تاریخ شفاهی نظامی و تاریخ شفاهی جنگ
از تفاوت مفهومی تا مرزبندی پژوهشی
دکتر ابوالفضل حسنآبادی
تاریخ شفاهی در دهههای اخیر به یکی از مهمترین روشهای پژوهش تاریخی تبدیل شده است. روشی که با تکیه بر روایتهای انسانی تجربههای زیسته و حافظه فردی، امکان بازسازی لایههایی از گذشته را فراهم میکند که در اسناد رسمی ثبت نشدهاند. در میان شاخههای مختلف تاریخ شفاهی، دو حوزه تاریخ شفاهی نظامی و تاریخ شفاهی جنگ جایگاه ویژهای دارند.بررسی تفاوتها در روش تاریخ شفاهی انقلاب و جنگ
حسن بهشتیپور
تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی و تاریخ شفاهی جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، هر دو از ارکان بنیادین ثبت روایتهای غیر رسمی از دو دوره حساس تاریخ معاصر ایران هستند. اما آیا روشهای گردآوری، مصاحبه و تدوین در این دو حوزه یکسان هستند؟ اگرچه در ظاهر و گاهی در اجرا بسیاری از پژوهشگران و تدوینگران از الگوهای روششناختی مشابه در هر دو حوزه استفاده میکنند، در عمل تفاوتهای عمیق و بنیادینی میان این دو وجود دارد که تعمیم یک روش به هر دو حوزه، نهتنها دقیق نیست، بلکه میتواند به تحریف روایت یا حذف صداهای مهم بینجامد.تاریخ شفاهی و تابآوری اجتماعی در زمانهای سخت
دکتر ابوالفضل حسنآبادی
زمانهای سخت اعم از جنگ، نسلکشی، آوارگی اجباری، همهگیری یا خشونت ساختاری، سیل و زلزله اغلب با انباشت خاطرات سخت همراهند که به دلیل ترس، فشارهای روحی، محرومیت اجتماعی یا فقدان بستر مناسب، ناگفته میمانند. تاریخ شفاهی بهمثابه روشی گفتوگومحور و مبتنی بر عاملیت راوی، کارکردهای منحصربهفردی در مواجهه با این بحرانها دارد.گذار از خاطره به دانش تاریخ شفاهی دفاع مقدس
مروری بر راهبردهای علمی و اجرایی برای غلبه بر فرسایش حافظه راویان
حسن بهشتیپور
چهار دهه از پایان جنگ تحمیلی میگذرد. نسلی که با گوشت و پوست و استخوان خود آتش و فولاد را لمس کرد، اکنون در واپسین ایستگاههای میانسالی و سالمندی است. مسئله «فرسایش حافظه» دیگر یک فرضیه نیست؛ به یک واقعیت بالینی و عینی تبدیل شده است. بسیاری از راویان، در مورد جزئیات زمان، مکان و ترتیب رویدادها را خطا میکنند؛ گاهی حتی نام همرزمان در لایههای عمیقتر حافظه پنهان میشود.اعتبارسنجی؛ چالشها و ضرورتها
حمید قزوینی
جایگاه حقیقت در تاریخ شفاهی کجاست؟ درستیِ روایت چگونه قابل تشخیص است؟ آیا راستیآزمایی اهمیت دارد؟ اگر در بیان پارهای گزارشها اغراق شده باشد، چگونه قابل تشخیص است؟ آیا ثبت دقیق واقعه از طریق ثبت روایت، امکان پذیر است؟ معمولاً خوانندگان و بهرهبرداران آثار تاریخ شفاهی با این پرسشها مواجه هستند و بعضاً با تردیدهایی درباره برخی آثار تاریخ شفاهی روبهرور میشوند.اعتباربخشی به تاریخ شفاهی از امکان تا ضرورت
دکتر ابوالفضل حسنآبادی
تعامل بین مباحث سندشناسی در اسناد مکتوب با مبحث تاریخ شفاهی یک رابطه دوسویه میباشد. سندشناسی از اهمیت زیادی در شناخت اسناد برخوردار است و در واقع مؤلفههای سندشناسی، کلید بیرونی بررسی اسناد و تأییدکننده اصالت و اعتبار آن هستند.نقاط ضعف و قوت ترجمه کتابهای تاریخ شفاهی در ایران
دکتر ابوالفضل حسنآبادی
همزمان با نهادینهشدن تاریخ شفاهی در فضای دانشگاهی ایران، موج ترجمه آثار بینالمللی شتابی دوچندان یافته است. مقاله حاضر با عبور از آمارهای کمی، تخصص مترجمان و دقت علمی آثار ترجمهشده را به چالش میکشد تا عیار واقعی این منابع را در غنای ادبیات پژوهشی معاصر بسنجد.بررسی کارکرد آموزشی کتابهای خاطرات دفاع مقدس در دانشگاهها و مدارس
محمدمهدی بهداروند
چهار دهه از پایان جنگ تحمیلی گذشته است، اما زخمها، یادها و روایتهای آن سالها هنوز در رگهای جامعه ایران جریان دارند. جنگ اگرچه پایان یافت، اما «روایت جنگ» پایانناپذیر بود. در دهه شصت، جبهه میدان اصلی تجربه و حضور بود. رزمندگان با جان خود از مرزهای کشور دفاع کردند و مردم در پشت جبهه با ایثار و مقاومت همسنگر آنان شدند. اما وقتی صدای سلاحها خاموش شد، پرسش مهمی پیش آمد: چگونه باید این تجربه عظیم به نسلهای بعد منتقل شود؟آسیبشناسی آموزش تاریخ شفاهی در ایران
ابوالفضل حسنآبادی
بررسی وضعیت آموزش تاریخ شفاهی در ایران نشان میدهد که این حوزه، نسبت به بسیاری از کشورها، بهویژه در آسیا، از موقعیت مناسبی برخوردار است. این وضعیت مرهون فعالیت مراکز تاریخ شفاهی، سازمانهای مردمنهاد و انتشار کتابهای متعدد در این زمینه است. در این میان، نقش هفتهنامه تاریخ شفاهی بهعنوان نشریهای ترویجی در اطلاعرسانی فعالیتها و انتشار مطالب علمی، برجسته است. به نظر میرسد آموزش تاریخ شفاهی به مرحلهای رسیده که...الگوهای کاربردی در زمینه شبیهسازی متون به قلمهای فاخر و صاحبسبک،
ذیل استفاده از ابزار هوش مصنوعی در ادبیات پایداری
حسن بهشتیپور
فناوریهای نوین، بهویژه هوش مصنوعی مولد، در سالهای اخیر نهتنها حوزههای علمی و صنعتی، بلکه قلمروهای حساس فرهنگ، حافظه تاریخی و ادبیات را نیز دگرگون کردهاند. یکی از مهمترین این قلمروها، ادبیات پایداری است؛ ادبیاتی که روایتگر رنج، مقاومت و تجربههای زیسته انسانهایی است که در بستر جنگ، اسارت، سرکوب و بحرانهای جمعی زیستهاند و در برابر دشمن به هر طریقی که می توانند مقاومت می کنند.1
...
آخرین مطالب
پربازدیدها
100 سؤال/41
نوستالژی (احساس عاطفیِ دلپذیر همراه با نوعی دلتنگی نسبت به موقعیتی در گذشته) چه تأثیری بر تداعی خاطرات و شکلگیری روایت دارد؟در مصاحبههای تاریخ شفاهی، نوستالژی نقش کلیدی در زنده کردنِ خاطرات و فعالسازی حافظه بلندمدت ایفا میکند. یادآوری گذشته معمولاً بازگویی احساسات و تجربههای عاطفی را همراه دارد. گاهی پرسشهای مصاحبهکننده سبب برانگیخته شدن خاطرات و احساساتی میشود که ممکن است خوشایند یا آزاردهنده باشند.
