آسیب‌شناسی آموزش تاریخ شفاهی در ایران

ابوالفضل حسن‌آبادی

بررسی وضعیت آموزش تاریخ شفاهی در ایران نشان می‌دهد که این حوزه، نسبت به بسیاری از کشورها، به‌ویژه در آسیا، از موقعیت مناسبی برخوردار است. این وضعیت مرهون فعالیت مراکز تاریخ شفاهی، سازمان‌های مردم‌نهاد و انتشار کتاب‌های متعدد در این زمینه است. در این میان، نقش هفته‌نامه تاریخ شفاهی به‌عنوان نشریه‌ای ترویجی در اطلاع‌رسانی فعالیت‌ها و انتشار مطالب علمی، برجسته است. به نظر می‌رسد آموزش تاریخ شفاهی به مرحله‌ای رسیده که...

عبور از آخرین خاکریز - 2

دکتر احمد عبدالرحمن

روزی که سوار بر یک خودرو نظاره‌گر زمین‌های زیر کشت، دشت‌ها و تپه‌های «حمرین» بودم، تصور نمی‌کردم به سوی سرنوشتم و یا بهتر بگویم به سمت مهم‌ترین نقطه عطف زندگیم پیش می‌روم. زمان دقیقاً اکتبر 1979 بود و از خدمت سربازیم کمتر از دو ماه سپری می‌شد. بعد از گذرانیدن دوره آموزش‌های اصلی در پادگان «الرشید» واقع در جنوب بغداد، راهی خانقین شدم تا به یگان نظامی مربوطه ملحق شوم. قابل ذکر است که خانقین هفت کیلومتر از اراضی ایران فاصله دارد.

پاسخ کارشناسان به سؤالات تاریخ شفاهی

100 سؤال/17

از دغدغه‌های اصلی مورخان شناخت و فهم درست تاریخ بوده است. در این فرایند، به جهت توسعۀ دانش و تکثر موضوعات مورد مطالعۀ آن‌ها در دهه‌های اخیر، رویکرد «تاریخ فرهنگی» مطرح شد. در این شیوه بین‌رشته‌ای، از یافته‌ها و روش‌های علوم مرتبط به تاریخ استفاده می‌شود. این شاخه از دانش، به تاریخ و فرهنگ از پایین و دور از نخبگی سنتی می‌پردازد.

خاطرۀ علی تحیری از یک مانور نظامی

به انتخاب: فائزه ساسانی‌خواه

بعد از اتمام دوره‌های مختلف نظامی و یادگیری فنون متعدد، بنده به‌عنوان یک ارتشی متخصص، در مانورها و عملیات‌های مختلفی حضور داشتم. از جمله، سال 1340، مهندس ملک‌عابدی که اولین وزیر اصلاحات و نماینده شاه بود، در مسیر شیراز به فیروزآباد ترور شد. بعد از این اتفاق، شاه دستور داد مانوری در منطقه انجام شود. یک تیم هم از واحدهای چتربازی ارتش تهران برای انجام مانور به شیراز اعزام شد که بنده در آن حضور داشتم.

خاطرات تیمول دردوش

تیمول دردوش، سرباز عراقی دوران جنگ تحمیلی ارتش صدام علیه ایران، مهمان دویست‌وهشتادمین برنامه شب خاطره (خرداد 1396) بود. خانم رنجبر، مترجم و امین قدمی، کارگردان مستند «سیاه» هم به همراه تیمول دردوش حضور داشتند. تیمول بعد از سلام و احوال‌پرسی از حاضران خواست به یک سرباز عراقی که مجبور بود در جنگ شرکت کند، به چشم یک مظلوم نگاه کنند نه یک ظالم.

الگوهای کاربردی در زمینه شبیه‌سازی متون به قلم‌های فاخر و صاحب‌سبک،

ذیل استفاده از ابزار هوش مصنوعی در ادبیات پایداری

حسن بهشتی‌پور

فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی مولد، در سال‌های اخیر نه‌تنها حوزه‌های علمی و صنعتی، بلکه قلمروهای حساس فرهنگ، حافظه تاریخی و ادبیات را نیز دگرگون کرده‌اند. یکی از مهم‌ترین این قلمروها، ادبیات پایداری است؛ ادبیاتی که روایتگر رنج، مقاومت و تجربه‌های زیسته انسان‌هایی است که در بستر جنگ، اسارت، سرکوب و بحران‌های جمعی زیسته‌اند و در برابر دشمن به هر طریقی که می توانند مقاومت می کنند.

عبور از آخرین خاکریز - 1

دکتر احمد عبدالرحمن

از این هفته کتاب «عبور از آخرین خاکریز»: خاطرات پزشک اسیر عراقی به نام «دکتر احمد عبدالرحمن» با ترجمه محمدحسین زوارکعبه را می‌خوانیم. این کتاب، نخستین بار در سال 1368 توسط انتشارات حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی منتشر شد. اوایل سال 1978 میلادی، روند حوادث و رخدادها در جهان اسلام، به طور عمومی و جهان عرب، به صورت اختصاصی در ضمن تشدید و گسترش فعالیت‌های رسانه‌های تبلیغاتی دولتی طی سال‌های اخیر در جهت وارونه جلوه دادن حقایق، مایۀ یأس و ناکامی بود. امت اسلامی بدترین مراحل تاریخی خود را پشت سر می‌گذاشت.

پاسخ کارشناسان به سؤالات تاریخ شفاهی

100 سؤال/16

تاریخ شفاهی و تاریخ رسمی دو رویکرد مکمل و در عین حال گاه انتقادی در فهم گذشته‌اند. تاریخ رسمی عمدتاً بر اسناد مکتوب، آرشیوهای دولتی و روایت‌های مسلط تکیه دارد و می‌کوشد تصویری منسجم و ساختاریافته از رویدادهای تاریخی ارائه دهد، اما ممکن است تجربه‌های زیسته و صداهای حاشیه‌ای را نادیده بگیرد. در مقابل، تاریخ شفاهی با تمرکز بر خاطرات و روایت‌های فردی، تاریخ را از پایین به بالا روایت می‌کند و ابعاد انسانی، عاطفی و روزمره رویدادها را آشکار می‌سازد.

خاطرات سیدمسعود شجاعی طباطبایی

سیدمسعود شجاعی طباطبایی، کاریکاتوریست بین‌الملل، مهمان دویست‌وهشتادمین برنامه شب خاطره (خرداد 1396) بود. شجاعی گفت: «وقتی یک کاریکاتوریست بخواهد خاطره تعریف کند، تصور کنید چه اتفاقی خواهد افتاد! کاریکاتوریست‌ها معمولاً تصویری هستند. دوست عزیزمان مطلبی در مورد آقای نادر نادری فرمودند. جا دارد بگویم من چند سال توفیق این را داشتم در تبلیغات پایگاه و عملیات خیبر، خدمت نادر نادری باشم.