تاریخ شفاهی

تفاوت بین خاطره و تاریخ شفاهی

علیرضا عبدالرحمان

تولد هفتصدمین شماره‌ از هفته‌‌نامه‌ی الکترونیک تاریخ شفاهی را به پای‌کاران کوشای این عرضه‌گاه (سایت) تبریک می‌گویم. یکی دو نکته راجع به تاریخ شفاهی تقدیم خوانندگان و مخاطبان می‌شود.

نگاهی آماری به گنجینه تاریخ شفاهی ایران

سایت تاریخ شفاهی ایران

هفته‌نامه الکترونیکی تاریخ شفاهی، که انتشار منظم خود را از آبان 1389 آغاز کرده است، اکنون در آستانه انتشار هفتصدمین شماره قرار دارد. این گزارش، با استناد به داده‌های آماری از مطالب منتشر شده در بخش فارسی سایت، بین آبان 1389 تا مرداد 1404، به تحلیل عملکرد این مجموعه می‌پردازد.

اما و اگرهای یک مصاحبه خوب

محیا حافظی

در یادداشت‌های پیشین درباره ویژگی‌های مصاحبه‌کننده و مصاحبه‌شونده به تفصیل صحبت شد، اما برای این‌که یک مصاحبه خوب داشته باشیم، علاوه بر موارد گفته شده، باید به مسائل دیگری نیز توجه کرد که در این یادداشت به برخی از آن‌ها پرداخته می‌شود.

ضرورت دریافت بازخورد در تاریخ‌شفاهی

محمدمهدی عبدالله‌زاده

وقتی فعالیتی را انجام می‌دهیم، منتظریم به نحوی کارمان را مورد ارزیابی قرار دهیم. با این کار نواقص آن را برطرف کرده و بر نقاط مثبت آن می‌افزاییم. این موضوع جز به کمک بازخوردهایی که دیگران برایمان ارسال می‌کنند اتفاق نخواهد افتاد.

پیش‌نیازهای ورود به تاریخِ اندیشه

حمید قزوینی

تاریخِ اندیشه سعی در آشنایی با روند شکل‌گیری اندیشه و ترویج و تحول آن‌ دارد. در این مسیر، صاحبان اندیشه یا موافقان و منتقدانِ آن‌ که از نزدیک، شاهد شکل‌گیری و رشد و گسترش و تحول همان اندیشه‌ بوده‌اند، سوژه‌ای جذاب برای محققان تاریخ شفاهی به شمار می‌آیند تا پاسخگوی سؤال‌هایی باشند که در این بخش مطرح است.

بهار در بهار

غلامرضا عزیزی

پیچیدن عطر رمضان در نوروز، تلاقی بهار طبیعت و بهار قرآن، یادآور آن است که در آستانه این دگرگونی و زندگی دوباره و نوشدگی که اجزای جهان در جوشش و کوشش برآمده تا بروید و برویاند و تازه شود، اگر در تحول و زنده‌کردن جسم و جان خویش نکوشم از این قافله به راه افتاده در این نیمه گیتی، عقب مانده‌ام.

تأملی در رابطۀ تاریخ شفاهی و جامعه‌شناسی تاریخی

حمید قزوینی

جامعه‌شناسی تاریخی رشته‌ای ذیلِ جامعه‌شناسی است که با نگاه عقلانی، انتقادی و خلاق به چگونگی روندها و تحول ساختارهای اجتماعی در تاریخ توجه دارد. این گونۀ علمی که ترکیبی از تاریخ و جامعه‌شناسی و در زمرۀ بین رشته‌ای‌هاست، به مطالعه ساختارها، فرآیندها و تطورات اجتماعی در بستر زمان می‌پردازد.

آینده تاریخ شفاهی چگونه است؟

حمید قزوینی

رشد فناوری و دسترسی مردم به امکانات ارتباطی در بخش‌های گوناگون و گسترش استفاده از هوش مصنوعی آیندۀ برخی مشاغل و رشته‌های علمی را با ابهام و تردید‌ مواجه کرده است. آیا تاریخ شفاهی هم به این سرنوشت دچار خواهد شد و به جرگۀ رشته‌هایی خواهد پیوست که رفته‌رفته کم‌رنگ خواهند شد و از اهمیت آن‌ها کاسته می‌شود؟ برای پاسخ به این پرسش باید دید محورِ تاریخ شفاهی که این رشته، حول آن شکل گرفته چیست و در آینده چه جایگاهی دارد؟

تأملی در نسبت تاریخ شفاهی و هنر(بخش پایانی)

تعادل در اثر

حمید قزوینی

اهل معرفت، هستی را محصول تعادل، تناسب و هماهنگی در تمام اجزا و جوانب می‌دانند؛ اینکه همه چیز در جای خود قرار دارد و هر رویداد در چارچوبی منطقی و طبیعی صورتِ واقع به خود می‌گیرد و همۀ مخلوقات به شکل متعادل در کنار هم قرار گرفته و نقش ایفا می‌کنند. بنابراین تعادل از لوازم خلقت است و هر پدیده در صورتی امکان ظهور و تداوم دارد که برخوردار از تعادل در عناصر ذاتیِ خود باشد.

تأملی در نسبت تاریخ شفاهی و هنر - 2

فرم و اهمیتِ آن

حمید قزوینی

تاریخ شفاهی، محصولِ عملِ انسان است و انسان‌ها با یکدیگر تفاوت دارند. امکان تکرار و تحقق همۀ کارها در همۀ ادوار هیچ‌گاه نبوده است. امکانات و زمینه‌های تاریخی و فرهنگی هم یکسان نیست. اتفاقاً همین جا نقطۀ بروز استعداد و هنر انسان است؛ استعداد و هنری که از دل خلاقیت و توانمندی پژوهشگر تاریخ شفاهی بیرون می‌آید.

...