سویه‌هایی از تاریخ شفاهی

در نشست کتاب ماه تاریخ و جغرافیا با موضوع تاریخ شفاهی و رویکردهای میان‌رشته‌‌ای در خدمت میهمانان گرامی؛ جناب آقای کمری و آقای دکتر ابوالحسنی و هم‌چنین جناب آقای اسماعیلی هستیم. در بیان ضرورت بحث درباره این موضوع، با نگاهی آسیب‌شناسانه به وضعیت مطالعات و تحقیقات تاریخ شفاهی در ایران می‌توان گفت آن‌چه که امروز به عنوان تاریخ شفاهی در فضای علمی دانش و رشته‌ی تاریخ در مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی ایران شناخته می‌‌شود در کشاکش بین یک ماکت از این رویکرد و تقلیل آن به تکنیک‌های مصاحبه ...

جامعه پرماجرا، جامعه پر‌خاطره

عبدالحسین آذرنگ

عبدالحسین آذرنگ –‌نویسنده، مترجم و پژوهشگر– فلسفه و تاریخ از آن جمله اصحاب فرهنگ در ایران است که به قول آن‌هایی که او را می‌شناسند چیزی جز کوشندگی و کار واقعا مفید را به رسمیت نمی‌شناسد. گفت‌وگویی با وی انجام داده و نظرش را درباره اهمیت تاریخ شفاهی و نیز این‌که خاطرات عنایت‌الله رضا می‌تواند چه رهیافتی را در بازخوانی بخش‌هایی از تاریخ معاصر ایران به دست دهد جویا شدیم...

تاریخ شفاهی موزاییک مسجد خوزان

عباس شیروی خوزانی، قدیر هاشم‌زاده

بیستم بهمن ماه سال 89 از آقای علیرضا کمره‌ای و به نمایندگی از یکی دو نهاد فرهنگی فعّال دعوت کردیم تا در جمع دوستانی که به کار گردآوری خاطرات دوران انقلاب و جنگ مشغول هستند صحبت کنند و به سئوالات ما پاسخ دهند. این نشست از صبح تا عصر به درازا کشید و در انتها فرصتی فراهم شد تا با آقای کمره‌ای در کوچه محلات قدیمی خوزان قدم بزنیم. وقت نماز به مسجد محل خوزان رفتیم و موزائیک‌فرش حیاط مسجد برای ایشان محل سؤال و تعجب شد.

تاریخ‌نویسان ما نخبه‌گرا شده‌اند

سید قاسم یاحسینی

بی‌شک خاطره‌نویسی انقلاب و به‌دنبال آن جنگ در بیش از سه دهه با فراز و فرودهای بسیاری همراه بوده است. خاطرات انقلاب و جنگ مانند برادرخوانده‌هایی هستند، که یک برادر از برادر دیگر بیشتر به چشم می‌آید. به زبان ساده‌تر، باید گفت که سایه خاطره‌نویسی جنگ بنا به دلایل متعددی بر خاطرات انقلاب سایه افکنده است. با سید قاسم یاحسینی به بررسی این دو ژانر خاطره‌نویسی پرداخته‌ایم.

«اندیمشک در جنگ تحمیلی» در گفتگو با مریم لطیفی

مریم لطیفی

چندی پیش کتاب «اندیمشک در جنگ عراق علیه ایران» که با موضوع نقش اندیمشک در 8 سال جنگ تحمیلی به قلم مریم لطیفی تدوین شده، رونمایی شده است. این کتاب به عنوان یک اثر پژوهشی با استفاده از اسناد و مدارک، منابع مکتوب و شفاهی نقش نهاد‏ها و ارگان‏های مختلف و همچنین‏ مردم اندیمشک در جنگ تحمیلی را بررسی کرده است.

بی‏ بی‏ سی در گفتگوی اختصاصی با دکتر مجید تفرشی

دکتر مجید تفرشی

بی‏ بی‏ سی (بنگاه سخن پراکنی بریتانیا،BBC: British Broadcasting Corporation) از جمله رسانه‏های نام آشنای جهان است که نامش در جای جای تاریخ معاصر ایران نیز به چشم می‏خورد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، سلطنت طلبان و برخی افراد دیگر با تفکری متکی بر تئوری توطئه، برای گریز از پذیرفتن اشتباهات خود و نیز نادیده انگاشتن نقش بارز مردم، وقوع انقلاب اسلامی را نقشه و توطئه قدرت‏های بیگانه دانستند و یکی از دلایل آشنای آنان در توجیه این دیدگاه، عملکرد رادیو فارسی بی‏بی‏سی در دوران انقلاب بود.

سفر به حلبچه

هدایت الله بهبودی

عملیات والفجر ده شروع شده بود. در آن عملیات نیروهای ما طوری عمل کرده بودند که راه ورودیشان از سمت دریاچه پشت سد دربندیخان بود. از آنجا وارد ارتفاعات شده بودند و بعد از سرازیر شدن از ارتفاعات، وارد حلبچه شده بودند تا به شهر بعدی برسند که اسمش دوجیله بود. من خبرنگاری جنگ را از سال 1362 شروع کردم و آن زمان دو سالی می شد که خبرنگار روزنامه جمهوری اسلامی بودم.... این ها مقدماتی هستند که هدایت الله بهبودی قبل از شروع خاطراتش از بمباران حلبچه، برای ما می چیند تا ما را آماده شنیدن خاطرات اصلی بکند:

حلبچه: التماس نگاه‏ها و خِرخِر گلوها

سعید صادقی

۲۲ یا ۲۳ اسفند ۱۳۶۶ بود که به ما خبر دادند در منطقه غرب عملیات شده و قسمتی از منطقه کرد نشین عراق به تصرف نیروهای ما درآمده است. فکر کنم عملیات والفجر ۱۰ بود که به کمک کردهای منطقه، ما یک تکه خیلی مهم خاک عراق را تصرف کرده بودیم. من آن موقع عکاس روزنامه جمهوری اسلامی بودم و طبق قاعده دوربین را برداشتم و به همراه آقای بهبودی که خبرنگار روزنامه بود- عازم منطقه شدیم.

مصاحبه اختصاصی با دکتر مرتضی نورائی، عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه اصفهان

با توجه به اینکه تاریخ شفاهی در یکی دو سال اخیر توسعة کمّی خوبی پیدا کرده و در سطوح مختلف در شهرهای مختلف کارگاه‌های آموزشی گذاشته شده است، و از طرف دیگر با توجه به صادرات و متونی که تولید کرده اند، متوجه شدیم نواقصی در مباحث آموزشی تاریخ شفاهی وجود دارد و محصولات خیلی قابل اعتمادی تولید نشده است. به این دلیل سیاست انجمن و گروه‌های دست‌اندرکار این است که پیوسته در بین فواصل می‌گردند و ضرورت‌ها را پیدا می‌کنند و بر اساس آن جلسات و نشست‌هایی چه در قالب همایش یا میزگرد و کارگاه می‌گذارند که این دفعه جلسة ما در قالب میزگرد است و قرار است که افراد نظراتشان را مطرح کنند و مورد چالش قرار بگیرد.

کتابخانۀ تاریخ شفاهی باستان شناسی

دکتر سید منصور سیدسجادی

قرار گفتگو با دکتر سید منصور سیدسجادی خیلی ساده و بی مقدمه، در روزی که به همراه استاد میرعابدین کابلی به دفتر مجله آمده بودند. گذاشته شد و چون او شخصیتی صمیمی و بی تکلف دارد گفت و گویی گرم و گیرا در گرفت. وقت اما مجال نداد و صحبت در جلسه ای دیگر هم ادامه یافت. حاصل این گفت و گوی چند ساعته را که متن آن قبلا به رؤیت ایشان رسیده است در ادامه می خوانید.