گفت‌وگو با استاد فتح‌الله مجتبایی ، مرد ماندگار فرهنگ

فتح‌الله مجتبایی متولد 1306 تهران است زمینه مطالعاتی‌اش تاریخ،ادیان و فلسفه‌های شرق است. سال 1350 مدرک دکترای تاریخ ادیان و فلسفه‌های شرق را از دانشگاه هاروارد گرفت و در مرکزمطالعات ادیان جهان (امریکا) به تحقیق در عرصه تاریخ تطبیقی ادیان پرداخت. پس از بازگشت به ایران، در دانشکده‌های ادبیات و الهیات دانشگاه تهران به تدریس مشغول شد.

همکاری۱۴ساله۱۷۰محقق برای«تاریخ جامع ایران»/ شرح تدوین اثر ماندگار

صادق سجادی، سرویراستار «تاریخ جامع ایران» گفت: ۱۷۰ نفر از محققان غالباً تراز اول در سطح جهان، اعم از ایرانی و غربی و شرقی در مجموعه تاریخ جامع ایران مقاله نوشته اند و تدوین این مجموعه ۱۴ سال طول کشید. دسترسی به تاریخ کامل و جامع که علاوه بر تاریخ سیاسی، وجوه فرهنگی و هنری و اجتماعی و اقتصادی تاریخ را نیز شامل شود، شاید آرزوی مردم و محققان هر کشوری باشد.

کارورزان تاریخ شفاهی سخن می‏گویند(2)

مجموعه مواردی حوالی سال‏های 1968 – 1969 گرد هم آمد . نخست اینکه من ازدواج کردم درست بعد از پایان کالج و این ازدواجی بود که قطعاً نردبانی بود برای پیشرفت اجتماعی. اگر شما در سال 1967آرزوهایی برای بهبود موقعیتتان به عنوان یک زن داشتید راهکار آن موقع اغلب ازدواج کردن بود و این گونه بود که من ازدواج کردم. بدن ترتیب «طبقة اجتماعی» من تغییر کرد البته من آن زمان از این عنوان استفاده نمی‏کردم. من یک بحران هویت واقعی داشتم. وقتی من به یک جهانی بهره مندتر از آنچه در آن بزرگ شده بودم نقل مکان می‏کردم من داشتم تبدیل به چه کسی می‏شدم؟

تاریخ شفاهی با محسن رضایی -۴ و پایانی

گفتمان سیاسی و نظامی موجود درباره علت طولانی شدن جنگ و نحوه پایان آن، موجب مناقشه میان آقای هاشمی رفسنجانی به عنوان فرمانده عالی جنگ و آقای رضایی به عنوان فرمانده سپاه شده است.آنچه در این بخش مورد بحث قرار گرفته با نظر به ماهیت قدرت نظامی ایران و کارکردهای آن، از جمله تناسب با جنگ دفاعی و آزادسازی، در مقایسه با جنگ تعاقبی و طولانی در خاک دشمن است.

تاریخ شفاهی با محسن رضایی- بخش سوم

پس از فتح خرمشهر، استراتژی ایران استفاده از قدرت نظامی برای تامین اهداف سیاسی بود. به این شکل که از طریق تصرف یک منطقه استراتژیک و تلاش سیاسی برای متقاعد سازی حامیان صدام، برای برکناری وی اقدام شود. در این بخش از گفت‌وگو با فرمانده پیشین سپاه، دشواری‌های بازتولید قدرت نظامی، در فرآیند جنگ طولانی و فرسایشی مورد بحث قرار گرفته است.

پنج سال پای ثابت رادیو عراق!

سه نفر بودیم که آموزش کلی دیدیم. بعد به پایگاه‌های مختلف می‌رفتیم و به آنها آموزش می‌دادیم. نحوه استفاده از کلت، ژ-سه و کلاشینکوف را آموزش می‌دادیم. نشست و برخاست و... را هم بود. یک آموزش نظامی اولیه! همزمان که این کار را انجام می‌دادیم. با محلات و روستاهای مختلف ارتباط می‌گرفتیم. هم برای جبهه وسائل و پول جمع می‌کردیم، هم این که در محلات بسیج تشکیل می‌دادیم.

آن هشت سال به روایت مهین خانمِ میهن

ملادر یکی از شهرستان‌های استان تهران در ایام دفاع مقدس با این که دهستان کوچکی بوده اما بیش از 150 شهید تقدیم انقلاب اسلامی کرده است. شاید حجاب معاصرت و مجاورت باعث می‌شود، خیلی از سوژه‌های انقلاب اسلامی که در اطراف‌مان هستند را نتوانیم ببینم! روز اول عید بود که به درخواست یکی از دوستان به سراغ سوژه‌ای رفتم که او را می‌شناختم.

تاریخ شفاهی با محسن رضایی - بخش دوم

هدف و ماهیت. اول ماهیت بعد هم هدف. لذا منظور ما از پیروزی نظامی صرفاً یک پیروزی نظامی نبود؛ آثار و ابعاد سیاسی، انقلابی و فرهنگی از این پیشرفت نظامی موردنظرمان بود. البته، عکسش صادق نبود، یعنی اگر همیشه شکست می‌خوردیم نمی‌گفتیم به‌دلیل اینکه انقلابی عمل می‌کنیم با شکست مواجه می‌شویم. نه، ما هیچ‌کدام را قبول نداشتیم، کمااینکه می‌گفتیم از بدر به بعد هر عملیاتی باید با پیروزی همراه باشد، نباید شکستی در کار باشد.

تاریخ شفاهی با محسن رضایی - بخش اول

پس از توضیح درباره مبانی نظری و روش شناسی تاریخ شفاهی، همچنین نقد و بررسی گونه های سه گانه آن، در ادامه به بخشی از تاریخ شفاهی با دکتر محسن رضایی فرمانده پیشین سپاه، اشاره خواهد شد. لازم به یادآوری است که پیش از این، اصل گفتگو با ایشان در شماره 46 فصلنامه نگین به چاپ رسیده است، ولی به دلیل اهمیت موضوعات مورد بحث، همچنین روش چالشی و انتقادی در طرح مباحث، بعنوان گونه ای از تاریخ شفاهی که در بخش پایانی یادداشت های سه گانه اخیر اشاره شد، از این گفتگو استفاده شده است.

ناگفته‌های دختر آیت‌الله‌کاشانی از پدرش؛

آنچه پیش روی دارید، گفت و شنودی متفاوت با یکی از فرزندان ِدخترِ آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی است. سرکار خانم اشرف السادات کاشانی همسر دکتر سید جلال الدین مدنی در مقام بیان خاطرات خویش از پدر، به نکاتی جذاب اشاره می‌کند که تاکنون بیان نشده یا کمتر بیان شده است. امید می‌بریم که این گفت و شنود متفاوت، پژوهندگان تاریخ معاصر و نهضت ملی را به کار آید.