سیصدوهفتادوسومین شب خاطره - 1

تنظیم: سایت تاریخ شفاهی ایران

سیصدوهفتادوسومین برنامه شب خاطره با خاطره‌گویی آزادگانی چون نبی‌الله احمدلو، محمد هادی، محمود شعبانی، علی مرادی، محسن جنت، هادی ایزی و عباس پیرهادی عصر پنج‌شنبه ۱ آبان ۱۴۰۴ در تالار سوره حوزه هنری برگزار شد. اجرای این شب خاطره را داوود صالحی برعهده داشت. راوی اول درباره عملیات کربلای ۵ گفت: شاید این عملیات در میان همه عملیات‌ها، شدیدترین و سخت‌ترین درگیری نظامی در هشت سال دفاع مقدس بود که نتیجه آن در نهایت به قطعنامه ۵۹۸ انجامید.

مقایسه تاریخ شفاهی رسمی (نهادها) با تاریخ شفاهی غیررسمی (مردمی، شخصی)

محمدمهدی بهداروند

تاریخ شفاهی به عنوان روشی بی‌واسطه و انسانی برای ثبت وقایع و تجربه‌های تاریخی، طی چند دهه اخیر اهمیت فزاینده‌ای یافته است. این روش به پژوهشگران امکان می‌دهد صدای کسانی شنیده شود که در تاریخ رسمی کمتر جای داشته‌اند یا روایت‌هایشان نادیده گرفته شده است. در ایران، تاریخ شفاهی را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد که در این یادداشت با عنوان مقایسه تاریخ شفاهی رسمی (نهادها) با تاریخ شفاهی غیررسمی (مردمی، شخصی) بررسی می‌شوند.

شانه‌های زخمی خاکریز - 33

صباح پیری

سه شب بعد، حاجی، من و یکی دیگر از بچه‌ها را به شهر ماوت برد. قرار بود همان شب عملیات شود. ما با تجهیزات شب را در کلبه‌ای به خواب رفتیم. نیمه‌های شب، غرش توپخانه از شهر بلند شد. عملیات بیت‌المقدس 3 شروع شده بود. مرحله اول عملیات تسخیر کوه «قمیش» بود و بعد سلسله ارتفاعات دیگری که نامشان یادم نیست. حاجی بعد از نماز برای پیدا کردن مکانی جهت احداث پست امداد حرکت کرد.

پاسخ کارشناسان به سؤالات تاریخ شفاهی

100 سؤال/14

مصاحبه تاریخ شفاهی از نظر هدف و ساختار تفاوت اساسی با دیگر مصاحبه‌ها اعم از خبری یا رسانه‌ای دارد. هدف اصلی در تاریخ شفاهی، ثبت و ضبط بخشی از یک روایت تاریخی بر پایۀ تجربه افراد در مسائلی است که جزو شاهدان یا مسببان وقایع محسوب می‌شوند. در این نوع مصاحبه‌ها، گفته‌های مصاحبه‌شونده به‌عنوان شاهد یا کنشگر تاریخی، به‌منزله سندی برای آینده تلقی می‌شود. به همین دلیل، زمان و مکان انجام مصاحبه نقش ویژه‌ای در ثبت اطلاعات دارد.

مجموعه دو جلدی

توپخانه سپاه پاسداران

روایت یعقوب زهدی

محیا حافظی

کتاب توپخانه سپاه پاسداران، ماحصل ۲۹ جلسه گفت‌وگوی تاریخ شفاهی است که توسط مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس در دو جلد منتشر شده است. این اثر، روایتی مستند از زندگی و تجربیات سردار یعقوب زهدی است. وی در دوران دفاع مقدس، مسئولیت‌های کلیدی در راه‌اندازی، توسعه و فرماندهی توپخانه سپاه را بر عهده داشت و پس از شهیدان حسن طهرانی‌مقدم و حسن شفیع‌زاده، سومین فرماندۀ این واحد تخصصی بود.

نگاهی به کتاب پیشگامان وادی نور

غلامرضا عزیزی
عضو هیئت علمی (بازنشسته)، پژوهشگر تاریخ شفاهی

در مواردی مشاهده شده که «مقدمه» یکی از اجزای کمتر مورد توجه در کتاب‌های تاریخ شفاهی است. اگر مقدمه را شامل مطالب توضیحی تدوینگر یا مصاحبه‌کننده (یا هر شخصی دیگر) بدانیم که در آن چگونگی به‌وجود آمدن کتاب را شرح داده است، در این حالت خواننده چه انتظاراتی از مقدمۀ کتاب مصاحبه‌های تاریخ شفاهی که به روش جلسه‌محور منتشر شده‌اند، دارد؟

ترجمه در تاریخ شفاهی و آسیب‌های احتمالی

حمید قزوینی

ترجمۀ متون قدمتی دیرینه دارد و از زمانی که انسان دایره ارتباطش را از محدودۀ اطراف خود گسترش داد، آغاز و روز به روز بر ابعاد آن افزوده شد. این کار نقش مهمی در رشد انسان و ارتقای زندگی او و شکل‌گیری تمدن‌های بشری داشته است. مترجمان نه تنها به تسهیل ارتباطات انسانی کمک کرده‌اند که موجب انتقال فرهنگ‌ها، ایده‌ها، علوم، هنر، ادبیات و دانش و معرفت در طول تاریخ شده‌اند. در واقع بدون مترجمان، بسیاری از پیشرفت‌های علمی و فرهنگی ممکن نبود.

شانه‌های زخمی خاکریز - 32

صباح پیری

مدتی گذشت و روزهای جدایی ما از سرزمین شلمچه فرا رسید. آسمان این نقطه از زمین، ستاره‌های زیادی را از ما، در آلبوم سرمه‌ای‌رنگ خود به یادگار گذاشت. خاک شلمچه، آغوش باز بهشت بود؛ سرزمین همواره شهادت که دست‌های بچه‌ها خیلی راحت به خدا می‌رسید. دستانِ: «داود رحیمی»؛ کسی که بعد از شهادتش وقتی بچه‌ها بر سر مزار او حاضر شدند، او را با لباس روحانی در عکس دیدند. هیچ‌کس در طول مدت حضورش در جبهه نمی‌دانست که او طلبه است.

نگاهی به کتاب «تاریخ شفاهی ۴۰ ساله ...»

غلامرضا عزیزی
عضو هیئت علمی (بازنشسته) پژوهشکده اسناد، پژوهشگر تاریخ شفاهی

یکی از فرضیه‌های اصلی در خصوص چرایی رشد و گسترش تاریخ شفاهی در دوران جدید به این مسئله بازمی‌گردد که تاریخ شفاهی بهترین ابزار برای پرداختن به موضوع‌های کمتر شناخته شده تاریخ معاصر است. موضوع‌هایی که به‌ویژه به دلیل آن‌که اطلاعات چندانی از آن‌ها در دست نیست کمتر بدان‌ها پرداخته‌شده است. با اتکا پذیرش و اتکا به این فرض، تاریخ‌شفاهی می‌تواند ابزار و روشی مناسب برای ورود به بحث تاریخ‌نگاری نظامی باشد.

پاسخ کارشناسان به سؤالات تاریخ شفاهی

100 سؤال/13

پیش از ارزیابی روایت، باید احتمال سوگیری راوی سنجیده شود؛ زیرا پشیمانی از مدیریت گذشته، فراموشی، تغییر جایگاه اجتماعی یا میل به اثبات خود می‌تواند روایت را جهت‌دار کند. برای جلوگیری از تحریف، روایت باید مدیریت شود. راهکارها: ایجاد اطمینان خاطر درباره تصمیم‌های زمان واقعه، اصلاح خطاهای حافظه با گفت‌وگو و اطلاعات درست، یادآوری منزلت گذشته به فردی که اکنون جایگاه بالاتری دارد، توضیح بی‌طرفی کار برای کسی که جایگاهش کاهش یافته است...