تدوین ضعیف، واقعیت‌های تاریخی را پنهان می‌کند

اکرم دشتبان

آسیب‌های پیاده کردن متن در مصاحبه تاریخ شفاهی، یکی از مباحث مهم و جدی در حوزه تدوین و نگارش است؛ تا آنجا که می‌تواند بخشی از واقعیت‌های تاریخی را برای همیشه پنهان کند. آنچه پیشِ رو دارید گفت‌گویی کوتاه با سیدقاسم یاحسینی، از چهره‌های شناخته شده حوزه تاریخ شفاهی است که در نگاهی کلی به آسیب‌های پیاده کردن متن در مصاحبه پرداخت.

سیصد و چهاردهمین مراسم شب خاطره -2

عراقی‌ها از سه محور به اهواز حمله کرده بودند

الناز درویشی

به چند گروه یازده نفره تقسیم شده بودیم. به این صورت عمل می‌کردیم که یک گروه می‌رفتند به هر نحوی بود یکی از تانک‌ها را منهدم می‌کردند و برمی‌گشتند. نوبت گروه بعدی بود که از یک محور دیگر وارد عمل شود. این کار باعث می‌شد عراقی‌ها گیج شوند؛ چون باور نمی‌کردند چند نفر بتوانند این کار را انجام دهند.

خاطرات منصور کاظمیان

امیر سرتیپ منصور کاظمیان، کمک‌خلبان دوران دفاع مقدس، هم‌رزم شهید عباس دوران، مهمان صدوبیست‌ویکمین برنامه شب خاطره (1 آبان 1382) بود. او درباره روز شهادت شهید عباس دوران، ماجرای مأموریت به بغداد در سال 1361 و چگونگی اسارت خودش خاطره گفت. این روایت‌‌ را ببینیم.

هنگ سوم: خاطرات یک پزشک اسیر عراقی-64

مجتبی الحسینی
ترجمه: محمدحسین زوارکعبه

من، سروان «صباح» و چند پزشک دیگر در منطقه قدیمی باقی ماندیم. واحدهای پیشتیانی اطراف ما منطقه را ترک کردند و این امر نگرانی ما را دو چندان نمود. منطقه به صورت محیطی ترسناک در آمده بود. شب فرا رسید. من و سروان «صباح‌المرایاتی» روی مرتفع‌ترین سنگر قرار گرفته و جبهه طاهری را از فاصله دور زیر نظر گرفتیم. احساس کردیم دامنه عملیات گسترش یافته است.

دعوت

گفت‌وگو: حسین روحانی‌صدر[1]

انتشارات آستان قدس، مفاتیح و دیگر کتب ادعیه را چاپ نمی‌کرد. ما در حرم برای تأمین زیارت‌نامه و مفاتیح با کمبود جدی روبه‌رو بودیم. هر زائری با کتاب دعای خود، به حرم مشرف می‌شد و با مشاهده این کمبود، کتاب دعای خود را برای استفاده دیگر زوار در حرم می‌گذاشت. کمبود مفاتیح‌‌ها را با ایشان در میان گذاشته و از او خواستم تعدادی مفاتیح برای حرم بیاورد.

خاطرات نرگس دلیرروی‌فر

نرگس دلیرروی‌فر همسر شهید عباس دوران، خلبان دوران دفاع مقدس، مهمان صدوبیست‌ویکمین برنامه شب خاطره (1 آبان 1382) بود. او درباره شهید عباس دوران، ازدواج و انتقال از پایگاه بوشهر به نوژه خاطره گفت. این روایت‌‌ را ببینیم.

سیصد و چهاردهمین مراسم شب خاطره- 1

چند خاطره از شهید چمران

الناز درویشی

به گزارش سایت تاریخ شفاهی سیصد و چهاردهمین مراسم شب خاطره، پنجم تیر 1399 با حفظ فاصله‌گذاری اجتماعی در تالار اندیشه حوزه هنری برگزار شد. در این برنامه، سید ابوالفضل کاظمی، حاج حسن شاه‌حسینی و آقای اسماعیل شاه‌حسینی خاطراتی از دوران دفاع مقدس و جنگ‌های نامنظم شهید مصطفی چمران و نقش موتورسوران بازگو کردند.

معرفی پایان‌نامه

عوامل تأثیرگذار در دسترسی به منابع تاریخ شفاهی در مراکز تاریخ شفاهی ایران

تنظیم: سایت تاریخ شفاهی ایران

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که سیاست‌های دسترسی در مراکز تاریخ شفاهی به چه عواملی وابسته هستند تا با شناسایی این عوامل، ضمن فراهم آوردن امکان دسترسی آسان پژوهشگران، روش‌های مناسبی برای در دسترس قرار دادن آنها پیشنهاد شود. همچنین نتایج حاصل از تحلیل مصاحبه‌ها، پس از کدگذاری در قالب مدل پارادایمی قرار داده شده و مدل مطلوب دسترسی به منابع تاریخ شفاهی شکل گرفته است.

هنگ سوم: خاطرات یک پزشک اسیر عراقی-63

مجتبی الحسینی
ترجمه: محمدحسین زوارکعبه

ساعت 4 بعدازظهر عملیات پاتک نیروهای ما به پایان رسید و آ‌نها تمامی مواضع دفاعی‌شان را که شب گذشته از دست داده بودند، مجدداً پس گرفتند. در جریان این عملیات حدود 120 نفر از نیروهای ایرانی به اسارت در آمدند که از این تعداد 70 نفر زخم‌های سطحی برداشته بودند. تمام اسرا جزو نیروهای بسیج و غالباً نوجوان بودند. خاطرم هست، ترکشی به قلاب کمر یکی از آنها نفوذ کرده و شکمش را مجروح کرده بود.

خاطراتی که پرسیده نشد؛ کم‌توجهی یا ناآگاهی تاریخی مصاحبه‌گر

نمونه‌ای از فرصت‌های تاریخی از دست رفته

جعفر گلشن روغنی

در دانش تاریخ، داده‌ها به طرق مختلف تولید یا گردآوری می‌شوند. بازگویی مشاهدات یا شنیده‌ها و تفکرات حاضران در حوادث و وقایع و فضاها و مکان‌های تاریخی، از طریق گفت‌وگوی فعال، از مهمترین روش‌های دریافت داده‌های تاریخی است که می‌توان آن را تاریخ شفاهی گفت. اهمیت این روش در آن است که به صورت مستقیم داده‌های مورد نیاز تاریخی از ورای ناگفته‌ها و یادمانده‌های شاهدان به دست می‌آید.
...
151
...
 
پاسخ کارشناسان به سؤالات تاریخ شفاهی

100 سؤال/34

در تدوین متن تاریخ شفاهی تا چه اندازه مجاز به استفاده از شیوه‌های روایت‌پردازی (هرچند ساده) هستیم؟
روایت‌پردازی در تاریخ شفاهی یعنی تدوین‌کننده به توصیف و تحلیل روایت بپردازد و تخیلات ذهنی خود را مکتوب نمایند. به نظر می‌رسد در آثاری که صرفاً در زمینه تاریخ شفاهی تولید می‌شوند، روایت‌پردازی چندان مطلوب نیست؛ زیرا تدوین‌کننده نسبت به وفاداری در متن اصلی احساس مسئولیت دارد و هرگونه دستبرد در روایت، نوعی تحریف در تاریخ محسوب می‌شود