جست‌وجوی تاریخ شفاهی 17 شهریور

این هفته می‌توانیم از تاریخ شفاهی 17 شهریور 1357 بنویسیم. سی‌وهفتمین سالگرد این روز است که به آن واقعه، حادثه، فاجعه، جمعه سیاه، جمعه خونین و... می گویند. همه این کلمه‌ها و عبارت‌ها، دلیلی بر استفاده دارند و تاریخ شفاهی می‌تواند از همین نقطه یا مدخل وارد بشود.

تاریخ شفاهی دولت؛ ضرورتی مغفول

اخیراً کتابی به دستم رسید که حاوی خاطرات یکی از وزیران دولت جمهوری اسلامی از زمان مسئولیتش بود. فرد مورد بحث، هشت سال مسئولیت یکی از وزارتخانه‌ها را بر عهده داشته و پیش از آن نیز در سمت استانداری و نمایندگی مجلس به خدمت پرداخته است.

تاریخ شفاهی ترور در ایران

یکی از مسائل مهم که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، از نظر سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و به لحاظ داخلی و خارجی، جمهوری اسلامی با آن درگیر بوده، اقدامات تروریستی است. به جای ماندن 17 هزار شهید و مجروح در اثر فعالیتهای تروریستی و استمرار آن در ابعاد مختلف نشان‌گر اهمیت پرداختن به این موضوع است.

مرز حقیقت و واقعیت در تاریخ شفاهی کجاست؟

یکی از ملاحظات اساسی درباره داده‏های تاریخ شفاهی، مرز بین حقیقت و واقعیت است. وابسته بودن تاریخ شفاهی به حافظه انسانی و عوامل گوناگونی که بر آن مترتب می‏گردد نظیر سن، موقعیت سیاسی و اجتماعی، زمان گذشته و حال، باعث می شود بدبینی و گاهی مخالفت با محتوای خروجی آن به وجود آید.

متولیان تاریخ شفاهی و زمان از دست‌رفته

«وقت» اگر برای دیگران طلا باشد، بی‌تردید برای اشخاصی که با موضوعات مختلف و متنوع «تاریخ شفاهی» کار می‌کنند حکم اکسیژن را دارد. چرا که بی‌طلا می‌شود زندگی کرد؛ اما بی‌‌اکسیژن هرگز؛و چون تاریخ شفاهی با یاد و خاطره‌ها سروکار دارد، زمان را به چشم آفتاب تموز می‌بیند که ساعت‌به‌ساعت تندوتیز‌تر می‌تابد.
...
15
 

اسرار جنگ تحمیلی به روایت اسرای عراقی- 107

سربازی در دسته من بود به نام عصام احمد. این سرباز خیلی مؤمن بود و به جمهوری اسلامی علاقه داشت. او بیشتر اوقات درباره مسائل سیاسی و مخصوصاً جنگ با من صحبت می‌کرد. شبی داخل سنگر نشسته بودیم و حرف می‌زدیم. هنوز چند روزی به حمله شما برای شکستن محاصره آبادان مانده بود. فکر می‌کنم پنج یا هفت روز. من از یک ماه و نیم پس از شروع جنگ تا روز آخر در همین جبهه بودم. آن شب عصام برایم خیلی حرف زد و دردل کرد. او از این که در جبهه بود به شدت ابراز بیزاری و تنفر می‌کرد. می‌گفت: «ما چطور با نیروهای ایرانی جنگ کنیم، حال آن‌که آنها مسلمانند و در کشورشان جمهوری اسلامی به پا کرده‌اند.