پاسخ کارشناسان به سؤالات تاریخ شفاهی

100 سؤال/35

آیا همدلیِ مصاحبه‌کننده با راوی، به بی‌طرفی پژوهش تاریخی آسیب می‌رساند؟

اغلب، جلسات مصاحبه طولانی و متعدد می‌شود. پس از اینکه مصاحبه‌شونده اعتماد کرد و به اصل مطلب رسیدیم، ناخودآگاه همدلیِ مصاحبه‌کننده با راوی نیز شکل می‌گیرد. این بخش مهمی از مصاحبه‌های تاریخ شفاهی است. به خاطر اعتماد دوسویه، این همدلی کمک می‌کند روایت، کامل و بدون کم‌وکاست بیان شود. بنابراین همدلی با راوی نه تنها به پژوهش تاریخ شفاهی آسیب نمی‌زند، بلکه باعث می‌شود روایت همه‌جانبه و کامل بیان شود.

خاطرات جواد پویانفر

سید جواد پویانفر، سرتیپ خلبان و جانباز دفاع مقدس، مهمان دویست‌وهشتادوپنجمین برنامه شب خاطره (آبان 1396) بود. او درباره عملیات هوایی و اسارت در زندان بالغرفه خاطره گفت. پویانفر گفت: «27 شهریور 1359، چهار روز قبل از آغاز جنگ، ما باید می‌رفتیم و هدف‌مان را می‌زدیم. دلیل حمله ما در آن روز این بود که ارتش دولت وقت عراق سنگرهایی را کنده بود، مقداری از خاک ما را گرفته و از مرزهای ما گذشته بود.

اسناد و تصاویر کتاب «تا آن ستاره» (بخش سوم و پایانی)

روایتی از زندگی و مبارزات زهرا شجاعی

به بخش سوم و پایانی از مجموعه اسناد و تصاویر کتاب «تا آن ستاره» به قلم طیبه پازوکی رسیدیم. در این بخش، مستنداتی از دوران پختگی و حضور زهرا شجاعی در عرصه‌های کلان مدیریتی و سیاست‌گذاری به چشم می‌خورد.

گزارش پانزدهمین همایش تاریخ شفاهی؛ دین و فرهنگ -1

شکل‌گیری جریان‌های مستقل تاریخ شفاهی در قم

مریم اسدی جعفری

به گزارش سایت تاریخ شفاهی، پانزدهمین همایش تاریخ شفاهی ایران با موضوع «دین و فرهنگ»، صبح پنجشنبه (21 خرداد 1405) با مشارکت انجمن تاریخ شفاهی ایران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی و مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم، در هتل فدک این شهر برگزار شد. «دکتر علی ططری»، دبیر انجمن تاریخ شفاهی ایران در آغاز این مراسم، با مرور بر روند برگزاری پانزدهمین همایش تاریخ شفاهی ایران، از انتشار فراخوان تا داوری مقالات و برگزاری پیش‌نشست‌ها اظهار داشت...

عبور از آخرین خاکریز - 19

دکتر احمد عبدالرحمن

سر بر بالین گذاشته در اندیشه علل و انگیزه این نقل و انتقال‌ها فرو رفتم تا اینکه غرق در عالم خواب و رویاهایی دلپذیر شدم. هنگام صبح از رختخواب برخاسته و بی‌درنگ به سمت جاده خیره شدم تا ببینم چه اتفاقی در آنجا رخ می‌دهد. دو طرف جاده بین‌المللی را ده‌ها دستگاه تانک، خودروی زرهی، تجهیزات پدافندی موسوم به «شلیکا» و اتوموبیل‌هایی گوناگون اشغال کرده بودند.

روایت نخستین جایزه کتاب دفاع مقدس

گفت‌وگو با محمدقاسم فروغی جهرمی

گفت‌وگو و تنظیم: مریم اسدی جعفری

محمدقاسم فروغی جهرمی، اولین مدیر ادبیات بنیاد حفظ آثار، از شکل‌گیری نخستین دوره انتخاب بهترین کتاب دفاع مقدس می‌گوید. او روایت می‌کند که چگونه با پیشنهاد به مهدی چمران، ۳۳۸ اثر منتشرشده میان سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۹ را جمع‌آوری کردند و با چالش‌های تعریف گونه‌های ادبی و داوری آثار مواجه شدند.

پاسخ کارشناسان به سؤالات تاریخ شفاهی

100 سؤال/34

در تدوین متن تاریخ شفاهی تا چه اندازه مجاز به استفاده از شیوه‌های روایت‌پردازی (هرچند ساده) هستیم؟

روایت‌پردازی در تاریخ شفاهی یعنی تدوین‌کننده به توصیف و تحلیل روایت بپردازد و تخیلات ذهنی خود را مکتوب نمایند. به نظر می‌رسد در آثاری که صرفاً در زمینه تاریخ شفاهی تولید می‌شوند، روایت‌پردازی چندان مطلوب نیست؛ زیرا تدوین‌کننده نسبت به وفاداری در متن اصلی احساس مسئولیت دارد و هرگونه دستبرد در روایت، نوعی تحریف در تاریخ محسوب می‌شود

خاطرات رحیم افشار

رحیم افشار، رزمنده دفاع مقدس و راوی کتاب «سایه تاک»، مهمان دویست‌وهشتادوچهارمین برنامه شب خاطره (مهر1396) بود. او درباره پاتک دشمن در سالگرد تأسیس حزب بعث عراق خاطره گفت. نبوی گفت: «بنده حقیر، یادگار یازده نفر از مجموعه پرسنلی هستم که 1362 وارد دسته خمپاره 120 میلی‌متری شدند و 1367 که جنگ تمام شد، دو نفر از جمع یازده نفر باقی مانده بودیم.

تاریخ شفاهی و تاب‌آوری اجتماعی در زمان‌های سخت

دکتر ابوالفضل حسن‌آبادی

زمان‌های سخت اعم از جنگ، نسل‌کشی، آوارگی اجباری، همه‌گیری یا خشونت ساختاری، سیل و زلزله اغلب با انباشت خاطرات سخت همراهند که به دلیل ترس، فشارهای روحی، محرومیت اجتماعی یا فقدان بستر مناسب، ناگفته می‌مانند. تاریخ شفاهی به‌مثابه روشی گفت‌وگومحور و مبتنی بر عاملیت راوی، کارکردهای منحصربه‌فردی در مواجهه با این بحران‌ها دارد.

عبور از آخرین خاکریز - 18

دکتر احمد عبدالرحمن

انسان وقتی می‌شنود خسارات وارده به شهر بزرگی نظیر خانقین که مدت 14 ساعت زیر آتش توپخانه قرار داشت از تعداد کمی کشته و مجروح تجاوز نمی‌کند، در شگفت می‌ماند. در مورد ساختمان‌ها و ملک‌ها صادقانه بگویم جز شکاف بزرگی در سقف ساختمان فرمانداری خانقین ـ که بر اثر اصابت خمپاره قبل از شروع ساعت کار اداری بوجود آمده بود ـ ضایعات دیگری مشاهده نکردم.