نگاهی به کتاب «تاریخ شفاهی ۴۰ ساله ...»

غلامرضا عزیزی
عضو هیئت علمی (بازنشسته) پژوهشکده اسناد، پژوهشگر تاریخ شفاهی

یکی از فرضیه‌های اصلی در خصوص چرایی رشد و گسترش تاریخ شفاهی در دوران جدید به این مسئله بازمی‌گردد که تاریخ شفاهی بهترین ابزار برای پرداختن به موضوع‌های کمتر شناخته شده تاریخ معاصر است. موضوع‌هایی که به‌ویژه به دلیل آن‌که اطلاعات چندانی از آن‌ها در دست نیست کمتر بدان‌ها پرداخته‌شده است. با اتکا پذیرش و اتکا به این فرض، تاریخ‌شفاهی می‌تواند ابزار و روشی مناسب برای ورود به بحث تاریخ‌نگاری نظامی باشد.

نقد و بررسی کتاب

شیوه‌نامه تاریخ شفاهی/ سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، پژوهشکده اسناد

غلامرضا عزیزی
عضو هیئت علمی (بازنشسته) پژوهشکده اسناد، پژوهشگر تاریخ شفاهی

ضرورت تدوین شیوه‌نامه و ارائه روش‌های کار در هر پیشه و حرفه‌ای، مورد توجه همه کسانی است که خود روزی در ابتدای مسیر آن پیشه و حرفه قرار داشته و نیازمند دستنامه‌هایی بوده‌اند که راهنمای عمل و اقدام‌شان باشد و راه و روش درست کار را به آنها بیاموزد و از خطا و آزمون ایمن‌شان بدارد. از سوی دیگر افرادی که دانش‌آموخته و یا تجربه اندوختۀ یک پیشه و حرفه‌اند و خود سال‌ها درگیر کار بوده و...

معرفی کتاب

«شاه است حسین»

روایت زائران پیادۀ پاکستانی اربعین در سیستان و بلوچستان

مهدیه پالیزبان

شاه است حسین(ع) دومین اثر علیرضا میرشکار، نویسنده سیستان و بلوچستان است. او در دو سال با انجام ۹۰ ساعت مصاحبه در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ با زائران پاکستانی، پنجاه روایت به رشته تحریر درآورده است. در مقدمه کتاب، پژوهشگر روند گردآوری مصاحبه‌ها را توضیح داده است. در پیشگفتار نیز کشور پاکستان و تعدادی از آیین‌های سوگواری این کشور در ایام محرم معرفی شده است.

معرفی کتاب پاک‌سِتان

هجده روایت از خدام و زوار اربعین شبه قاره در سیستان و بلوچستان

مهدیه پالیزبان

پاک‌سِتان به کوشش احسان قائدی وانانی، مجموعه‌ای است از هجده روایت میدانی از ده نویسنده درباره زائران شبه قاره؛ زائرانی که از مرزهای میرجاوه و ریمدان خود را به ایران می‌رسانند تا در موکب‌هایی که چند سالی است برپا شده نفسی تازه کنند و ادامه مسیر را به سمت زیارت اربعین پیش بروند. این روایت‌ها سرشار از مهمان‌نوازی مردم سیستان و بلوچستان است.

عطر فلفل

خودبوم‌‌نگاره‌ای از سفر به ایالت بلوچستانِ پاکستان

مهدیه پالیزبان

کتاب عطر فلفل، نوشتۀ محمدعلی جعفری، روایتی از سفر به کویته پاکستان در ایام قبل از اربعین. به‌رغم همسایگی، اطلاعات و تصاویر زیادی از پاکستان در ذهن ایرانیان وجود ندارد. از این رو، این روایت و سفرنامه، جمله آثاری است که این خلأ را پر می‌کند و به آشنایی بیشتر با شیعیان پاکستان می‌انجامد.

نقد و بررسی کتاب «آن سوی دیوار»

تسخیر سفارت آمریکا به روایت حبیب‌الله بیطرف

حسن بهشتی‌پور

جلسه نقد و بررسی کتاب «آن سوی دیوار» دوشنبه 12 آبان 1404 با حضور راوی، تدوین‌گر و پژوهشگران در سالن طاهره صفارزاده حوزه هنری برگزار شد. در ادامه متن سخنرانی حسن بهشتی‌پور در این جلسه را می‌خوانیم؛ هر ساله با فرارسیدن سیزدهم آبان، بحث درباره چرایی و چگونگی تسخیر سفارت آمریکا در تهران دوباره در فضای عمومی و دانشگاهی زنده می‌شود. این رویداد نه فقط یک لحظۀ تاریخی، بلکه نقطۀ عطفی در بازتعریف روابط ایران و آمریکا و هویت سیاسی نسل انقلاب بود.

از جوانرود تا پیرانشهر

روایت رضا محمدی‌نیا

محیا حافظی

کتاب از جوانرود تا پیرانشهر روایت زندگی و مبارزات سردار رضا محمدی‌نیا است که مسئولیت‌هایی چون جانشینی منطقه هفت سپاه پاسداران، فعالیت در بخشداری جوانرود، حضور در جبهه‌های جنوب، تبلیغات قرارگاه حمزه سیدالشهدا و فرماندهی سپاه پیرانشهر را بر عهده داشت.

مطالعه انتقادی و علمی دو جلد کتاب دکتر حسین علایی:

تحلیل تاکتیکی، راهبردی و محدودیت‌ها

محمد مهدی بهداروند

نوشتار حاضر با عنوان «مطالعۀ انتقادی و علمی دو جلد کتاب دکتر حسین علایی: تحلیل تاکتیکی، راهبردی و محدودیت‌ها»، پژوهشی است که به بررسی و ارزیابی تحلیلی اثر دو جلدی «تاریخ تحلیل جنگ ایران و عراق» می‌پردازد.

نقد و بررسی کتاب مطبخ: خاطرات اسیر آزاد شدۀ ایرانی باباعلی (سبزعلی) رمضانپور

زندگی در اردوگاه تکریت 12

جعفر گلشن روغنی

رمضانپور در صفحه 9 آشنایی اولیه‌اش را با بسیج و پایگاه و مسجد محل به خطا مربوط به زمانی می‌داند که «سال آخر بودم و باید دیپلمم را می‌گرفتم». این بدان معناست که در سن 18 سالگی است و باید سال 1362ش باشد، اما او چند سطر بعد زمان حضورش را در بسیج محل زندگانی‌اش در شهر بابل، بلافاصله در پی انفجار نخست‌وزیری در 8 شهریور1360 ذکر می‌کند. یعنی در سن 16 سالگی.

فرماندۀ رئوف

روایت عبدالمحمد رئوفی‌نژاد

محیا حافظی

کتاب فرماندۀ رئوف، روایت زندگی و مبارزه سردار عبدالمحمد رئوفی‌نژاد است. وی در دوران دفاع مقدس، مسئولیت‌هایی چون فرماندهی سپاه اندیمشک، سپاه دزفول، تیپ و سپس لشکر ۷ ولی‌عصر(عج) را بر عهده داشت. این اثر، تاریخ شفاهی زندگی و تجربیات وی را در قالب نوزده گفت‌وگو، از کودکی تا پایان جنگ تحمیلی و با اشاراتی به مسئولیت‌های پس از آن، بازتاب داده است. اجرای مصاحبه‌ها و تدوین ابتدایی را سردار عبدالمحمد کوچک‌کوتیانی، از هم‌رزمانِ راوی به عهده داشته و تدوین نهایی کتاب را دکتر حسین احمدی انجام داده است.