روز ننوشت‌هایی که به ابدیت می‌پیوندد

«جنگ کی شروع شد؟»

خبرگزاری ایمنا: نویسنده و پژوهشگر تاریخ انقلاب و دفاع مقدس، عامل زمان را مولفه‌ای موثر در پیشبرد و تخریب خاطرات دانست و گفت: بزرگ‌ترین خطری که خاطره را تهدید می‌کند، ننوشتن خاطرات روزانه و تقلیل و از بین رفتن ذهن راوی است.

به گزارش ایمنا، محسن کاظمی با حضور در جلسه تجلیل از پیشگامان انقلاب گفت: از وظایف مورخ در بستر تاریخ شفاهی این است که دیوار ضخیم سکوت راویان را شکسته و با ظرافت آن‌ها را به گذشته برگرداند و محتوای ذهنی‌شان را استخراج کند.
کاظمی خاطرات موجود در ذهن افراد را گنجینه‌هایی ملی دانست و گفت: انقلاب اسلامی پس از فراز و فرود بسیار و حوادث تلخ و شیرین در ۲۲ بهمن سال ۵۷ با کوشش آحاد مردم پس از دو – سه دهه با هزینه‌های زیادی به نتیجه رسید.
وی با بیان این که ما امروز در فضای این انقلاب نفس می‌کشیم اظهار داشت: شاید برای کسانی که در این فضا هستند بسیاری از سوالات باقی‌مانده باشد و هنوز ندانند که این انقلاب از کجا آمد و چرا شکل گرفت و هدف و آرمانش چه بود و به کدام مقصد رهسپار هست.
این نویسنده و پژوهشگر تاریخ انقلاب و دفاع مقدس افزود:‌ حضور من به جریان خاطره نگاری انقلاب با همین سوالات همراه بود. به دنبال این بودم ؛ فضایی که من در آن نفس می‌کشم و رشد می‌کنم واقعا چه ماهیتی داشته و برای چه شکل گرفته است. در جست و جوهای بسیار من نتوانستم جواب بسیاری از سوالاتم را در کتاب‌ها پیدا کنم بنابراین به سمت پدیدارآورندگان انقلاب و کسانی که انقلاب را رقم زدند هدایت شدم.
کاظمی افزود: روزهای زیادی به پای صحبت‌های افراد مختلف نشستم و چیزهایی صید و سعی کردم در کتاب‌هایی که منتشر کردم به سمع و نظر دیگران و آیندگان برسانم.
وی خاطرنشان کرد: خاطرات پیشگامان انقلاب، گنجینه‌هایی است که در سینه‌های آنان نهفته است که جامعه برای آن‌ها بها پرداخته و باید به درستی استخراج و به نسل بعد منتقل شوند.
پژوهشگر تاریخ انقلاب خطاب به پیشگامان تصریح کرد: شما یک رسالت حسینی داشتید که آن را با مبارزات خود به خوبی انجام دادید اما این تمام کاری نبود که شما انجام دادید و هنوز کار شما ناتمام مانده است و برای اتمام آن باید به رسالت زینبی خود عمل کنید.
کاظمی با اشاره به آسیب‌های وارده بر خاطرات و تاریخ شفاهی، خاطرنشان کرد: برخی آسیب‌ها، موجودیت خاطره را در معرض خطر قرار می‌دهند. برای مثال؛ گزینش و چینش برخی اسناد مبارزان قبل از انقلاب، اصل و صحت خاطرات را به خطر می‌اندازند.
نویسنده و تدوین‌گر‌ کتاب «خاطرات احمد احمد»، عامل زمان را مولفه‌ای موثر در پیشبرد و تخریب خاطرات دانست و یادآور شد: در بحث تاریخ شفاهی، از "زمان" به عنوان تقلیل‌گر حافظه و ذهن تعبیر می‌کنیم. در واقع بزرگ‌ترین خطری که خاطره را تهدید می‌کند، تقلیل و از بین رفتن ذهن راوی است.
وی افزود: در گذر زمان و عمر، ذهن پیر و خاطرات فرسوده می‌شود بنابراین لازم است تا زمانی که ذهن پویا و امکان ثبت و ضبط خاطرات وجود دارد، حداقل آنها را ضبط کنید.
نویسنده دفاع مقدس، با بیان خاطره‌ای که گذر زمان چه بلایی بر سر ذهن می‌آورد گفت: سال ۱۳۸۶ موظف شدم خاطرات آیت‌الله جمی امام جمعه آبادان را ثبت و ضبط و منتشر کنم. خیلی مطالعه کردم و بعد از مطالعات زیاد حدود ۳۰۰ سوال در خصوص مقاومت ایشان در آبادان طرح کردم تا خدمت ایشان برسم.
آیت‌الله جمی یک نوع نماد دیگری از حضرت امام خمینی (ره) در خطه خوزستان بود. چنین انسانی با آن خاطرات سنگین در ایام جنگ و انقلاب با پاره‌ای ازسوالات خدمت‌شان رفتم. فرزندشان اصرار می‌کرد من مزاحم ایشان نشوم چرا که ذهنشان یاری نمی‌کند و امکان ندارد که به شما پاسخ دهد. من هم ایمان داشتم که با استفاده از تکنیک و تخصص خود می‌توانم او را به بیان خاطرات دعوت کنم. رفتم خدمت ایشان،‌ گفتند باید با صدای بلند با بلند صحبت کنید.
اولین سوال را که در گوش ایشان فریاد زدم برگشتند به من نگاهی کردند گفتند: «جنگ کی شروع شد؟» آنجا بود با جوابی که دادند من فروریختم سردی خاصی مرا گرفت که مردی که در سال‌های سال مبارزه و جنگ حاضر بوده و چنین در برابر دشمن ایستادگی کرده است حالا می‌پرسد جنگ کی شروع شد!
درواقع من به شکلی پاسخ تمام سوالات را گرفتم و نگرفتم. گرفتم به خاطر اینکه جمی را آن طور یافتم که آسیب دیده و این سختی‌ها او را به چه وضعی رسانده و نگرفتم که بسیاری از مطالب در سینه او به ابدیت پیوست.
کاظمی با طرح این سوال که " آیا این خطر یک یک ما را تهدید نمی‌کند" خود پاسخ داد: غربی‌ها چیزهای خوبی هم دارند و آن روزنوشت‌ها و یاداشت‌های روزانه‌ای است که آنها می‌نویسند اما آیا ما در پایان یک روز و یا شروع روز دیگر حوادثی که بر ما گذشته است را به صورت فهرست یادداشت می‌کنیم یا خیر.
وی با بیان این که استان اصفهان در خیلی از زمینه‌ها پیشتاز بوده است تصریح کرد: متاسفانه با این وجود در زمینه انقلاب و ثبت جنگ، ثبت تاریخ و خاطراتش اهمال کرده است و کتاب‌های قابل اعتنایی تا امروز منتشر نشده است.
نویسنده دفاع مقدس، ابراز امیدواری کرد: من می خواهم اصفهان با توجه به این استعداد ذاتی و پتانسیلی که دارد دست به کار بشود و در خصوص ثبت تاریخ انقلاب هم پیشگام بشود.
نویسنده و تدوین‌گر‌ کتاب «خاطرات احمد احمد»، در خصوص نگارش این کتاب اظهار داشت: خاطرات این کتاب یک ویژگی خاص داشت و شاید اولین کتابی بود که در یک فضای غربت خاطرات انقلاب متولد شد. «احمد احمد» مربوط به خاطرات احمد احمد از فعالان و مبارزان دوره پهلوی است که ثبت و تدوین شده است. وی در طول مبارازت خود با گروه‌های مختلف مبارز سیاسی همکاری فعال داشته است.
کاظمی با اشاره به عدم ثبت تاریخ انقلاب گفت: بعد از پیروزی انقلاب به دلیل مشغله‌های زیادی که در خصوص جنگ پیدا کردیم و تمام توان‌مان مصروف جنگ شد، فرصت ثبت تاریخ انقلاب را پیدا نکردیم اما از این غفلت ما دنیای غرب و جریان مقابل انقلاب خوب فعالیت کردند و مراکز تحقیقاتی بسیاری را تشکیل دادند و شروع به تاریخ نگاری کردند.
وی مراکزی چون؛‌ مرکز تاریخ شفاهی هاروارد، مرکز تاریخ شفاهی کلمبیا، آمستردام توسط حمید احمدی که برای چپی‌ها شکل گرفت را از جمله این مراکز عنوان کرد.
نویسنده دفاع مقدس ادامه داد: خاطرات احمد احمد وقتی چاپ شد موجی را بین مبارزین انقلاب راه انداخت، مبنی کرد که ما می‌توانیم کارهای بزرگ و سنگینی را داشته باشیم و برای کسانی که کمر همت برای شکست انقلاب و نظام بسته‌اند عرض اندام بکنیم.
کاظمی گقت: احمد احمد یک فضای گفتمانی بود که بین مصاحبه کننده و مصاحبه شونده به وجود آمد و در واقع نوعی تاریخ شفاهی است بحث تاریخ شفاهی به یمن وجود انقلاب و جنگ، حرف اساسی برای زدن داریم و جزء کشورهای بنام در جهان هستیم. لذا می‌بینیم این کتاب توانست صاحبان خاطره را به گنجینه این کشور اضافه کند.