیب لاجوردی (که بیشتر به تدوین تاریخ شفاهی نیروهای سلطنت‌طلب مشغول است) و حميد احمدی در آلمان (تدوین تاریخ شفاهی چپ) در خارج از کشور به این امر مهم مشغول‌اند.

vگفتگو با دبیر ششمین نشست تخصصی تاریخ شفاهی


در نوزده آبان سال جاری نشست تخصصی و کارگاه آموزشی تاریخ شفاهی با همت گروه تاریخ دانشگاه اصفهان برگزار خواهد شد. به همین منظور سایت تاریخ شفاهی ایران در خصوص کم و کیف موضوعات و اهداف نشست مصاحبه ای تلفنی با آقای دکتر علی اکبر کجباف عضو هیئت علمی و گروه تاریخ دانشگاه اصفهان و دبیر این نشست انجام داد . مشروح این گفتگو را در زیر می خوانید.

vاشغال ایران در جنگ جهانی دوم


دکتر باقر عاقلي فرزند حجت الاسلام شيخ محمد فقيه در سال 1308 ش در شهر قزوين متولد شد. تحصيلات دوران ابتدايي و متوسطه خود را در اين شهر گذراند و براي ادامه تحصيل و اخذ گواهي ششم متوسطه وارد مدرسه دارالفنون شد و در سال 1327 ش ديپلم گرفت. در سال 1331 ش از دانشکده حقوق دانشگاه تهران در رشته علوم سياسي و قضايي فارغ التحصيل شد. سپس براي ادامه تحصيل وارد مدرسه علوم اداري شد و در سال 1334 به درجه فوق ليسانس نائل گرديد و در سال 1338 در دانشکده حقوق دانشگاه تهران از رساله دکتراي خود دفاع کرد.

vفراز و فرود مشروطيت ايران


فراز و فرود مشروطيت ايران در گفت و گوي مظفر شاهدي با عبدالله شهبازي (مورخ)

vنقش تاريخ شفاهي در كاربردي كردن علم تاريخ


يكي از مشكلات رشته‌هاي علوم انساني در كشور ايران عدم كاربردي بودن آنها در جامعه و فقدان تعريف جايگاه مناسب براي استفاده از اين علوم است. بسياري از اين مسائل نه به خاطر ناكارآمدبودن رشته‌ها بلكه به علت عدم توجه صحيح به ماهيت استفاده از آنها مي‌باشد كه باعث ايجاد مشكل در تدريس آنها شده است. يكي ازشاخص ترين اين رشته‌ها تاريخ مي‌باشد كه تدريس و فهم آن در تمام مقاطع تحصيلي با مشكل مواجه شده است. مهم‌ترين مسئله‌اي كه امروز در تدوين و استفاده از تاريخ در جامعه روبرو هستيم عدم كاربردي بودن و فقدان نمود عيني چه براي دانشجويان اين رشته و چه براي مخاطبان آن در تمام سطوح مي‌باشد.

vتاریخ نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران از نگاهی دیگر


«نهضت ملی» یا همان «نهضت ملی شدن صنعت نفت در ایران» و پیامدهای آن، به ویژه دوره‌ی نخست‌وزیری دكتر مصدق در سال‌های 1330‌‌ـ 1332 حكایتی است كه بارها و بارها بدان پرداخته شده است. راویان مختلف، پژوهشگران، محققان و مورخان ایرانی و غیر ایرانی سرگذشت وقایع سال‌های دهه‌ی 1320 و اوایل دهه‌ی 1330 در ایران را به همراه تحلیل‌ها و قضاوت‌های گوناگون بیان كرده‌اند و این بار، راوی سرگذشت «نهضت ملی» فردی است كه از نزدیك در كوران حوادث آن نهضت قرار داشته است. این بار قلم روایتگر، در اختیار دكتر محمّدحسن سالمی است تا مشاهدات و تحلیل خود را از وقایع آن روزگار برای نسل امروز و نسل‌های بعد بیان كند.

vمردی كه سایه نداشت


نام خرمشهر ناخودآگاه آدم را یاد «ممد» می‌اندازد كه نبود تا ببیند شهر آزاد گشته و خون یارانش پرثمر گشته است. «ممد» به هنگام «كاشت» بذر فتح را پاشید و فرماندهی «داشت» را برعهده داشت و اگر او نبود، برداشتن هم نبود اما... اما «برنداشت»!؟ نبود موقع «برداشت»... نبود!

vنقش دانشگاه ها در گسترش تاریخ شفاهی


بازنگري مجددي در برداشت از علم تاريخ و تدريس مبتني بر فرضيات، عينيت بخشيدن به انگاره ها و نمادسازي تاريخي در سطوح مختلف جامعه به منظور هويت بخشيدن ديني و ملي و پر كردن گسست‌هاي بيم نسلها از ضروريتهاي انكارناپذير وجود تاريخ شفاهي است.

vتاريخ، خاطره، افسانه


نگاهي به تاريخ، خاطره، افسانه را با اين گفته مشهور ارسطو آغاز مي‌کنيم که «تمايز مورخ از شاعر در اين نيست که مورخ به نثر مي‌نگارد و شاعر به نظم. تاريخ هرودت را مي‌توان به گونه‌اي به نظم آورد که همچنان از مصاديق تاريخنگاري باشد. آنچه تاريخنگار را از شاعر متمايز مي‌کند آن است که تاريخنگار درباره اموري مي‌نگارد که در واقع روي داده‌اند، حال آنکه شاعر درباره رويدادهايي مي‌سرايد که ممکن است روي دهند.» تعريف ارسطو از تاريخنگاري به مثابه تصوير«امور تحقق يافته» بيشتر معطوف به توصيف زندگي واقعي مردمان و سرگذشت تاريخ سازان است. چنانكه کارلايل، مورخ برجسته قرن نوزدهم، هنوز براين باور بود که تاريخنگاري و سرگذشت مردان بزرگ چنان با يکديگر پيوند خورده‌اند که «تاريخ جوهر سرگذشت‌هاي بيشمار است.»

vتاريخ شفاهي از منظر هم‌ساني در زبان و گفتار


. شناخت و آگاهي، هدف غايي در ثبت خاطرات و نگارش تاريخ شفاهي است. نقش زبان، گويش و لحن در ادراك مفاهيم و مضامين ذهني به تحقيق دريافته شده است.

دريافت مضامين كلمات و مفهوم جملات در زبان مصاحبه‌شونده بسيار مهم است؛ و اين دريافت نمي‌تواند به طور كامل صورت پذيرد مگر اين‌كه مصاحبه‌كننده با عنايت به موقعيت شخص از همساني زباني نيز بهره ببرد.

گفت‌وگوي دو نفري با توجه به منشاء و ساختار روان‌شناختي آن بايد مشخصات دستور زباني ويژه‌اي داشته باشد. زيرا گفت‌وگوي دو نفري از انگيزه و انديشه‌ دروني آماده‌ا‌ي نزد مصاحبه‌شونده مايه‌ نمي‌گيرد.

زبان‌هاي گفتاري رمزگان‌هايي هستند كه با به كارگيري مجراي صوتي و در مدتي بس دراز شكل گرفته‌‌اند. تفاوت‌هاي فرهنگي و عدم همساني زباني موجب بدفهمي نشانه‌هايي مي‌شوند كه ظاهراً روشن به نظر مي‌رسند.